Cando temos unha hemorraxia nasal, é habitual reaccionar botando a cabeza cara atrás en canto o sangue comeza a manar. Pero, é realmente esta a maneira correcta de actuar ou, pola contra, un mito que nos leva a facer xusto o contrario do que deberiamos?
Por que nos sangra o nariz?
O sangrado nasal —ou epistaxe— é un fenómeno bastante común que afecta arredor do 15% da poboación. Prodúcese, polo xeral, no terzo anterior do nariz, onde se concentra unha rede de vasos sanguíneos bastante fráxiles e que poden romper con certa facilidade. Dáse sobre todo en crianzas, adolescentes e persoas maiores e, aínda que poida parecer alarmante cando acontece, o certo é que na maioría dos casos ten causas benignas e é autolimitado, polo que non require intervención médica e desaparece por si só.
“As hemorraxias nasais poden ter múltiples causas que podemos dividir entre causas locais e sistémicas”, explica Ainara Díaz Geada, profesora na facultade de enfermería da USC. “Entre as causas locais, a nivel inflamatorio o sangrado pode ser provocado pola exposición a irritantes ambientais ou pode deberse á rinite alérxica ou sinusite”.
Outras das causas locais máis comúns son a sequidade ou irritación da mucosa nasal debido a ambientes con pouca humidade, calefacción intensa ou cambios bruscos de temperatura. Tamén é frecuente sangrar tras traumatismos leves, como rabuñarse ou darse un golpe no nariz. Ademais, algunhas persoas teñen vasos sanguíneos máis fráxiles, polo que son máis propensas a sangrar, especialmente no inverno ou durante episodios alérxicos. Outra das causas pode ser a presenza dun tumor, aínda que esta adoita ser a razón menos habitual.
En canto ás causas sistémicas, algunhas das máis comúns son o consumo de medicamentos, como os que se usan para a hipertensión, os antiinflamatorios ou os antiagregantes; ou sufrir algún trastorno hormonal, endócrino ou da coagulación. Con todo, sexa cal for a orixe, en ningún caso a solución para frear a hemorraxia pasa por botar a cabeza cara a atrás.
Unha solución contraproducente
“Se ben é algo que se di sempre que hai que facer, desde a ciencia temos que desmentir que iso sexa o correcto”, asegura Díaz. “Se nós tiramos a cabeza cara a atrás cando sufrimos unha hemorraxia nasal, o que estamos facendo é facilitar o paso do sangrado cara á farinxe posterior, o que pode facer que traguemos ese sangue e, en casos extremos, chegar incluso a bloquear as vías respiratorias”.
Ademais da incomodidade evidente que supón tragar sangue, esta práctica pode ser perigosa en situacións de sangrado abundante, xa que pode contribuír a agravar unha situación que, en principio, sería leve e controlable.
“O que debemos facer, pola contra,” sinala Díaz, “é manter a cabeza erguida, en posición vertical, ou inclinada lixeiramente cara a adiante. A continuación, aplicar presión firme e continua sobre a parte branda do nariz, a zona cartilaxinosa, apertando as dúas fosas ao mesmo tempo durante uns dez ou quince minutos ata que cese o sangrado”.
Se despois dese tempo non se formou o coágulo necesario para deter a hemorraxia e o sangrado persiste, a recomendación é acudir a un centro de saúde para recibir atención especializada. Nalgúns casos, pode ser preciso aplicar un tampón nasal, cauterizar o vaso que sangra ou investigar posibles causas subxacentes.
Este tipo de exemplos amosan como moitas prácticas que herdamos e repetimos —simplemente porque “sempre se fixeron así”— poden non encaixar co coñecemento científico actual. É moi importante seguir os consellos médicos adecuados, xa que estes poden marcar a diferenza entre resolver un problema de maneira rápida e segura ou acabar con complicacións evitables.
