Un traballo liderado polo Instituto Español de Oceanografía (IEO, CSIC), coa colaboración do Grupo para ou Estudo do Medio Mariño (GEMM), o Aquarium Finisterrae e a Universidade de Vigo, documentou a presenza de novas especies da orde Tetraodontiformes, un grupo que inclúe aos peixes bóla, orelláns ou peixes bésta. O traballo confirma que a diversidade destas especies en España está a aumentar, en parte como consecuencia do quecemento do océano e a progresiva tropicalización dos ecosistemas mariños.
O traballo, liderado por persoal investigador do Centro Oceanográfico de Vigo do IEO e publicado na revista Fishes, analiza a distribución destas especies nas augas españolas e describe novos rexistros en Galicia de dous peixes bóla pouco frecuentes: o peixe bóla achatado (Sphoeroides pachygaster) e o peixe bóla de pintas (Ephippion guttifer).
O exemplar de peixe bóla achatado foi capturado en 2021 fronte á Costa da Vela e o de peixe bóla de pintas foi capturado en 2025 na Ría de Pontevedra, ambas as localidades situadas no sur de Galicia. As análises morfolóxicas, apoiados por probas fotográficas e códigos de barras de ADN confirmaron a identificación taxonómica preliminar das dúas especies. A análise histolóxica reprodutiva do exemplar de peixe bóla de pintas revelou que se trataba dunha femia en fase de posta. Estes achados constitúen o primeiro rexistro documentado de peixe bóla achatado e o segundo de peixe bóla de pintas en augas galegas.
Neurotoxinas do peixe bóla
Algunhas especies de peixes bóla poden conter toxinas como a tetrodotoxina, unha das neurotoxinas naturais máis potentes coñecidas. Aínda que agora o risco de intoxicación en España é baixo —xa que estas especies non se comercializan e a súa venda está prohibida na Unión Europea—, os investigadores advirten de que o aumento da súa presenza fai necesario reforzar o seguimento científico e a identificación de especies potencialmente tóxicas. Para iso realizouse unha revisión da presenza de tetrodotoxinas neurotóxicas e toxinas paralizantes en cada unha das especies listadas, o que proporciona unha visión xeral actualizada dun campo pouco explorado en augas europeas.
Un grupo cada vez máis diverso
O estudo inclúe ademais unha revisión exhaustiva de todas as especies da orde Tetraodontiformes rexistradas en augas españolas, recompilando información histórica e actualizada. Ata a data documentáronse 26 especies pertencentes a cinco familias no conxunto do territorio español, distribuídas en 22 especies nas Illas Canarias e 15 especies na Península Ibérica e Baleares.
“A presenza crecente de peces tetraodontiformes en augas españolas proporciona unha proba máis da progresiva tropicalización do medio mariño español. Coñecer a composición, a distribución xeográfica e a toxicidade potencial das especies é importante para a súa detección precoz e alertar á poboación sobre os riscos. Deste xeito, pódense previr problemas de seguridade alimentaria con consecuencias potencialmente graves derivadas do seu consumo accidental”, sinala Rafael Bañón, investigador do Centro Oceanográfico de Vigo do IEO e primeiro autor do estudo.
Referencia: Diversity and Distribution of the Order Tetraodontiformes in Spain: New Records, Biological Insights and Ecological Implications (Publicado en Fishes)
