Cinco produtos da terra para degustar este Nadal

Coa chegada das festas, convidamos a un paseo pola gastronomía da provincia da Coruña e propoñemos ideas coas que celebrar o Nadal

Empanada de millo e berberechos.
Empanada. Foto: Forno do Couto, (Noia).

Co Nadal, ás mesas de tódalas casas chegan grandes platos que adoitan destacar pola súa elaboración ou pola súa excepcionalidade. Nese contexto, onde as farturas case que son o denominador común, a gastronomía galega ten moito que dicir e, especialmente, a que ten acento da Coruña. Peixe, marisco, carne, lácteos, vexetais, legumes, ovos, masas, postres… Esta provincia galega é quen de agrupar no seu territorio tódalas singularidades do fenómeno da cociña galega. Falemos dalgúns.

A tortilla de Betanzos, o segredo está no ovo

tortilla de Betanzos gastronomía Galicia
Unha das principais características da tortilla de Betanzos é a súa xugosidade.

Se hai un tema gastronómico que suscita especial discusión é o referente ao xeito de preparar a tortilla: fina ou gorda, con cebola ou sen ela, ben callada ou pouco feita. A localidade galega por antonomasia na que debatir e tamén poñer a proba as diferenzas é, sen dúbida, Betanzos. A fama sobre a súa receita tradicional ten sona en todo o país e caracterízase por ser unha tortilla zumarenta, con patacas, ovos, aceite de calidade e -ollo- sen cebola. Aínda que este último detalle sexa, dende logo, onde o debate esta servido.

A singularidade da receita radica precisamente na súa sinxeleza, o que non quere dicir que a preparación e o seu acabado sexan doados de conseguir. Soamente mans expertas, con dedicación e agarimo conseguen dar co punto exacto para que a combinación funcione e pase a proba dos máis selectos padais que se achegan ata esta vila para degustar os seus preparados.

Unha vez ao ano, durante a Semana da Tortilla de Betanzos que se celebra no mes de outubro, a vila convértese nunha xanela na que descubrir e degustar distintas opcións da especialidade local. O gañador representa a Betanzos no certame nacional de tortilla de patacas e, en numerosas ocasións, o máximo galardón ten recaído precisamente no finalista betanceiro. Así que a sona de Betanzos está fundamentada.

A chanfaina: o símbolo cárnico de San Sadurniño

Fotograma de Chanfaina, curta do cineasta Marcos Nine onde se observa a elaboración tradicional.

Outro dos produtos estrela da provincia da Coruña atópase na localidade de San Sadurniño: a chanfaina. Tamén chamada chofre, choulán, chourela ou chourizo de bofe, é un embutido feito fundamentalmente cos pulmóns e outras vísceras do porco que non serven para faceren o chourizo, picadas e sazonadas como a zorza.

Polo tipo dos seus compoñentes principais, as chanfainas non poden conservarse moito tempo, polo que deben seren consumidas pouco despois de embutidas. Porén, unha chanfaina ben feita, fritida e acompañada dunha pataca cocida para mollar na graxa que desprende, é un prato tradicional, e popular en tempos pasados, certamente notable.

Tradicionalmente, a chanfaina se facía despois da matanza do porco e consiste en meter, dentro dun estómago do animal, distintos ingredientes: fariña de millo, sangue de porco e as distintas vísceras ben picadas. A posibilidade de probala quente, feita no momento, ou ben fría, coma un embutido, depende dos gustos de cada comensal. 

O percebe inalcanzable do Roncudo

Percebes do Roncudo xa cocidos e listos para comer

Se A Coruña é a provincia que sabe, podería dicirse que a Costa da Morte é a comarca que sabe a mar. Dentro da ampla variedade de mariscos de calidade que ofrece a gastronomía da zona, o percebe do Roncudo é o seu máximo expoñente. Sexa pola dificultade de acceso ás rochas que o gardan ou por como lles bate o mar durante case todo o ano, parece que hai bastante consenso á hora de afirmar que o percebe do Roncudo é o mellor do país. E, como tal, ben merece unha festa!

A Festa do Percebe do Roncudo celébrase na primeira quincena do mes de xullo no municipio coruñés de Ponteceso. É unha celebración que comezou hai máis de 20 anos e foi a primeira festa do percebe que se celebrou en España. O arraigamento vai ligado á economía do pobo, xa que o percebe converteuse nunha das maiores fontes de riqueza da localidade de Corme. O valor cultural xira arredor da figura do percebeiro e engade á manifestación culinaria as tradicións e os coñecementos que viran sobor dun oficio único. Pero non hai que agardar ata o verán para degustalos, os percebeiros da Costa da Morte traballan arreo para que a xente poda comelos durante todo o ano.

A empanada mariñeira da vila de Noia

Empanada de millo e berberechos.
Empanada de berberechos de Noia. Foto: Forno do Couto.

A empanada de Noia é, xunto co berberecho, unha das estrelas gastronómicas da vila e de toda a comarca. Por iso, desde 1979 e coincidindo coas festas patronais de San Bartolomé, celébrase a Festa da Empanada en homenaxe a este manxar tradicional, que pode degustarse durante todo o ano en calquera restaurante ou taberna do municipio. A empanada de Noia pode ser de millo ou de trigo, unha peculiaridade que a diferenza das do resto de Galicia é porque á de trigo, unha vez no forno, dáselle a volta coma se dunha tortilla se tratase. Durante a festa, ademais de degustacións, pode ter lugar tamén un importante concurso de empanadas, no que participan profesionais e particulares.

En Noia podemos atopar unha ampla variedade de empanadas, tanto nas masas como en recheos. A empanada de trigo ten a peculiaridade de facerse de masa máis gorda do acostumado. Debido a este maior grosor, é polo que durante a súa cocción no forno dáselle a volta para que quede feita polos dos lados. En canto á de millo, a máis famosa é a que leva berberechos, bivalvo do que Noia é tamén un importante produtor. Outras posibles opcións de recheo son o chopo (xiba), o polbo ou o bacallau. Algúns dos segredos para conseguir unha boa empanada residen na experiencia e sabedoría de quen a fai, pero tamén no produto que selecciona para a súa elaboración. 

Melindres: a diferenza está na sobremesa

Melindres, ricos e almendrados, referente na repostería tradicional de Melide.
Melindres de Melide.

E como non todo vai ser salgado e no Nadal tamén importancia a sobremesa, rematamos esta peza coa proposta dos doces tradicionais do concello coruñés de Melide: os melindres. Estes doces son, normalmente, rosquillas moi pequenas ás que se lles dá brillo e glaseado (ademais de acrecentar o seu sabor doce) con almíbar, no punto xusto que o reposteiro ou panadeiro saben. O coidado da tradición, a sabia escolla da materia prima e o agarimo co que as distintas familias reposteiras da localidade elaboran o produto desde hai varias xeracións son a clave para manter e consolidar as súas elaboracións artesás de primeira calidade.

Hoxe, existen 8 establecementos no municipio que, herdeiros das súas respectivas tradicións familiares, manteñen viva esta actividade artesanal. Unha práctica que comezou nas casas particulares pero que, pouco a pouco, foi pasando das cociñas dos domicilios melidenses aos obradoiros artesáns.

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
POLÍTICA DE COMENTARIOS:

GCiencia non publicará comentarios ofensivos, que non sexan respectuosos ou que conteñan expresións discriminatorias, difamatorias ou contrarias á lexislación vixente.

GCiencia no publicará comentarios ofensivos, que no sean respetuosos o que contentan expresiones discriminatorias, difamatorias o contrarias a la ley existente.

Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.