Galicia encabeza o actual gromo da silicose. O 28,1% dos casos rexistrados desde 2020 desta enfermidade mortal e incurable en España prodúcense nesta comunidade, segundo un libro publicado polo Ministerio de Sanidade. En total, afectou a 128 galegos no último ano e a 447 desde 2020. Ademais, se se suman as análises feitas desde os anos 90, Galicia rexistra 1.901 casos.
Segundo os datos recollidos ata 2020, Ourense é o principal foco desta doenza respiratoria. A provincia galega alcanza ata o 47,8% dos casos rexistrados en Galicia. Sumados aos diagnosticados en Pontevedra, supoñen oito de cada dez casos na comunidade.
A orixe do aumento desta doenza está asociada á actividade industrial, xa que a causa é a inhalación de po de sílice cristalino. Por iso, a extracción de minerais coma o granito ou a lousa (nos que ese material está presente) é, xunto coa fabricación de produtos minerais, a causa do 84,7% dos casos diagnosticados. Un exemplo deste último é a produción de mesados para cociñas, por exemplo, que ás veces están feitos con conglomerados de sílice ou cuarzo. A patoloxía tamén afecta en menor medida a actividade noutros sectores, coma o da construción.
Unha media de 142 defuncións ao ano
O impacto desta doenza respiratoria na vida das persoas é moi elevado. Algúns dos seus síntomas son dor no peito, falta de aire progresiva, perda de peso e, incluso, insuficiencia respiratoria. Ademais da afectación persoal, provoca un aumento nos custos para eses procesos asistenciais que xa superan, desde 1990, os 400 millóns de euros. Ademais, segundo o libro publicado polo Ministerio de Sanidade, o financiamento destes procesos considérase “unha anomalía de grandes dimensións”. Unicamente o 0,1% da contribución provén das mutuas privadas, segundo ese documento.
A expansión da silicose tamén está motivando accións xudiciais. O empresario Francisco Martínez, dono de Cosentino, pactou unha condena de seis meses de cárcere e 1,1 millóns de euros en indemnizacións despois de que cinco marmoristas galegos non fosen informados dos riscos que implicaba o traballo. Un deles faleceu.
A taxa de mortalidade da silicose é alta. Desde 1990, esta doenza profesional causou 4.418 mortes en España, unha media de 142 defuncións ao ano. Son especialmente vulnerables as persoas de máis de 60 anos que sofren esta enfermidade, que supoñen o 93,7% das mortes.
A repunta da silicose no país comeza a ser de gran preocupación tamén nas institucións públicas. O Ministerio de Sanidade publica esta semana un libro titulado La remergencia de la Silicosis en España, no que se destaca a necesidade de afrontar o aumento de casos. En países como Australia, prohibíronse os mesados con pedra artificial de cara a evitar esta patoloxía. Tamén en California, nos Estados Unidos, puxéronse restricións. De momento, o Ministerio de Sanidade considera que se precisan máis datos e unha liña de acción clara de cara a conter o avance dunha patoloxía que, a comezos dos anos 2000, parecía que quedaría nun estado marxinal.
