Mércores 19 Xuño 2024

Uso e abuso da pregabalina: historia dun fármaco superventas contra a ansiedade

*Un artigo de

O pasado mes de marzo, unha noticia chegada desde Reino Unido xerou certa alarma respecto á seguridade da pregabalina, medicamento utilizado frecuentemente para o tratamento da dor crónica e a ansiedade. Unha investigación do xornal británico The Sunday Times relacionaba o consumo deste fármaco coa morte de 3.400 persoas nos últimos anos e describía os problemas de abuso e adicción que pode xerar.

Publicidade

Dada a gravidade da crise sociosanitaria que sofre Estados Unidos pola adicción aos opioides, os problemas de seguridade que pode expor o uso de medicamentos como a pregabalina constitúe un tema de especial interese.

Máis alá da epilepsia e a dor neuropática

A pregabalina é un medicamento cunha estrutura química similar á do neurotransmisor GABA (ácido gamma-amino-butírico), substancia que regula de forma inhibitoria a actividade do cerebro. Xunto coa gabapentina, forma un grupo de medicamentos denominado gabapentinoides.

En España, o primeiro medicamento con pregabalina lanzouno ao mercado o laboratorio farmacéutico Pfizer, co nome comercial Lyrica. Inicialmente, foi aprobado para tratar a epilepsia e a dor neuropática, e despois autorizouse para tratar o trastorno de ansiedade xeneralizada.

Co tempo, o uso de Lyrica ampliouse para tratar outras patoloxías que non contaban coa autorización sanitaria, como a dor crónica, a dor lumbar, a prevención da dor posoperatoria, a fibromialxia e a profilaxe da xaqueca. Esta aplicación coñécese como off-label ou fóra de ficha técnica. En ocasións, ditos usos poden estar medicamente xustificados se non existen alternativas terapéuticas autorizadas, e en todo caso atópanse regulados por lei.

O que está prohibido é publicitalo, e isto condenou a Pfizer a pagos de multas millonarias. É conveniente lembrar que o uso off-label dos medicamentos pode constituír un problema de seguridade, incrementar os custos do tratamento ou, directamente, resultar ineficaz, xa que se demostrou que o seu beneficio terapéutico é insuficiente.

Con todo, distintos estudos conclúen que máis da metade das receitas de gabapentinoides se realizan para indicacións non autorizadas; maioritariamente para tratar distintos tipos de dor, a pesar de que os estudos científicos non recomendan o seu uso.

O seu consumo disparouse

Hoxe en día, dispoñemos de 168 medicamentos que conteñen pregabalina, incluídos os chamados xenéricos. Os datos de consumo pódense consultar na páxina web da Axencia Española de Medicamentos e Produtos Sanitarios (AEMPS), concretamente no informe sobre a utilización de analxésicos non opioides.

Esta información exprésase en DHD, é dicir, na dose diaria definida (DDD) por cada 1.000 habitantes e día. Así sabemos que nos últimos 10 anos o consumo de pregabalina incrementouse un 6 %, debido a que entre 2012 e 2022 o DHD pasou de 3,56 a 5,92. Este último dato significa que cada día unha media de 5,92 persoas de cada 1.000 recibe unha DDD de pregabalina. Actualmente, atópase no terceiro posto de fármacos analxésicos non opioides con maior consumo en España, por detrás do paracetamol e o metamizol.

É seguro tomar pregabalina?

A pregabalina, como todos os medicamentos, non está libre de producir efectos adversos, é dicir, efectos que non desexamos pero que en moitos casos non se poden evitar. Por sorte, os máis frecuentes, que aparecen en polo menos una de cada 10 persoas, son leves. Entre eles destacan os mareos, a somnolencia e a dor de cabeza.

Tamén poden manifestarse outros con menor frecuencia. Todos eles poden ser consultados na ficha técnica na páxina web do centro de información da AEMPS, de acceso aberto, ou no prospecto do medicamento. É importante sinalar que os efectos adversos son máis frecuentes cando a pregabalina se toma en doses altas e de forma crónica. E en calquera caso, este tipo de uso non demostrou aliviar mellor a dor.

Entre os efectos máis graves atopamos o risco de reducir a respiración, debido a que actúan sobre a zona do cerebro que controla esa función. É importante ter isto en conta se o paciente xa está a tomar outros medicamentos que teñen o mesmo efecto, xa que a súa combinación en doses altas podería chegar a paralizar a respiración e causar a morte.

Estoutros medicamentos depresores son os analxésicos opioides (como a morfina), que utilizamos para aliviar dores fortes, e as benzodiazepinas (como o orfidal), que tomamos para durmir ou acougar os nervios. Diversos estudos indican que o 60% dos pacientes que usa gabapentinoides toma tamén os outros depresores. Unha combinación fatal podería estar detrás do incremento de mortes asociadas ao uso de pregabalina que describía o The Sunday Times.

Ese mesmo efecto depresor da pregabalina, pero exercido sobre o sistema límbico do cerebro, produce unha sensación de euforia e benestar que pode conducir a comportamentos de abuso e dependencia. O concepto de dependencia refírese á necesidade de seguir tomando unha substancia para experimentar os seus efectos desexados ou aliviar o malestar que causa non consumila (síndrome de abstinencia).

Se non se inxere o medicamento, aparecen síntomas que provocan malestar e empuxan a seguir tomándoo, a pesar dos posibles efectos negativos; é o que coloquialmente chamamos “estar enganchado”. Son especialmente vulnerables aquelas persoas que sufriron con anterioridade problemas de adicción.

Sempre baixo supervisión médica

Os riscos asociados ao abuso de pregabalina poden minimizarse cun seguimento adecuado da pauta médica, valorando periodicamente a necesidade de manter ou retirar o tratamento segundo criterios de eficacia, tolerabilidade, efectos adversos e adherencia. Se a valoración recomenda suspender o tratamento, realizarase de forma gradual e con supervisión médica.

En todo caso, a pregabalina está autorizada para tratar a dor neuropática —que se produce polo dano dun nervio—, a epilepsia e a ansiedade porque os estudos indican que os beneficios do tratamento superan os riscos. Neste contexto, a avaliación da relación risco-beneficio do tratamento con pregabalina corresponde aos profesionais médicos e contan co apoio da AEMPS.

Finalmente, non podemos esquecer o papel da cidadanía na xestión activa da súa saúde: é fundamental seguir as indicacións médicas e comunicar se sufrimos efectos adversos e se notamos que o tratamento non está a funcionar. Transmitir toda esta información nas visitas á consulta é clave para que o médico ou médica avalíe correctamente a utilidade do tratamento e a súa seguridade.


*María Torrecida Sesma e Cristina Bruzos Cidón son profesoras de Farmacoloxía na Universidade do País Vasco / Euskal Herriko Unibertsitatea.

Cláusula de divulgación: As persoas asinantes non son asalariadas, nin consultoras, nin posúen accións, nin reciben financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo, e declararon carecer de vínculos relevantes máis alá do cargo académico ctiado anteriormente.

The Conversation
The Conversation
https://theconversation.com/es

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.

Relacionadas

Bacterias, fungos, ácaros… Estes son todos os teus diminutos compañeiros de cama

Un estudo demostrou que, tras unha semana de uso, a funda da almofada pode albergar tres millóns de patóxenos por centímetro cadrado

Cando o inferno son os outros: como identificar e manexar a ansiedade social

Caracterízase por un medo intenso e persistente a situacións nas que a persoa sente que pode ser xulgada, avaliada ou humillada polos demais

Atención ao ceo nocturno: a inminente explosión estelar que poderás ver a simple vista

A NASA cre que o fenómeno astronómico poderá observarse proximamente durante varios días

O método 30-30-30: a tendencia viral de TikTok para incorporar hábitos saudables no día a día

https://theconversation.com/javascripts/lib/content_tracker_hook.js *Un artigo de Unha das últimas tendencias en saúde de TikTok...