En outubro de 1957, dúas valiosas esculturas románicas do século XII foron arrincadas do tímpano do Mosteiro de Carboeiro (Silleda) e acabaron nas mans de Ferdinand Birk, un coleccionista con vínculos nazis. A súa viúva vendeunas ao Museo Marés de Barcelona en 1980, aparentando legalidade. O achado documental do espolio polo historiador Francisco Prado Vilar obrigou a iniciar negociacións entre a Xunta de Galicia e o Concello de Barcelona para a devolución definitiva, proceso que comezou en 2023 e que ía culminar o martes 27 de xaneiro coa presentación oficial das pezas no Museo das Peregrinacións de Santiago de Compostela. Con todo, foi a borrasca Joseph a que impediu a chegada da comitiva procedente de Barcelona, aínda que as esculturas xa están preparadas para a súa devolución a Galicia.
Trátanse de pezas talladas en granito no século XII: unha representa un Cristo entronizado e a outra os símbolos dos evanxelistas San Xoán e San Lucas. O museo catalán adquiriunas pensando que procedían dunha venta lexítima tras a desamortización, descoñecendo que foran roubadas. Unha terceira figura, en cambio, permaneceu no templo de Carboeiro sen ser subtraída.
Dende a Consellería de Cultura aínda non confirmaron a nova data exacta para o acto de entrega, á espera de que amaine o temporal e se poida reorganizar o traslado da comitiva oficial, na que viaxarán representantes do Concello de Barcelona e o director do Museo Marés, Salvador García Armillas.
Antecedentes
O historiador Francisco Prado foi quen descubriu a verdade sobre estas figuras mentres investigaba outras pezas do Mestre Mateu. Durante a súa investigación, deu coa documentación clave: por unha banda, unha carta do comisario de Patrimonio, Manuel Chamoso Lamas, alertando do roubo e solicitando controis de aduanas; por outra, a denuncia oficial presentada o 21 de outubro de 1957 por Xosé Filgueira Valverde, que confirmaba a data exacta da subtracción.
Como o Mosteiro de Carboeiro foi declarado Monumento Nacional en 1931, calquera extracción de pezas posterior a esa data é considerada ilegal. A existencia dunha denuncia oficial como a que atopou Prado Vilar levou ao Museo Marés a iniciar en 2023 os trámites para redactar un informe técnico. En consecuencia, a Xunta de Galicia solicitou formalmente o retorno das figuras, co obxectivo de que volvan ao seu lugar orixinal, no tímpano da igrexa, onde aínda se conservan os ocos das pezas arrincadas hai case 70 anos.
E cRueda de Vil ha de quere colgarse a medalla