Domingo 21 Xullo 2024

O fume ambiental do tabaco mata dúas persoas ao día, un 60% non son fumadoras

O 1,5% do total dos falecementos por cancro de pulmón e cardiopatía isquémica en persoas de 35 anos ou máis débese ao tabaquismo pasivo

O 2 de xaneiro de 2011 entrou en vigor a reforma da lei antitabaco que prohibiu fumar en espazos colectivos pechados. Por aquel entón, arredor do 90% da poboación galega estaba exposta, fumadora ou non. Doce anos despois, e tras unha década sen artigos científicos que estudasen a mortalidade provocada por fume ambiental, un estudo recentemente publicado demostra que as medidas preventivas fixeron caer a exposición a valores por debaixo do 20% en 2020. Con todo, estas cifras preocupan á comunidade médica e constitúen un problema de saúde pública: en España, 747 mortes de persoas de 35 anos ou máis foron orixinadas pola exposición ao fume de tabaco ambiental. O Goberno contempla reformar a norma antibaco para implementar novas prohibicións, por iso, explica a investigadora Mónica Pérez, “é o momento idóneo para actualizar os datos sobre tabaquismo”.

Unha gran parte da mortalidade atribuíbel ao fume ambiental sucede en persoas non fumadoras. En 2020, 747 persoas morreron por exposición. Conforman o 1,5% do total de todos os falecementos por cancro de pulmón (279) e cardiopatía isquémica (468). Estatísticamente, seis de cada dez falecementos ocorreron en non fumadores. O 75,1% foron homes, con 561 defuncións fronte a 185 mulleres. “Este tipo de estimacións son moi necesarias. Vése que o impacto na saúde da poboación non fumadora é moi alto e é evitable”, explica Pérez, que é unha das coautoras do estudo e profesora de medicina preventiva na Universidade de Santiago de Compostela (USC). Os resultados do traballo reflicten que o 11,5% da poboación española de 35 anos ou máis declara estar exposta ao tabaco en interiores; a prevalencia é maior nas mulleres fumadoras de 35 a 64 anos, cunha exposición do 33,9%.

Publicidade

O fume do tabaco contén miles de substancias químicas. Segundo informa a Sociedade Americana contra o Cancro, 70 delas son canceríxenas. Estes químicos son carcinóxenos e o fume do tabaco é de tipo A: nicotina, ácido cianhídrico, aldehído fórmico, chumbo, arsénico, amoníaco ou monóxido de carbono son algúns dos elementos que se atopan no tabaco e que poden entrar no noso corpo aínda que nós non fumemos. “Moitas veces as terrazas tal e como están establecidas son espazos interiores porque están en compartimentos. Hai lugares nos que as exposicións son continuadas e pensamos que son seguros, pero non é así”, engade Mónica Pérez.

Segundo a Asociación Española Contra o Cancro (AECC), esta exposición aumenta ata un 30% o risco de sufrir enfermidades cardíacas ou pode desenvolver unha enfermidade pulmonar crónica. As persoas non fumadoras duplican o risco de padecer cancro de pulmón en comparación con aquelas que non o inhalan de maneira pasiva. España atópase entre os países con máis fumadores da Unión Europea (UE), cun 19,7% de poboación que fuma todos os días, segundo a Oficina Europea de Estatística. “España é o país da UE onde máis aumentou o consumo de interiores na hostalaría. Igual habería que potenciar o labor de inspección en todo o que está relacionado coas terrazas. Ás veces non acaba de quedar claro que é unha terraza e o interior dun local”, comenta a investigadora.

Publicidade

EPOC e máis causas de morte

O estudo “Mortalidade atribuíbel á exposición de fume de tabaco ambiental en España en 2020” foi publicado na revista Archivos de Bronconeumología e céntrase exclusivamente nos falecementos por cancro de pulmón e cardiopatía isquémica. Con todo, hai evidencia científica que relaciona tamén a inhalación co cancro de larinxe e farinxe, incluso co risco de padecer cancro de mama ou aumentar as probabilidades de contraer leucemia. “Hai evidencia suxerente de que o fume ambiental está asociado coa enfermidade pulmonar obstrutiva crónica (EPOC), que ten unha carga de mortalidade moi alta, ou tamén coa enfermidade vascular cerebral (EVC). A medida que vai aumentando o tempo, vanse establecendo conexións con máis causas de morte, aínda que o estudo das relacións causais é moi complexo”, explica Pérez. Na súa opinión, isto débese a que as metodoloxías foron mudando, e é moi difícil distinguir se as enfermidades en población fumadora veñen derivadas do consumo de tabaco ou do propio fume que respiran.

Segundo a Organización Mundial da Saúde (OMS), 700 millóns de nenos do mundo respiran aire contaminado por fume de tabaco. Un estudo no que tamén Mónica Pérez é autora, afirma que a prevalencia de exposición dos nenos é de 29,2% no ámbito privado e de 42,5% no público. Os menores son un dos colectivos máis vulnerables aos efectos do tabaco, e segundo explica a OMS, poden sufrir un 50% máis de otitis, un 20% máis de crises asmáticas e un 30% máis de infeccións respiratorias. Por todos estes motivos, Pérez cre que é momento de que o Goberno avance nas prevencións. A última enquisa realizada pola Sociedade Española de Medicina Familiar e Comunitaria reflicte que un 85,5% da poboación está a favor de ampliar a lexislación sobre os espazos libres de fume; un 73% das persoas séntense expostas ao fume nas terrazas dos bares e restaurantes e un 72% está a favor de prohibir o consumo de tabaco nestes lugares públicos.

Nas súas conclusións, o estudo sinala a necesidade de que as autoridades sanitarias se centren na redución da exposición do fume de tabaco en todas as contornas. Actualmente, os investigadores están traballando para extraer a información por comunidades autónomas, xa que existen diferencias importantes entre os territorios. Por exemplo, Andalucía é unha das comunidades con máis prevalencia de exposición. “Aí a mortalidade será moito máis alta que noutras zonas, por exemplo, que Asturias”, sinala investigadora. Preguntada sobre a situación de Galicia ao respecto, Mónica Pérez alega que os resultados todavía non están listos, mais afirma que se atopa “no medio” e que non é a comunidade cos peores datos, pero tampouco cos mellores.

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.

Relacionadas

Un equipo galego avanza no estudo do cancro de pulmón microcítico, un dos máis letais

Investigadores do IDIS participan nun proxecto nacional para afondar na distribución, tendencias e carga do tumor e así mellorar a supervivencia e calidade de vida dos pacientes

A exposición ao fume ambiental do tabaco causou 280 mortes en Galicia en cinco anos

Unha tese do IDIS cifra os falecementos entre 2016 e 2021 por cancro de pulmón e cardiopatía isquémica asociados ao impacto indirecto do consumo de cigarros

Os bebés expostos ao tabaco teñen maior probabilidade de consumir antibióticos

Un estudo galego analiza os factores asociados ao consumo deste medicamento cunha mostra de 18.882 mulleres

Ten sentido implantar en Galicia a nova medida antitabaco do Reino Unido?

A investigadora da USC Mónica Pérez advirte que nos países con altas taxas de fumadores é difícil que esta medida saia adiante