Coñecemos máis de 200 especies de virus que producen enfermidades nos humanos e a maioría delas teñen unha orixe animal. Desde finais do século XX, polo menos dez grandes epidemias ou pandemias foron causadas por patóxenos dese tipo, como son algúns coronavirus, alfavirus, filovirus, influenzavirus, orthopoxvirus e membros da familia dos flavivirus. Henipavirus, bunyavirus, arenavirus e outros virus zoonóticos tamén orixinaron pequenos gromos esporádicos.
A presenza de reservorios en animais domésticos e salvaxes, así como de insectos e artrópodos vectores, complica moito a dinámica de transmisión dos virus zoonóticos e fai que as medidas de control sexan moi difíciles de implementar.
Iso explica por que, a nivel mundial, cada ano se producen ao redor de mil millóns de casos de enfermidades e millóns de mortes por mor da zoonoses. É máis, ao redor do 60% das enfermidades infecciosas emerxentes notificadas a nivel mundial teñen orixe animal. E dos máis de 30 novos patóxenos humanos detectados no últimas tres décadas, o 75% son zoonóticos.
Febre e carrachas en China
Neste contexto, a aparición e reaparición continua de enfermidades transmitidas por carrachas representa unha ameaza cada vez maior para a saúde humana. E precisamente por esa razón, os expertos dun hospital sentinela (de vixilancia) no nordés de China emprenderon un seguimento activo de pacientes febrís con picaduras recentes de carrachas
Concretamente, os científicos chineses realizaron a secuenciación metatranscriptómica de mostras de soro obtidas de 252 pacientes febrís entre maio e xullo de 2023. As investigacións deron como resultado o achado dunha especie de virus patóxena humana: o virus Xue-Cheng (XCV), denominado provisionalmente así polo nome nativo de Mudanjiang, a cidade onde foi descuberto.
O novo virus, detectado en carrachas das especies Haemaphysalis concinna e Haemaphysalis japonica, pertence ao xénero Orthonairovirus da familia Nairoviridae, e as manifestacións clínicas que provocou en 26 pacientes variaron desde enfermidades febrís agudas inespecíficas ata patoloxías graves, que resultaron en ingreso hospitalario.
Os datos obtidos polos investigadores suxiren, pois, que o XCV é unha nova especie emerxente de Orthonairovirus transmitido por carrachas que pode infectar aos humanos de forma asintomática ou producindo unha enfermidade de febril a grave.
A ameaza de Haemaphysalis concinna
A carracha Haemaphysalis concinna é unha especie importante da comunidade de ectoparásitos de animais e humanos. Está distribuída en 34 países en todo o continente euroasiático, predominantemente en China, Rusia e Europa central. Só en China, informouse que Haemaphysalis concinna transmite polo menos 22 patóxenos diferentes, incluíndo as bacterias Anaplasma phagocytophilum, Ehrlichia chaffeensis, Borrelia garinii, Coxiella burnetii e Rickettsia raoultii, o protozoo Babesia microti e varias especies de virus, o que representa unha ameaza significativa para a saúde humana e animal.
Esta carracha pode parasitar a máis de 100 especies hospedadoras. Mentres que os exemplares adultos infestaron animais silvestres e de granxa (gando, cabras e ovellas), as larvas e ninfas aliméntanse de pequenos roedores, paxaros e réptiles. Os humanos poden ser atacados tanto por ninfas como por adultas. Recentemente, novos Orthonairovirus patóxenos humanos, como o virus dos humidais (WELV), foron illados de Haemaphysalis concinna.
Un xénero temible
Na actualidade, existen 51 virus distintos asignados ao xénero Orthonairovirus. Adoitan infectar certas carrachas das familias argásida ou ixódida, que os transmiten a pequenos vertebrados (aves e mamíferos). Á súa vez, estes serven como fontes de infección para as carrachas. Algúns Orthonairovirus transmítense por vía transovárica nas carrachas.
O Orthonairovirus humano con maior impacto na saúde pública é o virus da febre hemorráxica de Crimea-Congo (CCHFV), que se transmite por carrachas e é endémico en gran parte de Asia, África e o sur e leste de Europa, onde causa febre hemorráxica viral a miúdo grave e frecuentemente mortal.
Outros virus que xeran enfermidades ocasionais en humanos son o virus Aigai (AIGV), que provoca enfermidade febril e febre hemorrágica viral; o Erve (ERVEV), que orixina cefalea en trono, e os virus Issyk-kul (ISKV), Kasokero (KASV), Soldado (SOLV), Dugbe (DUGV), Sōnglîng (SGLV), Tamdy, Yezo e o da carracha Tâchéng 1, causantes de enfermidade febril.
Desde o punto de vista veterinario, o Orthonairovirus máis relevante é o da enfermidade das ovellas de Nairobi (NSDV). En humanos causa enfermidade febril e en África e India orixina gastroenterite hemorráxica letal a pequenos ruminantes.
Ata o momento, a taxa de letalidade do virus Xue-Cheng (XCV) en humanos é descoñecida, pero o que desencadea a febre hemorráxica de Crimea-Congo pode alcanzar ata o 40%, polo que o achado do novo patóxeno debe ser tomado con suma precaución. A crecente carga de infeccións por Orthonairovirus transmitidos por carrachas está a converterse nunha preocupación mundial para a saúde pública.
Cláusula de divulgación: Raúl Rivas González non recibe salario, nin exerce labores de consultoría, nin posúe accións, nin recibe financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo, e declarou carecer de vínculos relevantes máis alá do cargo académico citado.
