Todo comezou coa colección de Antonio Orol, un coñecido numismático galego que conseguiu reunir pezas únicas, entre elas sete moedas entre as que se atopa a primeira referencia a Galicia nun numerario. Estas saíron a poxa en Madrid, na casa Jesús Vico, en xuño de 2025, e pronto comezou a rumorearse que podían rematar no estranxeiro ou en mans de coleccionistas privados que nunca as exhibirían ao público. A moeda que contaba coa inscrición de Gallaecia acadou os 52.500 euros. No marco do plan da Xunta de Galicia para recuperar as moedas restantes, inaugurouse unha nova fase: o Diario Oficial de Galicia anuncia que a Consellería de Cultura decide exercer o dereito de tenteo do patrimonio cultural sobre as seis moedas que quedan.
O dereito de tenteo funciona así: cando se venden pezas con alto valor histórico nunha poxa, os gobernos teñen prioridade. É dicir, se igualan o prezo que outro comprador estaba disposto a pagar, teñen o dereito legal de adquirir a peza primeiro, garantindo que non acabe nunha colección privada. O obxectivo é que estas pezas, consideradas patrimonio histórico dos galegos, permanezan na comunidade.
Aínda que o lote orixinal contaba con sete pezas, a Xunta exerceu o dereito sobre seis delas. Son moedas datadas do século VI durante o reinado dos visigodos, que acuñaron os rostros de monarcas en antigas fábricas de moeda situadas en Lugo, Ourense, Tui ou Valdeorras. Algunhas destas pezas teñen un valor inicial de 14.000 euros. Outras datarían do século XVI.
Medidas de emerxencia
A raíz da importancia cultural destas moedas, o Goberno galego activou mecanismos de protección inmediata. Por unha banda, foron declaradas como Ben de Interese Cultural (BIC), a máxima protección legal, o que obriga aos propietarios a conservalas correctamente e permite á administración intervir en caso de incumprimento.
Por outra banda, a Xunta solicitou ao Goberno central que declarase as moedas como inexportables. Deste xeito, aínda que un comprador estranxeiro estivese disposto a pagar unha gran suma, a lei impediría que as moedas saísen de España. Agora, grazas ao dereito de tenteo, evítase que estas pezas rematen nunha colección privada e se perdan para o público.
