As intelixencias artificiais (IA) forman xa parte da nosa vida cotiá. Como subliña o CEO de Google e da matriz Alphabet, Sundar Pichai, esta tecnoloxía evolucionou de ler texto e imaxes a ser quen de interpretar a contorna. Esta é a idea que destaca coa presentación de Gemini 3, preparado por primeira vez para funcionar en galego, catalán e éuscaro.
Porén, as novidades desta actualización van máis aló da incorporación de novos idiomas: mellórase a comprensión multimodal, incorpóranse novas capacidades de programación, ofrécense visualizacións máis complexas e aumenta a interactividade. Con estas funcionalidades, a IA de Google sitúase como un competidor de primeiro nivel fronte o ChatGPT e ao Copilot de Microsoft.
Un dos avances máis relevantes é precisamente a adaptación a 30 linguas. A redacción de GCiencia quixo comprobalo e probou o novo chatbot de Google en galego. Así, a IA respondeu a unha pequena entrevista, da que estas son algunhas das súas intervencións.
Por que fala en galego?
A primeira pregunta formulada foi: “Por que decidiches falar galego?”. A pesar de ofrecer inicialmente unha resposta breve, a IA adoita completar ese primeiro parágrafo cunha serie de puntos que xustifican a súa postura. A contestación comeza así:
Neste caso, a explicación estrutúrase arredor de tres piares: adaptación e respecto ao usuario, presenza na rede e inclusión. “A miña prioridade é serche útil e comunicarme contigo do xeito máis natural posible”, sinala Gemini 3. Para xustificar o uso do galego, recorre ao denominado “principio do espello”: “O máis respectuoso e eficiente é responderche no mesmo idioma para facilitar a comprensión e fluidez da conversa”.
Ademais, indica que foi adestrado grazas á presenza do galego na comunidade dixital, un ámbito no que existe un “corpus literario e xornalístico moi rico”. Así, afirma ter aprendido gramática, vocabulario e expresións propias do idioma.
En calquera caso, a decisión de incorporar o galego dende Google responde tamén ao obxectivo de democratizar a información. “É vital falalo para que a tecnoloxía non sexa unha barreira”, sinala. Deste xeito, defende que aprender linguas diversas permite que a IA sexa accesible sen ter que recorrer ao castelán ou inglés. Por último, comparte unha reflexión sobre a lingua galega que versa así:
Cal é a situación do galego en Galicia?
Cando se lle formula esta pregunta á IA de Google, esta é a súa resposta:
Tras esta afirmación, ofrece unha recompilación de información relevante. Entre os datos máis destacados inclúe o publicado a finais de 2024, no que por primeira vez o castelán superou ao galego como lingua de uso habitual. Tamén explica posibles causas desta evolución: a fenda xeracional, cun uso elevado entre as persoas maiores de 65 anos, e a fenda entre urbano e rural, dado que en cidades como Vigo, A Coruña ou Ferrol o galego está a converterse nunha lingua minoritaria no día a día.
Outro factor que menciona é o ensino. Gemini lembra que institucións como a Real Academia Galega e sindicatos educativos alertan de que o Decreto do Plurilingüismo non se está a aplicar correctamente. A consecuencia, moitos estudantes, malia saber escribir e entender o idioma, non desenvolven fluidez oral.
Porén, a IA salienta fenómenos positivos que poden contribuír a mellorar a situación máis aló das medidas políticas, ofrecendo así unha luz de esperanza:
GCiencia, a cara da divulgación científica en galego
Segundo Gemini 3, a divulgación científica en Galicia vive un momento de “doce contradición”. Por unha banda, asegura que nunca houbo tantos proxectos, portais e comunicadores de calidade; por outra, continúa a loita pola hexemonía do inglés e do castelán. “Poderiamos calificalo como un ecosistema moi activo, dixitalizado e prestixioso, pero que aínda pelexa pola masificación”.
Así, ao responder á pregunta “Cal é a situación da divulgación en Galicia?”, a IA sinala varios puntos clave, e entre eles chega a sorpresa.
Si, Gemini recoñece a GCiencia como un “referente absoluto” no ámbito da ciencia en galego, contribuíndo a romper o prexuízo de que este idioma non vale para a ciencia. Non o dicimos nós: dio a IA. Así mesmo, destaca o papel das universidades e os museos, como os Museos Científicos Coruñeses (mc2), as tres universidades galegas e figuras mediáticas como Jorge Mira ou Ángel Carracedo.
A continuación, a intelixencia artificial de Google fai unha distinción fundamental entre a ciencia en galego e a ciencia dende Galicia. Sinala que boa parte da investigación producida en Galicia se publica en inglés para acadar proxección internacional, pero advirte dun problema: “A transferencia do coñecemento faise en castelán por inercia”. Tamén pon en valor unha data clave: o Día da Ciencia en Galego.
Gemini 3, ademais de falar un galego moi coidado, afirma que a divulgación científica en Galicia goza dunha “saúde de ferro na oferta, pero ten o reto da demanda”. Só falta que o discurso da ciencia en galego dea o salto dos medios especializados ás conversas de café (en galego, tamén).
