O coronavirus non é un produto de laboratorio, é unha zoonose

Unha das teorías da conspiración máis estendidas é que o SARS-CoV-2 foi creado nun laboratorio de Wuhan para provocar a caída de Occidente

As investigacións previas sobre infeccións por coronavirus en pangolíns botan luz sobre a orixe da epidemia que afecta ao planeta.
As investigacións previas sobre infeccións por coronavirus en pangolíns botan luz sobre a orixe da epidemia que afecta ao planeta.

*Un artigo de

En novembro do pasado ano, cando a enfermidade Covid-19 aínda non fora detectada en China, uns investigadores publicaron un artigo que parecía máis un divertimento propio de científicos pechados na súa torre de marfil ca unha investigación con aplicación práctica.

Uns meses despois, aquela investigación básica é clave para coñecer o xenoma do SARS- CoV-2 e, con iso, a súa orixe. Isto resulta fundamental para a investigación aplicada na súa carreira para atopar algún fármaco ou vacina que nos defenda fronte á pandemia.

O artigo presentaba os resultados dunha investigación sobre as infeccións por coronavirus que sufrían os pangolíns malaios. Desde a primeira frase, os autores anunciaban o motivo que impulsara a súa investigación: “Os pangolíns son animais en perigo de extinción que necesitan protección urxente. Identificar e catalogar os virus é un enfoque lóxico para coñecer os seus patóxenos potenciais e axudar á súa conservación”. Conservación. Nada que ver coa posible aplicación práctica á viroloxía patógena humana.

O pangolín malayo (Manis javanica) é unha das oito especies de pangolín que existen. Catro delas son asiáticas e outras catro, africanas. Debido á gran demanda da súa carne como alimento e as escamas de queratina (como as nosas unllas) destinadas ao uso en medicinas tradicionais orientais, son os mamíferos silvestres máis cazados e traficados do mundo.

O mal estado sanitario e a baixa inmunidade que afecta ás poboacións en catividade son un importante risco potencial para a saúde humana, porque os animais infectados poderían constituír un reservorio vírico susceptible de infectar a humanos como xa demostraran varios estudos metaxenómicos sobre virus patóxenos transmitidos por morcegos, gatos, vacas, aves, cabalos e porcos silvestres. Con todo, sábese moi pouco sobre as enfermidades de animais ameazados como os pangolíns.

Os resultados daquela investigación, que parecían unha banalidade científica a finais de 2019, pasaron rapidamente ao faiado do esquecemento onde descansan millóns de publicacións de investigación básica que parecen inútiles. Pero neste caso, tardou pouco en baixar desde o sobrado ao salón principal da investigación biosanitaria.

A información contrastada e fiable é máis necesaria que nunca. A medida que o novo coronavirus que causa a Covid-19 propágase por todo o mundo, os bulos, as falsidades e as hipóteses máis absurdas esténdense case tan rápido como o propio virus.

Desde o comezo da crise xurdiron todo tipo de teorías da conspiración.
Desde o comezo da crise xurdiron todo tipo de teorías da conspiración.

Unha das hipóteses conspiranoicas máis estendidas é que o SARS-CoV-2 foi creado por científicos chineses nun laboratorio de Wuhan, onde comezou o abrocho, desde onde se deixou escapar intencionadamente para provocar a caída de Occidente.

Aínda que non lles guste a antivacInas, terraplanistas, xeoestrategas de trola e outras tribos partidarias das conspiracións apocalípticas, existen argumentos científicos máis que suficientes para probar que o SARS-CoV-2 é unha zoonose vírica orixinada en morcegos e logo transmitida a través doutros mamíferos aos seres humanos. Eu mesmo, que non son nin de lonxe un experto, ocupeime hai máis de dous meses desa orixe.

Morcegos, serpes, civetas… Pero de onde saíu o coronavirus?

Máis do 70% das infeccións emerxentes do últimos corenta anos foron zoonoses, é dicir, enfermidades infecciosas causadas por bacterias, virus, fungos ou parasitos que se transmiten dos animais aos humanos. Poden facelo a través do contacto físico directo, a través do aire ou a auga, ou mediante un hóspede intermedio. Con frecuencia, estes patóxenos zoonóticos non afectan os animais nos que residen, pero poden representar un risco enorme para os humanos que non teñen inmunidade natural contra eles.

A demostración da orixe natural do SARS-CoV-2 foi unha investigación publicada o pasado 17 de marzo en Nature Medicine, cuxa conclusión non pode ser máis tallante: “As nosas análises mostran claramente que o SARS-CoV-2 non é un deseño de laboratorio ou un virus fabricado á mantenta“, escriben os investigadores.

O SARS-CoV-2 está moi relacionado co virus que causa a síndrome respiratoria agudo severo ( SARS-CoV-1), que se estendeu por todo o mundo hai case 20 anos, e foi controlado despois de causar unhas 8.000 mortes en China. Os científicos concluíron que o SARS-CoV-1 difire do SARS-CoV-2 tan só por varios cambios de letras clave no código xenético de ambos.

O xenoma do SARS-CoV2 demostra que non puido crearse nun laboratorio

A estrutura molecular xeneral do SARS-CoV-2 parécese máis aos virus atopados en morcegos e pangolíns que foran pouco estudados e dos cales se ignoraba que causasen dano aos humanos. Se algún doutor diabólico pensase en deseñar un novo coronavirus patóxeno, teríao deseñado a partir dun virus do que se soubese que provoca enfermidades.

De onde veu o virus? Podemos expor unha dobre hipótese. A primeira segue o ronsel da orixe dalgúns outros coronavirus recentes que causaron estragos nas poboacións humanas. Sabemos que nalgúns casos os humanos adquirimos o virus directamente dun animal: civetas no caso do SARS-CoV-1 e camelos no caso da síndrome respiratoria do Medio Oriente (MERS).

“As investigacións apuntan a que o animal era un morcego que transmitiu o virus a outro animal intermedio, con toda seguridade un pangolín”

No caso do SARS-CoV-2, as investigacións apuntan a que o animal era un morcego que transmitiu o virus a outro animal intermedio, con toda seguridade un pangolín de acordo co xenoma do coronavirus atopado nestes animais, que o transmitiu ata os humanos. Segundo esa hipótese, as características xenéticas que fan que o novo coronavirus sexa tan patóxeno para infectar células humanas residían neses animais antes de saltar aos humanos.

Na hipótese alternativa, esas características patóxenas mutarían despois de que o virus pasase directa ou indirectamente dun pangolín aos humanos. Logo, xa dentro do novo hóspede, o virus podería evolucionar para conseguir penetrar facilmente nas células humanas. Unha vez que desenvolveu esa capacidade, o patóxeno sería aínda máis capaz de propagarse entre as persoas.

Se o virus ingresou nas células humanas en forma patóxena, iso aumenta a probabilidade de gomos futuros. O virus aínda podería estar a circular na poboación animal e podería saltar novamente aos humanos, perfectamente preparado para causar un brote. Pola contra, as posibilidades de tales brotes futuros son menores se o virus debe ingresar primeiro en humanos para que logo evolucionen as súas propiedades patoxénicas.

Un dilema aínda por resolver, pero que expón tres medidas urxentes para que unha infección desta natureza non se repita: facer un seguimento dos coronavirus que infectan a especies de mamíferos; prohibir o tráfico de vida silvestre, e reducir a exposición humana á vida salvaxe pechando os mercados nos que se venden animais salvaxes vivos, unha prohibición xa adoptada por China.


Manuel Peinado Lorca é catedrático de Bioloxía na Universidad de Alcalá de Henares, e investigador do departamento de Ciencias da Vida e o Instituto Franklin de Estudos Norteamericanos.

* Cláusula de divulgación: É tamén responsable do Grupo Federal de Biodiversidade do PSOE.

6 COMENTÁRIOS

  1. La verdad es que con todo lo que se lee, no sabes a que atenerse.. . Me refiero a opiniones , tambien ccontrastadas que dicen lo contrario de lo que tu afirmas, no a bulos y dímeres que circulan por internet sin base alguna. Donde contrajo ese animal el virus? No podría sr contagiado intencionadamente para su estudio.
    Quiero pensar en positivo, pues si fuera verdad lo contrario de lo que tu afirmas, sería terrible.

  2. Paréceme moi perigoso o titular, despois hai abandono de animais, os descerebrados xa están a abandoar animais, e non vexo que está explicación, que eu creo que xa a tiñamos, axude en nada, vaia biólogo..

    • É unha explicación moi rigurosa é non vexo por onde ves ti o perigo. Se o titular fose algo asi como “os animais transmiten o coronavirus” entendo que puidera xerar alarma ou confusion, pero explicar que é unha zoonose e non un deseño de laboratorio é simplemente axudar a divulgar a realidade e a frear as teorias conspiranoicas.

  3. E todo isto dun morcego a un pangolin, unha única transmisión. E ademáis, o atual covid-19 xa non pasa aos animais.

    É dicer, que pasou dun animal a outro, e deste último a un humano, pero de humano a animal non pasa.

    En duas liñas, todas as miñas duvidas que me levan a pensar que non se di toda a verdade.

    • De humano a animal tamén pasa. Están publicados xa varios casos de trasmisions a animais a partir de xente portadora (o mai sonado ultimamente, o do tigre do zoo do Bronx que pillou o virus dun dos cuidadores). O que parece é que o virus actual causa poucos problemas a animais domesticos, e hai moi poucas posibilidades tamen de que estes poidan extender a enfermidade. Os nosos sistema inmunes son moi distintos.

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
POLÍTICA DE COMENTARIOS:

GCiencia non publicará comentarios ofensivos, que non sexan respectuosos ou que conteñan expresións discriminatorias, difamatorias ou contrarias á lexislación vixente.

GCiencia no publicará comentarios ofensivos, que no sean respetuosos o que contentan expresiones discriminatorias, difamatorias o contrarias a la ley existente.

Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.