Empanada de millo e berberechos.
Empanada. Foto: Forno do Couto, (Noia).

Empanada de Noia: sabia combinación de terra e mar

A tradicional preparación faise con fariña de millo e un recheo de berberechos

Un dos produtos con maior sona da gastronomía galega é a empanada, cuxas raíces históricas fannos viaxar ata o Medievo. Precisamente nunha vila cun importante patrimonio desta época, Noia, podemos atopar unha das preparacións tradicionais que suscita maiores eloxios entre os padais máis esixentes.

A empanada é un prato que destaca pola súa versatilidade, xa que admite unha grande variedade de ingredientes. Así, podemos atopar recheos de carne, vexetais, peixe ou marisco, e masas de fariña de trigo (a máis habitual) ou de millo.

Ao mesmo tempo que nos permite múltiples opcións en canto á forma de preparala, a empanada tamén se adapta a diferentes posibilidades de consumo: quente ou fría; como entrante ou como prato principal da nosa comida, merenda ou cea.

No amplo abano de preparacións e presentacións que podemos atopar en toda a xeografía galega, na localidade coruñesa de Noia destaca unha especialidade local que combina, con gran sabedoría, froitos da terra e o mar: a empanada de millo con berberecho.

Os segredos da empanada de Noia

En Noia podemos atopar unha ampla variedade de empanadas, tanto nas masas como en recheos. A empanada de trigo ten a peculiaridade de facerse de masa máis gorda do acostumado. Debido a este maior grosor, durante a súa cocción no forno dáselle a volta para que quede feita polos dos lados.

En canto á de millo, a máis famosa é a que leva berberechos, bivalvo do que Noia é tamén un importante produtor. Outras posibles opcións de recheo son o chopo (xiba), o polbo ou o bacallau, por citar algúns exemplos.

Algúns dos segredos para conseguir unha boa empanada residen na experiencia e sabedoría de quen a fai, pero tamén no produto que selecciona para a súa elaboración. Segundo Sesé Fernández, encargada da panadería Forno do Couto, en Noia, algunhas das claves están en “comprar produto local e de primeira calidade”. “É importante que a cebola sexa tamén do país, e hai que rustrila na tixola”, precisa.

Porén, contar con boa materia prima non é suficiente para a empanada perfecta. Segundo confesa, tamén é indispensable “traballar con agarimo e usar un bo forno, a poder ser de pedra”.

Fernández destaca que “a empanada ten moita tradición en Noia”. Na súa familia, o saber tense ido transmitindo de xeración en xeración pois, antes que ela, “a miña avoa sempre a fixo e, despois, a miña nai tamén”, lembra.

Certo é que este produto conta con gran recoñecemento na vila, pois cada mes de agosto se celebra unha festa de exaltación que inclúe un concurso no que participan profesionais e particulares. Unha oportunidade para degustar toda a ampla variedade posibilidades que ofrece este saboroso produto.

Empanada e millo: un pouco de historia

Tal e como di o historiador Xavier Castro na súa obra A mesa e manteis. Historia da alimentación en Galicia, a empanada é un dos “piares medievais” da gastronomía da comunidade, un alimento que pouco a pouco foi dándose a coñecer alén das terras galegas ata  converterse en “carta emblemática” da nosa gastronomía.

Non moi lonxe de Noia existen testemuños de que na Idade Media xa se degustaba este produto, xa que no Pórtico da Gloria de Santiago de Compostela (finais do século XII) se atopa a primeira representación coñecida. Sen saír da capital de Galicia, podemos atopar outra posible referencia no Pazo de Xelmírez (comezos do século XIII). Tamén a literatura da época recolle alusións a este manxar, como é o caso das Cantigas de Santa María de Afonso X O Sabio (século XIII).

No caso do millo, foi un dos produtos que chegou a Europa tras o descubrimento de América. Pasará tempo entre a primeira introdución e a expansión do seu uso e cultivo en Galicia, polo que haberá que agardar ata o século XVII para atopar referencias do seu uso habitual na alimentación da poboación da comunidade. Nese senso, existe constancia de que entre 1640 e 1700 xa se comía pan feito deste cereal en poboacións do litoral.

Para saborear a ría de Muros-Noia

Ademais da empanada e do berberecho da ría de Muros e Noia, bivalvo que se pode degustar en arroces ou ao vapor, na comarca existen outras exquisiteces que paga a pena probar, especialmente no que atinxe ao peixe e marisco.

Un dos plans gastronómicos imprescindibles nun percorrido por esta comarca coruñesa pasa por degustar a sardiña de Portosín, no concello de Porto do Son. Polo verán, este produto é homenaxeado coa súa propia festa popular.

 

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
POLÍTICA DE COMENTARIOS:

GCiencia non publicará comentarios ofensivos, que non sexan respectuosos ou que conteñan expresións discriminatorias, difamatorias ou contrarias á lexislación vixente.

GCiencia no publicará comentarios ofensivos, que no sean respetuosos o que contentan expresiones discriminatorias, difamatorias o contrarias a la ley existente.

Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.