As terapias CAR-T están cada vez máis presentes no sistema de saúde. O pasado luns, a Xunta anunciou un investimento de 100 millóns de euros coa intención de axudar a máis de 250 galegos con mielomas múltiples que resistan outras terapias. É un tratamento recente e innovador, que pode servir para numerosos tipos de cáncer. Tamén é a conclusión da historia dun home que intentou curar á súa muller, vítima dun cancro de ovarios e que, agora, pode salvar a miles de persoas en todo o mundo.
Denomínase CAR-T a un tipo de terapia personalizada na que se modifican os linfocitos T. É dicir, extráense eses linfocitos, modifícanse xeneticamente e logo devóvense ao corpo. Os linfocitos T son glóbulos brancos claves na protección do corpo en infeccións e, especialmente, no caso dos cancros.
A experiencia do paciente
Para o paciente, é unha esperanza poder acudir a este tipo de tratamentos que, ademais, non son tan invasivos. Tras os estudos correspondentes, a persoa tratada debe realizar unha aférese: recollen o sangue para extraer as células T e a devolven ao corpo. Este proceso pode durar máis de dúas horas. Tras isto, envían estas ao laboratorio para poder realizar a súa modificación e o seu cultivo, para que se multipliquen.
O paciente recibe, en ocasións, terapias ponte. Ademais, é preciso unha sesión de quimioterapia de acondicionamento antes de introducir as células CAR-T. O paciente pode, tras o tratamento, ter algúns efectos secundarios como mareo, dores de cabeza e outros síntomas máis fortes pero polo xeral a súa aplicación resulta nunha recuperación parcial ou total.
Unha terapia personalizada
A tecnoloxía é moi efectiva porque está moi personalizada. Malia que é un tratamento caro de realizar de momento, é un efectivo recurso para aquelas persoas que xa esgotaron outras opcións. As terapias CAR-T seguen en investigación activa porque máis aló dos pacientes que xa están a ser curados, supón unha porta aberta a novos tratamentos. E é que aínda non funcionan ben para todos os tipos de cancro. As terapias CAR-T son máis efectivas no caso dos chamados cancros de sangue: leucemias, linfomas e mielomas como o máis común: o múltiple.
Aínda non existen terapias deste tipo aplicadas para tumores sólidos. É algo que están tamén a investigar, por exemplo, desde o Centro Singular de Investigación en Química Biolóxica e Materiais Moleculares (CiQUS). Por iso, as terapias CAR-T aínda poden ofrecer máis oportunidades de cura para moitos outros tipos de cancro.
A historia das CAR-T
Carl H. June é o inmunólogo e oncólogo detrás deste descubrimento, aínda que as primeiras investigacións veñen de máis atrás. Nos anos oitenta comezouse a estudar a posibilidade de utilizar os linfocitos T. Porén, June foi decisivo nos avances neste eido.
O inmunólogo estaba centrado na loita contra o sida ata que, en 1996, a súa muller foi diagnosticada cun cancro de ovario. Desde ese momento, intentou desenvolver vías para que fose o propio sistema inmune o que loitase contra a enfermidade. En 2001, a pesar dos seus primeiros avances, ela faleceu.
June seguiu traballando no campo das terapias CAR-T durante varios anos, no que progresou con diferentes avances. En 2012, conseguiu por primeira vez administrar o tratamento. Foi a unha nena de apenas sete anos que logrou sobrevivir grazas a este. Tras máis dunha década de probas xa son miles os beneficiados destas terapias e con usos diferentes. Por exemplo, unha terapia CAR-T salvou en maio a unha nena cunha dermatomiosite anti-MD5, unha enfermidade rara cunha taxa de mortalidade de ata o 66%. E, de momento 138 galegos xa foron tratados. Unha oportunidade que da esperanza a moitos máis que, quizais algún día, tamén se poderán sumar a eles.
Cal é a vida media deses linfocitos T transferidos? Se non hai modificación xenética das células nai dos linfocitos, situadas a nivel da médula ósea, haberá que facer novas transfusións cada certo tempo. Canto? En que fase/s do ciclo vital dos linfocitos actúan eses procesos innovadores?