O Ministerio de Sanidade recibiu a notificación oficial do Comité Rexional Europeo de Verificación para a Eliminación do Sarampelo e a Rubeola (CRV), organismo de expertos independentes da Organización Mundial da Saúde (OMS), na que se comunica que, tras a avaliación anual dos datos epidemiolóxicos e de laboratorio de 2024, considérase a volta da transmisión endémica do sarampelo en España.
Ademais de España, outros cinco países pasaron dunha situación de eliminación a unha de restablecemento da transmisión: Armenia, Austria, Acerbaixán, Usbequistán e Reino Unido. En total, o sarampelo presenta unha circulación persistente en 13 países, entre os que se atopan Francia, Alemaña e Italia, que evolucionaron dunha interrupción da transmisión a unha situación de transmisión sostida.
O CRV recoñece a alta calidade da información do Comité Nacional de Verificación, baseado en datos das autoridades sanitarias españolas, pero advirte que os datos dispoñibles non permiten descartar unha transmisión sostida do virus en España durante 2024. Esta avaliación non afecta á rubeola, respecto á cal o país mantén o estatus de eliminación.
Dende o Ministerio de Sanidade, reitérase o seu firme compromiso coa eliminación do sarampelo, estatus certificado pola OMS en 2016 tras 36 meses sen circulación endémica. Estase a traballar na actualización do Plan Estratéxico para a Eliminación do Sarampelo e a Rubeola para recuperar esta certificación. Entre os obxectivos do Plan atópase reforzar a cobertura de vacinación, mellorar o sistema de vixilancia e garantir unha resposta coordinada entre todos os niveis da administración sanitaria.
Evolución epidemiolóxica
A nivel global e europeo, desde 2022 rexistrouse un aumento progresivo no número de casos de sarampelo. En 2024, segundo datos publicados polo Centro Europeo de Prevención e Control de Enfermidades (ECDC) notificáronse 35.212 casos na Unión Europea/Espazo Económico Europeo (UE/EEE), fronte aos 3.973 do ano anterior.
En España, en 2024 notificáronse 467 casos sospeitosos, dos cales se confirmaron 227: un 23,3% foron importados, un 44,9% estaban relacionados coa importación e nun 32,2% non puido establecerse a orixe. En 2025, ata o 28 de decembro, confirmáronse 397 casos de sarampelo dun total de 971 sospeitosos, incluíndo 108 casos importados (principalmente de Marrocos e Romanía).
Durante 2024 rexistráronse 30 brotes en 12 comunidades autónomas, xeralmente de pequeno tamaño e duración limitada. Un deles, vinculado a unha poboación infantil con baixa cobertura vacunal, provocou 52 casos e permaneceu activo durante tres meses. Para obter maior detalle a situación do sarampelo en España e nos países da nosa contorna durante o ano 2024, pode consultarse a avaliación de risco publicada en marzo de 2025.
Prevención e cobertura vacinal
A inmunización coa vacina tripla vírica (sarampelo, rubeola e parotiditis) segue sendo a medida máis eficaz para previr o sarampelo. En 2024, as coberturas nacionais alcanzaron o 97,3% para a primeira dose, e o 93,8% para a segunda. Dos 227 casos confirmados, 160 non estaban vacinados e 7 contaban só cunha dose. Para lograr unha inmunidade colectiva efectiva, necesítase alcanzar coberturas superiores ao 95% con ambas as doses.
O último estudo de seroprevalencia en España realizado en 2018 mostra niveis altos de anticorpos fronte ao sarampelo. Considérase protexida á poboación nada antes de 1978 por exposición natural ao virus.
Recomendacións e actuacións
O Ministerio de Sanidade emitiu en maio de 2025 unha serie de recomendacións para controlar a transmisión:
—Garantir unha cobertura vacunal superior ao 95% con ambas as doses da vacina tripla vírica, especialmente en poboación infantil e grupos de risco.
—Desenvolver estratexias específicas dirixidas a colectivos con baixa cobertura vacunal, co obxectivo de reducir o número de persoas non protexidas fronte ao virus.
—Aproveitar cada contacto cos servizos sanitarios para revisar e actualizar o estado vacinal, tendo en conta a idade e as condicións de risco, en especial en persoas que vaian viaxar a países con alta incidencia de sarampelo.
—Promover a difusión de información á poboación xeral sobre a enfermidade, a súa prevención e o seu mecanismo de transmisión, así como das recomendacións que se deben seguir en caso de aparición de sintomatoloxía compatible con sarampelo.
Contexto internacional
A situación en países da contorna mostra un aumento xeneralizado de casos e brotes de sarampelo. A circulación do sarampelo durante os últimos meses en diferentes países retardou o camiño cara á eliminación da enfermidade a nivel global, reestablecéndose a circulación endémica en máis países. A Rexión das Américas, que lograra eliminar a enfermidade en todos os seus países, perdeu a certificación en 2025 debido ao rexurdimento de brotes.
