Imaxine por un momento que puidese obter os beneficios do exercicio sen mover un só músculo. Aínda que pareza ciencia ficción, un equipo de investigadores desenvolveu un composto capaz de imitar os efectos do adestramento físico. O seu nome é SLU-PP-332, e estudos recentes demostraron que pode activar rutas metabólicas similares ás do exercicio, enganando o corpo para que funcione como se estivese en plena sesión de adestramento.
Unha investigación publicada en ACS Chemical Biology en 2023 revelou que este composto activa os receptores ERR (α, β e γ), reguladores clave do metabolismo enerxético. Ao facelo, aumenta a eficiencia mitocondrial e promove a queima de graxas. En probas con ratos, os animais tratados correron un 70 % máis de tempo e un 45 % máis de distancia en comparación con aqueles que non recibiron o composto. Isto débese a un cambio na composición do músculo, cun aumento das fibras musculares tipo IIa, propias de atletas de resistencia.
Segundo o investigador principal, o profesor de Farmacia da Universidade Saint Louis de Florida (Estados Unidos) Thomas Burris, “este composto dille ao músculo esquelético que realice os mesmos cambios que se observan durante o adestramento de resistencia”.
Agora ben, os efectos de SLU-PP-332 van máis aló da resistencia. En 2024, outro estudo publicado en Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics demostrou que o composto podería axudar no tratamento da obesidade e da síndrome metabólica.
Cando se administrou a ratos obesos durante un mes, estes perderon un 12% do seu peso corporal e acumularon 10 veces menos graxa, sen alterar a súa dieta nin actividade. Ademais, melloraron a súa sensibilidade á insulina, un achado prometedor para a diabetes.
Así mesmo, hai indicios de que podería ter efectos no corazón e no cerebro. Na reunión anual da American Chemical Society de 2024, varios investigadores informaron de que compostos como o SLU-PP-332 poderían fortalecer o corazón nos casos de insuficiencia cardíaca e ter propiedades neuroprotectoras en enfermidades como o alzhéimer.
Cando estará dispoñible a “pastilla do exercicio”?
A pesar dos avances, o fármaco aínda anda lonxe de estar ao alcance da sociedade. Só se probou en células e modelos animais, polo que de momento non pode usarse en humanos.
O desenvolvemento de fármacos é un proceso longo. Segundo Burris, antes de chegar ao público débense realizar máis estudos de seguridade e eficacia, optimizar a súa administración (actualmente en inxeccións) e realizar probas en humanos. “Levar isto a humanos toma o seu tempo”, advirte o coautor Bahaa Elgendy. Os expertos estiman que podería tardar unha década antes da súa comercialización.
Para acelerar o proceso, os científicos fundaron a startup Pelagos Pharmaceuticals, que busca levar o SLU-PP-332 a ensaios clínicos. Actualmente, están a probarse versións melloradas en modelos de obesidade, insuficiencia cardíaca e insuficiencia renal, e explorando o seu potencial en enfermidades neurodexenerativas.
Como reaccionaría o noso corpo ao SLU-PP-332?
Se se aproba, a “pastilla do exercicio” podería ter efectos fisiolóxicos importantes. Entre os seus beneficios potenciais están:
- Mellora do metabolismo: aumenta a queima de graxas e o gasto enerxético basal, o que podería ser útil no tratamento da obesidade e da diabetes.
- Mantemento da masa muscular: en estudos con animais, prevé a perda de músculo, o que podería axudar a persoas con mobilidade reducida ou adultos maiores.
- Aumento dos beneficios en órganos vitais: activar os receptores ERR podería fortalecer o corazón e ter efectos neuroprotectores.
Doutra banda, aínda que mellora o metabolismo e a resistencia, non fortalece os ósos nin as articulacións, nin se sabe se pode replicar os beneficios psicolóxicos do exercicio, como a redución do estrés ou a mellora do estado de ánimo.
Por tanto, co que se probou ata o de agora, non se pode afirmar que este composto poida substituír completamente a práctica de exercicio.
Efectos máis aló da medicina
O impacto desta “pastilla do exercicio” podería superar os límites da medicina. E é que, aínda que podería mellorar a calidade de vida das persoas con enfermidades metabólicas, tamén expón riscos de carácter social.
Un deles é a percepción errónea de que xa non é necesario facer exercicio. Se se comercializase como unha solución fácil, algunhas persoas poderían abandonar a actividade física, o que podería debilitar a cultura do deporte e xerar problemas de saúde asociados ao sedentarismo.
Outra preocupación sería o seu posible abuso no deporte competitivo. No pasado, compostos como GW501516 e AICAR, que tamén aumentaban a resistencia, foron prohibidos pola Axencia Mundial Antidopaxe.
Se se mostrase que o SLU-PP-332 é eficaz en humanos, é probable que se prohibise en competicións e que as axencias antidopaxe tivesen que desenvolver probas específicas para detectalo.
Tamén hai interrogantes sobre a súa accesibilidade. Tal e como ocorre cos tratamentos innovadores, é probable que o seu custo inicial sexa elevado, o que podería xerar desigualdades entre quen pode pagalo e quen non.
Ademais, xorde a pregunta: deberían os sistemas de saúde cubrilo? Se se usa para tratar enfermidades graves, podería xustificarse o seu financiamento. Pero se se busca simplemente a mellora no rendemento físico, a súa cobertura sería cuestionable.
Se se aproba, a sociedade debería decidir como integrala de forma responsable. As próximas fases de investigación serán clave para definir se este fármaco será un aliado para a saúde ou unha escusa para a inactividade. Estamos ante unha revolución ou ante unha perigosa comodidade? O tempo e a ciencia terán a última palabra.
Cláusula de divulgación: Álvaro Carmona non recibe salario, nin exerce labores de consultoría, nin posúe accións, nin recibe financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo, e declarou carecer de vínculos relevantes máis aló do cargo académico citado.
