O alzhéimer pode identificarse moito antes da aparición dos primeiros síntomas cognitivos, segundo dous traballos publicados esta semana en The Lancet. Os estudos mostran, por unha banda, que unha análise de sangue detecta biomarcadores asociados á enfermidade en adultos de mediana idade e, por outro, que un novo tipo de escáner cerebral localiza con maior sensibilidade as proteínas tau relacionadas coa deterioración neurodexenerativa.
Os resultados reforzan a idea de que o alzhéimer comeza décadas antes do diagnóstico clínico. Os autores consideran que unha detección máis temperá permitiría actuar antes sobre factores de risco modificables e seleccionar mellor os pacientes candidatos a tratamentos dirixidos contra a enfermidade.
O primeiro dos estudos analizou mostras de sangue de 1.350 adultos estadounidenses sen demencia e cunha idade media de 61 anos. Os investigadores mediron os niveis de varios biomarcadores vinculados ao alzhéimer: as proteínas beta amiloide Aβ42 e Aβ40, ademais de p-tau217, unha forma fosforilada da proteína tau.
Detección precoz
O traballo mostra que un 6% dos participantes presentaba niveis elevados de biomarcadores asociados á enfermidade, segundo o principal indicador utilizado no estudo. Ese grupo obtivo peores resultados en probas de velocidade de procesamiento cognitivo e función executiva, relacionada con capacidades como a planificación, a atención e a adaptación a novas tarefas. Ademais, tamén rexistrou unha deterioración máis rápida en probas de memoria verbal e velocidade de procesamiento realizadas con cinco anos de diferenza.
Os autores indican que a maioría das investigacións previas sobre estes biomarcadores centráranse en persoas maiores e predominantemente brancas. Sosteñen que os seus resultados apoian o potencial das análises sanguíneas para identificar fases temperás da enfermidade en poboacións máis diversas e en idades medias da vida.
Risco de falsos positivos
Os investigadores sinalan que detectar o alzhéimer antes da aparición de síntomas permitiría intervencións precoces sobre factores de risco modificables, como a inactividade física, o tabaquismo, os trastornos do sono e a perda auditiva non tratada. Tamén facilitaría iniciar antes tratamentos destinados a atrasar a deterioración cognitiva.
Con todo, un comentario vinculado ao estudo advirte que estas probas poden producir un elevado número de falsos positivos cando se aplican a persoas novas sen síntomas cognitivos. Os autores do comentario consideran que os biomarcadores sanguíneos non son adecuados para programas de cribado masivo en poboación xeral e defenden que deben utilizarse xunto a outros criterios diagnósticos.
Tomografía por emisión de positróns
O segundo estudo avaliou unha nova técnica de tomografía por emisión de positróns para detectar depósitos de proteína tau no cerebro, un dos principais marcadores biolóxicos do alzhéimer. A investigación comparou o trazador estándar utilizado actualmente nos Estados Unidos e Europa, denominado Flortaucipir, cun trazador máis recente, MK6240, empregado sobre todo en ensaios clínicos.
O ensaio incluíu 682 participantes dos Estados Unidos e Canadá, con distintos graos de deterioración cognitiva e idades comprendidas entre os 50 e os 89 anos. Entre as persoas sen alteracións cognitivas pero con presenza de beta amiloide, MK6240 identificou máis do dobre de casos positivos de tau en fases temperás respecto ao método estándar: un 15% fronte ao 6%.
Nos participantes con deterioración cognitiva, o novo trazador tamén detectou unha maior afectación por tau en rexións cerebrais asociadas a fases máis avanzadas da enfermidade. Os autores conclúen que a positividade para tau podería estar infradiagnosticada coas ferramentas actuais e que métodos máis sensibles —capaces de detectar a proteína en fases máis precoces e con menor carga de amiloide— permitirían identificar antes as persoas con maior risco de desenvolver síntomas.
Os investigadores destacan ademais que unha detección máis precisa de tau pode axudar a seleccionar pacientes con máis probabilidades de beneficiarse de terapias antiamiloide e evitar procedementos custosos e invasivos en persoas con menor risco de progresión clínica.
Ensaio clínico sobre esclerose múltiple
O especial de neuroloxía de The Lancet inclúe tamén un ensaio clínico sobre esclerose múltiple (EM) progresiva primaria. O estudo conclúe que ocrelizumab, un fármaco xa aprobado para algúns pacientes con EM, atrasa o empeoramento da discapacidade tamén en persoas de maior idade e con formas máis avanzadas da enfermidade, incluídos pacientes dependentes de cadeira de rodas.
O ensaio, realizado con máis de 1.000 pacientes, observou unha redución do 30% no risco de empeoramento da discapacidade en quen recibiu o tratamento fronte ao grupo placebo. Os autores consideran que os resultados poderían ampliar o número de pacientes candidatos a recibir o medicamento, especialmente en fases avanzadas da enfermidade, tradicionalmente excluídas de moitos ensaios clínicos.
Referencias:
- Alzheimer’s disease neuropathology plasma biomarkers and cognition in midlife: a community-based cohort study (Publicado en The Lancet)
- Comparison of [18F]flortaucipir and [18F]MK6240 for the detection of tau pathology in Alzheimer’s disease (HEAD): a multicentre, prospective, cross-sectional, withinparticipant study (Publicado en The Lancet)
- Efficacy and safety of ocrelizumab in primary progressive multiple sclerosis, including older patients and those with more advanced disease (ORATORIO-HAND): a multicentre, double-blind, randomised, placebo-controlled, phase 3b study (Publicado en The Lancet)
