A Lista Vermella do Patrimonio realizada por Hispania Nostra volver poñer o foco na situación de diversos edificios en Galicia. Desde comezos de ano, 14 estruturas ou conxuntos foron incluídas nesta catalogación, que destaca o seu mal estado e a necesidade urxente de actuar para evitar que o dano sexa irreparable.
Só desde comezos de setembro, xa hai dous lugares máis nesta lista. Trátase do pombal da reitoral de Santa María do Xobre e as Escolas Pías de Riobó en Ourense. O primeiro, de forma circular e situado na Pobra do Caramiñal, na Coruña, conta cunha cuberta cónica de tella curva. A estrutura está catalogada pola Xunta e no Plan Xeral Ordenación Municipal e está asociado ao conxunto de edificios da reitoral, que foi residencia da aristocracia eclesiástica en época barroca e reedificada no ano 1758 para incluir un patio de uso agrícola. Desde a asociación Hispania Nostra consideran que o estado de todo o conxunto reitoral é deficiente, pero que o pombal é o elemento en peor estado.
Un ano en vermello
No caso das Escolas Pías, son dous edificacións xa que distinguían por xénero aos seus alumnos (nenos e nenas). Foron fundadas polo titular do pazo de Riobó (en Cenlle) e cóengo da catedral de Santiago Bernardino de Prado e Ulloa no ano 1780. O espazo foi fundamental na educación dos rapaces da zona de Riobó, Anllo, Osmo e outras aldeas veciñas.
A escola das rapazas conta con dúas plantas ocupadas con aulas grandes. O edificio, feito con boa cantería e con marcos e relevos nas xanelas e portas, tamén ten balcóns de ferro nos laterais. No caso dos nenos, cunha estrutura similar, conta tamén coa placa da inscrición da súa fundación. A diferenza da das rapazas, tivo unha reforma en 1915, malia que o seu estado actual segue a ser bastante malo.
No que levamos de ano, Galicia xa conta con 14 novas estruturas patrimoniais na lista vermella. O peor mes foi o de xullo, con cinco novas incorporacións. Entre elas, atópanse Bens de Interese Cultural como o Hórreo do Cura de Ribela, na Estrada. Creado a finais do século XVIII e comezos do XIX, a súa función era almacenar o gran que se recollía das rendas eclesiásticas. Con dez claros, 22,2 metros de lonxitude e 1,5 metros de ancho é un dos máis grandes de Galicia pero o seu estado de conservación é, segundo Hispania Nostra, preocupante. “Presenta un alto risco derrube”, expón na descrición.
A Lista Verde
Aínda máis antigo é o caso da Torre-Fortaleza da Proba de Burón, na Fonsagrada. Construída no século XV era propiedade dos condes de Altamira. Situábase xunto ao camiño primitivo de Santiago, e foi reconstruída tras as revoltas Irmandiñas do século XV. Foi a capital administrativa do antigo concello de Burón. A torre presenta xa numerosos derrubes e a vexetación e as gretas ameazan con causar máis danos importantes no edificio.
Outros casos son a casa renacentista do Vao, a torre de Friol ou ata a Central Térmica das Pontes que, malia que a maioría das estruturas presentan un bo estado, algunhas das salas teñen previstas o seu desmantelamento. Hispania Nostra tamén ten unha lista verde, que inclúe aqueles bens reparados. En Galicia, 17 conxuntos estruturais están incluídos nesa catalogación. Nos últimos anos, a única incorporación foi a Torre do Olivar, un edificio de entre o século XV e XVI que foi retirada da lista vermella no ano 2024.
