O tabaquismo segue sendo unha das principais causas de enfermidade e morte previsibles no mundo, pero dous novos estudos achegan pistas clave para previr recaídas e mellorar a saúde cerebral tras deixar o tabaco.
O primeiro, publicado en Addiction por investigadores da Universidade Deakin (Australia), revela que o motivo máis fiable para explicar por que os exfumadores volven ao hábito non son os impulsos de consumir tabaco nin a falta de confianza, senón o cansazo mental de soster a abstinencia.
Este fenómeno, denominado fatiga de cesamento psicolóxico, reflicte o esgotamento emocional que implica manterse alerta para non recaer, mesmo anos despois de deixar de consumir.
O estudo, baseado en case 2.000 exfumadores de Australia, Canadá, Inglaterra e Estados Unidos, observou que quen presentaba niveis altos desa fatiga tiñan un 64% máis de probabilidades de recaer que os que reportaban baixo cansazo.
“Deixar de fumar é notoriamente difícil: arredor do 95% dos intentos sen axuda terminan en recaída”, lembra o autor principal, Hua Yong, quen suxire incorporar a avaliación desta fatiga nos recoñecementos de saúde e ofrecer apoio preventivo cando aparezan os primeiros signos de esgotamento.
O cerebro mellora sen tabaco
O segundo traballo, liderado por Mikaela Bloomberg e Andrew Steptoe, ambos os do University College London, ofrece unha perspectiva complementaria: abandonar o tabaco, mesmo na madurez, asóciase cunha deterioración cognitiva máis lento.
O estudo, publicado esta semana en The Lancet Healthy Longevity, analizou datos de 9.436 persoas maiores de 40 anos en 12 países. Quen deixou de fumar experimentaron unha redución significativa na velocidade do seu declive cognitivo durante os seis anos posteriores ao abandono, en comparación con quen continuou fumando: o ritmo de perda de fluidez verbal reduciuse á metade e o de memoria retardouse un 20 %.
“Parece que nunca é demasiado tarde para deixar de fumar, tamén polo ben do cerebro”, sinala Bloomberg. “Estes resultados son especialmente importantes porque os fumadores de mediana e avanzada idade adoitan ser os menos propensos a tentar deixalo, a pesar de que sofren máis os seus efectos”.
O beneficio cognitivo podería explicarse porque o tabaco dana os vasos sanguíneos que nutren o cerebro, xera inflamación crónica e estrés oxidativo. Aínda que o estudo é observacional e non demostra causalidade directa, os autores destacan que os seus resultados coinciden con investigacións previas que vinculan o cesamento tabáquica con menor risco de demencia a longo prazo.
En conxunto, ambos os traballos subliñan unha mensaxe común: comprender as causas psicolóxicas da recaída e reforzar a motivación para deixar o tabaco a calquera idade son estratexias esenciais para a saúde mental e cerebral.
Referencias: Understanding the Role of Cessation Fatigue in Smoking Relapse: Findings from the International Tobacco Control Four Country Smoking and Vaping Survey (Publicado en Addiction) e Quitting smoking, even late in life, linked to slower cognitive decline (Publicado en The Lancet Healthy Longevity)
