A restrición dietética, incluída a redución calórica e o xaxún intermitente, ten un gran potencial para mellorar a lonxevidade dos seres humanos. Aínda que os científicos se esforzaron por comprender por que este tipo de dietas alongan a vida e cal é a mellor maneira de aplicalas ás persoas, a información dispoñible é limitada.
Agora, un equipo de investigación de Estados Unidos analizou os seus efectos sobre a saúde e a esperanza de vida de 960 ratos femia. O estudo deseñouse para garantir que cada exemplar fora xeneticamente distinto, o que permitiu representar mellor a diversidade da poboación humana e que os resultados fosen máis relevantes desde o punto de vista clínico.
Os roedores foron asignados aleatoriamente a un destes cinco tipos de dietas: acceso ilimitado a alimentos, xaxún un día á semana, xaxún dous días consecutivos á semana e restrición calórica do 20% ou o 40% da inxestión alimentaria basal (aquela que satisfai as necesidades nutricionais mínimas).
Todas as reducións na inxestión prolongaron a vida dos ratos, con respostas proporcionais ao grao de limitación, pero só consumir menos calorías reduciu significativamente a taxa de envellecemento.
“Este estudo confirma que as intervencións dietéticas prolongan a esperanza de vida en ratos xeneticamente diversos”, explica a SINC Gary Churchill, investigador no Laboratorio Jackson de Maine e autor principal do traballo publicado en Nature. “O achado máis sorprendente e clave é que dita prolongación non se debe á perda de peso que experimentan con estas dietas”.
Menos comida, máis anos de vida
O estudo concluíu que inxerir menos calorías tiña un maior impacto na lonxevidade que o xaxún periódico. Isto mostra que as dietas moi baixas en calorías prolongan en xeral a vida dos ratos, independentemente dos seus niveis de graxa corporal ou glicosa, ambos considerados marcadores de saúde metabólica e envellecemento.
Sorprendentemente, os ratos que máis viviron coa restrición alimentaria foron os que menos peso perderon a pesar de comer menos. Os animais que perderon máis peso con estas dietas tendían a ter pouca enerxía, sistemas inmunitario e reprodutivo comprometidos e vidas máis curtas.
“Os animais máis robustos manteñen o seu peso incluso fronte ao estrés e á restrición calórica, e son os que viven máis tempo. Unha restrición máis moderada podería ser unha forma de equilibrar a saúde e a esperanza de vida a longo prazo”, afirma Churchill.
En xeral, os ratos que seguían dietas sen restricións vivían unha media de 25 meses; os que seguían dietas de xaxún intermitente, 28 meses; os que comían o 80% do habitual, 30 meses; e os que comían o 60%, 34 meses. Pero dentro de cada grupo a esperanza de vida era ampla.
A xenética é máis importante
Cando os investigadores analizaron o resto dos seus datos para tratar de explicar estas diferenzas, descubriron que os factores xenéticos tiñan un impacto moito maior na esperanza de vida que as dietas, o que pon de relevo como as características xenéticas subxacentes, aínda por identificar, desempeñan un papel importante no impacto.
“Aínda que a perda de peso e outros cambios metabólicos asociados á restrición calórica e o xaxún intermitente son importantes para a saúde humana, non son indicadores fiables da prolongación da vida”, puntualiza Churchill. “Os indicadores baseados no sangue ofrecen unha mellor perspectiva para predicir a esperanza de vida”.
A maioría dos estudos sobre a lonxevidade dos ratos leváronse a cabo nun número limitado de cepas consanguíneas que non representan adecuadamente a diversidade xenética dos seres humanos.
“As intervencións dietéticas utilizadas para os ratos non serían ben toleradas pola nosa especie, e o noso obxectivo non é aplicar directamente estas intervencións aos humanos. Máis ben buscabamos indicadores medibles da prolongación da vida útil que puidesen servir de base aos ensaios de intervención clínica”, puntualiza o experto.
Efectos prexudiciais para comer menos
Aínda que en xeral os ratos sometidos a restricións parecían sans, había varios indicadores de efectos prexudiciais: redución da temperatura corporal, fame (comportamento de procura de comida) e alteración da función inmunitaria que podería deixar os ratos susceptibles ás infeccións.
É importante sinalar que os ratos se mantiveron nunha contorna específica libre de patóxenos con pouca ou ningunha exposición a eles. “Varios grupos de investigación estudan xa o momento da alimentación como factor que contribúe a alongar a vida. Tamén estamos interesados en identificar a base xenética da resistencia”, indica o investigador, que apunta a necesidade de seguir investigando estas cuestións.
Referencia: Dietary restriction impacts health and lifespan of genetically diverse mice (Publicado en Nature)
