Imaxine a unha persoa que vive soa e padece unha enfermidade mental grave. Esta pode sentirse atrapada na ansiedade, a depresión ou o illamento, e acceder a axuda profesional non sempre é fácil. Neste escenario, un gato pode marcar a diferenza. Non fai falta que fale: abonda con que se achegue, se acuruxe, ou que o seu ronroneo rompa o silencio. A ciencia móstranos que ese simple xesto pode acougar, reconfortar e ofrecer alivio emocional a persoas en contextos terapéuticos e na vida cotiá.
As terapias asistidas con animais foron obxecto de numerosas investigacións, pero os gatos están a gañar protagonismo. Non só polo seu carácter misterioso e maxestoso, senón pola súa capacidade real de mellorar o benestar das persoas.
Que fai tan especiais os gatos?
Convivir cun gato pode reducir o estrés, a ansiedade e a tristeza. En persoas con trastornos mentais graves, a súa compañía promove rutinas de autocoidado e mellora o estado de ánimo. Acariñalos ou xogar con eles activa zonas cerebrais asociadas ao pracer e a calma: mentres a oxitocina aumenta, o cortisol, asociado ao estrés, diminúe.
Os seus beneficios tamén inciden noutras funcións fisiolóxicas: poden reducir a presión arterial, favorecer o sono e mesmo diminuír o risco de alerxias e asma en nenos que medran con eles. No plano social, fortalecen vínculos, espertan a empatía e demostraron ser grandes aliados en terapias con nenos, adultos maiores e persoas privadas da liberdade.
Serenidade con bigotes
A diferenza doutros animais de terapia, os gatos non necesitan un adestramento formal para ser terapéuticos. Moitos deles son, de modo natural, atentos, tranquilos e sensibles ás emocións humanas. Achéganse se notan tristeza, acompañan sen invadir e regalan presenza sen esixir demasiado. Esa mestura de independencia e afecto convérteos en compañeiros ideais para quen busca interaccións suaves e menos demandantes.
Observalos durmir, xogar ou simplemente existir pode ter un efecto case hipnótico. En particular, o seu ronroneo foi estudado polos seus efectos calmantes. Este son baixo e vibrante reduce o risco de enfermidades cardiovasculares e a presión sanguínea. A interacción física con gatos potencia un incremento na activación do córtex e o xiro prefrontal inferior, favorecendo a comunicación non verbal, o procesamento facial e a empatía.
Os trazos de comportamento dos gatos e a súa habilidade para formar vínculos cos humanos son características que os fan moi favorables para interaccións benéficas.
En definitiva, a súa capacidade para provocar a interacción, as súas características físicas —como o ronroneo e a súa pel suave e cálida—, a súa capacidade de responder positivamente ao contacto humano, a súa autonomía e a súa calma e xentileza garantíronlles un lugar nos nosos fogares como mascotas, pero tamén como apoio terapéutico.
E se somos máis de cans?
Aínda que os chamados “amantes dos gatos” tenden a ser máis introvertidos e abertos a novas experiencias, os beneficios de vivir cun felino non se limitan a un perfil de personalidade. Moitas persoas con depresión, ansiedade ou estrés crónico atoparon consolo e alivio emocional grazas á súa proximidade.
Tamén se observaron efectos positivos en nenos con autismo, que adoitan preferir interaccións que se poidan predicir e menos intensas. E, en xeral, poden ser unha opción máis accesible para quen teme aos cans ou prefiren un animal menos demandante.
Así, a súa presenza resultou útil en contextos tan variados como hospitais, residencias, escolas e cárceres, onde promoven o benestar emocional, a responsabilidade e a socialización.
Unha relación que sanda
As terapias asistidas con gatos están a se consolidar como unha alternativa poderosa no campo do benestar emocional. Pero mesmo fóra dunha contorna clínica, convivir cun destes animais pode traer enormes beneficios se aprendemos a comprender a súa linguaxe, as súas emocións e as súas formas de conexión.
Ao final do día, a relación cun gato non é só compañía: é unha forma de coidado mutuo, unha alianza silenciosa e serena que nos lembra que, ás veces, o que máis necesitamos é —algo tan simple e tan profundo— como un ronroneo.
Cláusula de divulgación: Victos Oswaldo Gamboa Ruiz non recibe salario, nin exerce labores de consultoría, nin posúe accións, nin recibe financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo, e declarou carecer de vínculos relevantes máis alá do cargo académico citado.
