Fomentar a innovación e emprendemento nos ecosistemas rurais dos sectores da agricultura, pesca, turismo e bioeconomía para que evolucionen a modelos máis sostibles e competitivos. Este é o obxectivo do proxecto europeo InnovationGUIDE do que formou parte a Fundación Empresa-Universidade Galega (Feuga) durante este 2024. A través do feedback de actores claves da contorna rural, a iniciativa demostrou que “mediante a identificación de boas prácticas, retos e necesidades pódese avanzar na transformación das comunidades”, aseguran dende a institución.
Ademais de rexións españolas, o proxecto europeo contou coa participación de países como Turquía, Malta e Países Baixos. A través de consultas e talleres, a iniciativa permitiu compartir ideas, solucións e necesidades dos actores locais para desenvolver activamente “un futuro máis sostible e competitivo”. En total, leváronse a cabo catro talleres presenciais, un en cada país, e un obradoiro en liña que permitiu pór en contacto estreito a un total de 158 grupos de interese dos diferentes ecosistemas rurais: empresas locais, institucións educativas, organismos gobernamentais e outros actores chave. “Isto garantiu unha representación diversa das necesidades e perspectivas dos emprendedores rurais nos sectores de interese”, sinalan dende Feuga.
Desafíos comúns e enfoques diferentes
Os sectores da agricultura, pesca, turismo e bioeconomía enfrontan desafíos comúns, como a necesidade de equilibrar o crecemento económico coa preservación ambiental e cultural, a escaseza de recursos financeiros, a falta de infraestrutura adecuada e a urxente necesidade de atraer e reter talento nas zonas rurais para garantir a continuidade do desenvolvemento emprendedor e económico. Con todo, dentro destes retos compartidos, cada país experimentou desafíos específicos comúns a todos os sectores, así como problemas únicos que requiren solucións adaptadas aos seus contextos locais.
Respecto ao turismo sostible, todas as rexións enfrontaron o reto común de xestionar o crecemento do turismo de maneira sostible, integrando enerxías renovables, reducindo o impacto ambiental e preservando as culturas locais. Malia isto, cada país presentou enfoques diferenciados: Malta centrouse na eficiencia enerxética e a diversificación da súa oferta turística, España apostou por potenciar o turismo rural e a integración dixital, Países Baixos lidou coa oposición local a proxectos sostibles, a pesar de contar con apoio da comunidade, mentres que Turquía puxo unha énfase especial na educación especializada e a innovación dixital, cun enfoque particular nas mulleres rurais.
Os problemas comúns en bioeconomía incluíron limitacións financeiras, a falta de aliñación política e o acceso limitado a infraestruturas de innovación. Con todo, cada país tivo os seus propios retos e oportunidades. Malta necesita un maior financiamento para a investigación e o desenvolvemento (I+D) e produtos innovadores, España destacou a necesidade da adquisición de talento e modelos cooperativos, Países Baixos apoiou proxectos locais impulsados pola comunidade e Turquía enfrontou dificultades para financiar tecnoloxías agrícolas e innovación sostible.
Desigualdades de xénero e problemas demográficos
No sector da agricultura, os desafíos son similares, como a escaseza de terras cultivables, a falta de auga e a necesidade de adoptar prácticas máis sostibles. Malta enfocouse en iniciativas educativas e no uso de plataformas dixitais para mellorar a eficiencia, España explorou modelos cooperativos e a sucesión xeracional no ámbito rural, Países Baixos promoveu a participación comunitaria e a creación de modelos cooperativos para impulsar a sustentación e Turquía concentrouse nos incentivos estatais e os proxectos financiados pola Unión Europea para fomentar a innovación no sector agrícola.
No caso da pesca, todos os países destacaron retos relacionados coa necesidade de innovar para mellorar a sustentación e a competencia, mentres lidan con restricións financeiras e a falta de modelos cooperativos. Malta buscou modernizar a súa educación e transitar cara a fontes de alimentación sostible para peixes, España enfrontou desigualdades de xénero e problemas demográficos na pesca artesá, Países Baixos lidou con regulacións estritas que dificultan as innovacións ecolóxicas e Turquía motívase pola rendibilidade e necesita exemplos de casos de éxito, ademais de apoio gobernamental para a I+D.
Todas estas conclusións expuxéronse no peche do proxecto europeo que se celebrou en Turquía, coa asistencia de máis de 15.000 persoas. O evento, dentro da Semana da Innovación do país turco, contou coa participación de representantes de todos os colaboradores, que sinalaron os avances e logros da iniciativa “demostrando o poder da cooperación transfronteiriza para abordar os desafíos rurais”.
