Como se estuda a biodiversidade que habita baixo a superficie do mar? Que sucede nos laboratorios onde se investiga o océano? Que ferramentas emprega a ciencia para comprender os efectos do cambio climático nos ecosistemas costeiros? E que segredos poden revelar as illas Cíes a través da mirada de quen as investiga?
Durante tres días, o Centro de Investigación Mariña (CIM) da Universidade de Vigo abrirá as portas dos seus laboratorios e achegará a investigación mariña á cidadanía para dar resposta a estas e outras preguntas da man dos seus protagonistas: os investigadores e investigadoras que traballan cada día para ampliar o coñecemento do océano.
Do 6 ao 8 de novembro, o CIM celebrará unha nova edición das súas Xornadas de Portas Abertas, unha oportunidade para achegarse á investigación mariña dunha maneira diferente: entrando nos espazos onde se desenvolve, experimentando coas ferramentas da ciencia e descubrindo sobre o terreo como se estuda o medio mariño.
A cita chega, ademais, nun ano especialmente significativo. O CIM cumpre unha década de traxectoria e a súa principal infraestrutura de investigación, a Estación de Ciencias Mariñas de Toralla (ECIMAT), celebra os seus 20 anos. Dous aniversarios que servirán de ocasión para ampliar o programa habitual, recuperar as visitas aos laboratorios universitarios e incorporar unha nova experiencia: unha expedición científica divulgativa ás illas Cíes.
O que non se ve da ciencia: unha viaxe ao interior dos laboratorios
A investigación mariña non se desenvolve unicamente a bordo dos barcos ou nas profundidades do océano. Detrás de cada descubrimento hai laboratorios, instrumentos, experimentos e equipos humanos que traballan para comprender procesos naturais que, en moitos casos, pasan inadvertidos.
O venres 6 de novembro, o CIM abrirá os seus laboratorios dos campus de Vigo e Ourense para amosar esa parte menos visible da actividade científica.
No campus de Vigo, as persoas visitantes poderán achegarse a investigacións relacionadas coa ecoloxía, a bioloxía, a xeoloxía, a zooloxía, a química e a xestión dos recursos mariños. Non se tratará só de observar instalacións: o público terá a oportunidade de conversar co persoal investigador, coñecer os proxectos nos que traballa e participar en experimentos e actividades prácticas.
En Ourense, o grupo EPhysLab permitirá descubrir outra dimensión da investigación mariña: a física dos procesos ambientais e climáticos. A través dos seus equipamentos e ferramentas de análise e simulación, amosará como a ciencia estuda fenómenos que inflúen no comportamento da atmosfera, do océano e das zonas costeiras.
A experiencia estenderase tamén á ECIMAT, unha infraestrutura científica situada a pé de mar que leva dúas décadas facendo posible o desenvolvemento de investigación experimental en condicións especialmente próximas ao medio natural. Alí, as persoas participantes poderán coñecer os equipamentos, instalacións e servizos que permiten levar a cabo experimentos con organismos mariños, así como o traballo do persoal científico e técnico que fai posible o funcionamento desta infraestrutura.
Unha tarde para xogar, experimentar e descubrir o océano
A ciencia tamén pode aprenderse xogando. Descubrir como se alimentan as medusas, comprender as relacións entre os organismos mariños ou identificar contaminantes na auga son algunhas das experiencias que agardan ao público na feira científica Coñece o CIM na rúa.
O venres pola tarde, entre as 17:00 e as 20:30 horas, o centro comercial A Laxe transformarase nun espazo de experimentación e encontro entre o persoal investigador e a cidadanía, cun programa de obradoiros e xogos científicos pensado especialmente para gozar en familia.
Unha Jenga microbiana servirá para explorar as relacións alimentarias nos ecosistemas mariños; diferentes obradoiros permitirán descubrir a química da auga e a presenza de contaminantes; e o xogo AquaMission, nun formato de grande escala, achegará os retos da acuicultura sostible.
A identificación de especies, a conservación dos ecosistemas acuáticos e un escape room virtual relacionado coa investigación oceánica completarán unha programación que busca espertar a curiosidade científica de pequenos e maiores. A feira será de acceso libre e non requirirá inscrición previa.
Pero a experiencia do venres non rematará aquí. En colaboración coa Autoridade Portuaria de Vigo ofrecerase outra maneira de achegarse á biodiversidade mariña a través das visitas guiadas ao visor submarino Nautilus, unha infraestrutura cunha ventá de 19 metros de lonxitude que permite observar a vida baixo as augas portuarias.
Entre as 16:00 e as 18:00 horas, o persoal investigador do CIM amosará como as estruturas biomiméticas desenvolvidas polo centro contribúen a crear hábitats e favorecer a presenza de organismos mariños nas instalacións portuarias. Un exemplo de como a investigación científica pode contribuír a mellorar a integración ambiental destas infraestruturas.
Por un día, formar parte dunha campaña oceanográfica
O sábado 7 de novembro, a ría de Vigo converterase nun laboratorio ao aire libre. A bordo do barco escola Nautilus, a cidadanía poderá acompañar ao persoal investigador do CIM nunha experiencia que reproduce algunhas das tarefas habituais dunha campaña de investigación mariña.
A actividade ‘Embárcate co CIM nunha campaña!‘ regresará cunha proposta que permitirá coñecer de primeira man como se desenvolve o traballo científico no mar.
Durante dúas travesías pola ría de Vigo, de 09:00 a 11:30 e de 12:00 a 14:30 horas, as persoas participantes percorrerán diferentes puntos de interese científico e estacións de mostraxe, onde o persoal investigador explicará os proxectos que se están a desenvolver e amosará as técnicas empregadas para estudar o medio mariño.
Ao longo do percorrido poderán descubrir como se recollen mostras e datos sobre as condicións ambientais e a biodiversidade, e comprender a importancia da observación científica para coñecer o funcionamento dos ecosistemas costeiros.
Ese mesmo sábado, a ECIMAT continuará recibindo visitantes en seis quendas distribuídas ao longo da mañá. As instalacións de Toralla volverán converterse nun punto de encontro entre o persoal científico e a cidadanía, con percorridos polos seus espazos de investigación e actividades prácticas.
As Cíes, moito máis que unha paisaxe
Para moitas persoas, as illas Cíes son sinónimo de praias, natureza e paisaxes espectaculares. Pero este arquipélago é tamén un escenario de enorme interese científico, onde a xeoloxía, a biodiversidade e os procesos ecolóxicos ofrecen numerosas oportunidades para comprender o funcionamento dos ecosistemas mariños.
O domingo 8 de novembro, o CIM propoñerá descubrir esta outra cara das illas cunha actividade inédita na programación das súas Portas Abertas: ‘Embárcate en Cíes‘, unha expedición divulgativa organizada en colaboración co Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia.
Entre as 09:00 e as 14:00 horas, guías acreditados polo Parque Nacional e investigadores e investigadoras do CIM acompañarán as persoas participantes nun percorrido guiado para interpretar a paisaxe desde unha perspectiva científica.
A visita permitirá coñecer mellor os valores xeolóxicos e biolóxicos do arquipélago, descubrir a diversidade dos seus ecosistemas e achegarse ás investigacións que contribúen ao coñecemento e á conservación deste espazo protexido. Unha maneira diferente de visitar as Cíes, aprendendo a observar e interpretar os procesos naturais que configuran un dos espazos máis emblemáticos da costa galega.
Información práctica
As Xornadas de Portas Abertas do CIM desenvolveranse do 6 ao 8 de novembro de 2026 en diferentes localizacións de Vigo, Ourense, Toralla, a ría de Vigo e as illas Cíes.
As actividades requiren inscrición previa, agás a feira científica de A Laxe, que será de acceso libre. A expedición ás illas Cíes ten un custo de 8 euros por persoa.
Pode consultarse o programa completo e inscricións en cienciasingular.gal
As xornadas contan co apoio da Xunta de Galicia e da Unión Europea a través do Fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional (FEDER). Están amparadas polo Decenio das Ciencias Oceánicas para o Desenvolvemento Sostible e forman parte das celebracións do European Maritime Day In My Country.
