A xenética é caprichosa para o malo, pero tamén para o bó. No caso de persoas como María Branyas, a xenética permitiu que fose a muller máis lonxeva do mundo ata o seu falecemento en 2024. A hispano-estadounidense viviu 117 anos. Para poñernos en contexto, cando tiña cinco anos produciuse o naufraxio do Titanic e viviu ambas as guerras mundiais. E xusto porque a xenética é clave para posibilitar vivir tantos anos, un equipo liderado polo grupo de Epixenética do cancro do Instituto de Investigación contra a Leucemia Josep Carreras xunto coa Universidade de Barcelona analizou o seu perfil molecular, incluíndo o seu xenoma, metaboloma, microbioma e epixenoma.
“Os nosos resultados axudáronnos a identificar factores que poderían axudar a moitas persoas maiores a vivir vidas máis longas e saudables”, afirman os investigadores. O estudo foi publicado na revista Cell Reports Medicine. A novidade do estudo é a aproximación multiómica, moi detallada nunha persoa excepcionalmente lonxeva, asegura Iñaki Martín-Subero, profesor investigador da Institución Catalana de Investigación e Estudos Avanzados (ICREA), para Science Media Centre (SMC).
“O estudo está ben pensado e utiliza unha batería enorme de tecnoloxías avanzadas para avaliar cun gran detalle o estado celular e molecular da persoa”, explica Martín-Subero. Segundo o grupo investigador e tamén segundo o experto, a análise dunha única persoa implica que se debe ser cautelosos coas conclusións. “Deberán ser validadas en máis persoas supercentenarias”, concreta. Malia iso, Martín-Subero considera que é interesante e revelador xa que este tipo de casos son moi pouco frecuentes.
Unha cuestión de xenética e hábitos
Unha das conclusións do documento é que a lonxevidade extrema é unha combinación entre xenética e hábitos de vida. O seu xenoma, por exemplo, pode protexela de doenzas comúns como a diabetes, problemas cardiovasculares ou deterioración cognitiva. Ao mesmo tempo, mantén un metabolismo e un microbioma intestinal saudable que lle permite axudar a frear o envellecemento. Tamén hai, segundo o estudo, trazos propios da idade avanzada, como telómeros curtos ou cambios no sangue, pero iso non parece un impedimento para manter unha boa saúde.
“Un xenoma resiliente supón unha vantaxe para estar saudable e ter unha maior esperanza de vida”, afirman os investigadores. Pero as rutinas e costumes tamén afectan. Branyas comía moito iogur, realizou actividade física durante gran parte da súa vida e, en xeral, levaba unha dieta equilibrada. Claves a comprobar noutras persoas supercentenarias e que poden axudarnos a mellorar a esperanza de vida e ata achar novas formas de combater o avellentamento.
Dúas guerras mundiais e unha guerra civil
María Branyas naceu en 1907 en San Francisco, nos Estados Unidos. Os seus pais mudáronse de Cataluña a alí un ano antes e mudaríanse de novo en 1911 para ir ata Nova Orleáns. En 1915, o seu pai enfermou e decidiron volver a Cataluña. No camiño, o pai morreu.
Branyas puido vivir a guerra civil española, a Segunda Guerra Mundial, o franquismo, a transición e toda a etapa democrática, coa aparición de novas tecnoloxías como Internet. En 2023 converteuse na muller máis lonxeva do mundo, tras a morte de Lucile Randon, a súa predecesora. Foino ata o 19 de agosto de 2024, cando faleceu con 117 anos e 122 días deixando moitas incógnitas aos investigadores que, agora, xa sacan as súas primeiras conclusións sobre a muller que comía moito iogur.
