Desde este venres, e en principio ata abril ou comezos de maio (en función da cantidade de vacinas dispoñibles), o persoal de enfermería do Servizo Galego de Saúde afrontará unha fase da campaña de inmunización que, sen dúbida, marcará un antes e un despois para a superación da pandemia en Galicia: as persoas maiores de 80 anos, que representan arredor dun 8,6% da poboación galega, e que son as que máis están sufrindo as complicacións da Covid-19, comezarán a recibir as doses de Pfizer-BioNTech e Moderna. Das 2.147 vítimas notificadas en Galicia ata a mañá do 18 de febreiro, 1547 (o 72,06%) tiñan 80 ou máis anos.
O primeiro gran paso, acadado durante o mes de xaneiro, foi o da inmunización dos centros residenciais, nos que xa se está a constatar un descenso no número de brotes e casos graves. Estes espazos, os máis golpeados durante a pandemia, viron como se levantaban algunhas restricións en canto a número de visitas e saídas nesta semana grazas á protección acadada. E agora é o turno dunha franxa de idade na que, ademais do risco da infección polo SARS-CoV-2, as medidas de illamento social para evitar a transmisión están a agravar a súa condición de saúde.
Proba na área de Santiago
Na tarde deste xoves, a Xunta de Galicia avanzou que durante o venres se desenvolverá unha “xornada piloto” da campaña na área sanitaria de Santiago-Barbanza, á que sucederán o vindeiro luns no resto das áreas sanitarias. Este venres, 569 persoas maiores de 80 anos están citadas en oito puntos de vacinación. Tal e como aconteceu na xornada de proba realizada en Santiago en decembro de 2020 para a campaña nas residencias, nesta proba perfeccionaranse aspectos técnicos de horarios, loxística e organización nos centros de saúde para optimizar todo o proceso.
O persoal sanitario está tendo dificultades para contactar con algunhas persoas, polo que fan un chamamento a revisar os números de contacto que constan nas bases de datos do Sergas
“É moi importante mellorar o que se poida, porque calquera detalle permitirá que o proceso sexa máis áxil e máis cómodo, tanto para as persoas que van a vacinarse como para o persoal sanitario. Vacinar en seis minutos, en oito ou en dez marca a diferenza”, explicaba este xoves en conversa con GCiencia Álvaro Carrera, presidente da Asociación Galega de Enfermería Familiar e Comunitaria (Agefec).
Durante esta semana xa se comezou a contactar por teléfono coas persoas maiores de 80 anos en Galicia, máis de 230.000, aínda que miles deles xa recibiron a inmunización nos centros residenciais. Tal e como advirten desde Agefec, está habendo dificultades para contactar con algunhas persoas, polo que solicitan que se revise os números de teléfono que figuran nas bases de datos do Sergas. A modificación pode facerse no centro de saúde ou na plataforma web E-Saude.
Tal e como informou o presidente da Xunta o pasado luns, o proceso comezará polas persoas cuxo primeiro apelido comece pola letra ‘H’. Por agora, segundo explica Álvaro Carrera, a vacinación centrarase nas persoas que poidan acudir ao seu centro de saúde de referencia. Aínda que existe a posibilidade de acudir ao domicilio para vacinar a persoas cun alto grao de dependencia, non se levará a cabo por agora, á espera da evidencia que garanta que as vacinas usadas teñen a estabilidade precisa para ser administradas en cada vivenda.
Pendentes das novas autorizacións
A estratexia de vacinación depende en gran medida das novas autorizacións que se vaian concedendo desde a Axencia Europea do Medicamento. É probable que durante o mes de marzo haxa novidades sobre as candidatas de Janssen e Novavax. No primeiro caso, España adquiriu 20 millóns de doses, coas que se poderá inmunizar a outras tantas persoas ao precisar dunha soa inxección. A segunda será a que producirá, en parte, o grupo Zendal no Porriño.
Así, a data prevista para completar a protección aos maiores de 80 anos estaría cara a finais de abril ou comezos de maio, aínda que unha maior dispoñibilidade de doses adiantaría estas datas. A continuación pasaríase a inmunizar ao grupo de entre 70 e 79 anos e, posteriormente, entre 60 e 69.
En relación á capacidade máxima de vacinación en Galicia, desde Agefec cren que “é posible” realizar 100.000 inmunizacións semanais. “Hai precedentes coa vacina da gripe de realizar 117.000 vacinacións á semana, e aínda que a da gripe ten outros condicionantes que a fan máis sinxela, cremos que é posible chegar ás 100.000 semanais coas da Covid-19”, di Álvaro Carrera.
Ao tempo que se completa a protección das persoas de maior idade coas vacinas de ARN mensaxeiro, continúa tamén en Galicia a campaña noutros grupos prioritarios menores de 55 anos, aos que se lle administrará a vacina de AstraZeneca, indicada para persoas menores desta idade.
Segundo os datos achegados este xoves polo Ministerio de Sanidad, máis do 2,1% da poboación galega (57.531 persoas) xa recibiu a pauta completa, e administráronse en total 142.844 doses. Por agora, segundo expoñen desde Agefec, a taxa de rexeitamento á vacinación foi moi baixa, e mesmo esta diminuíndo a medida que pasan as semanas.
O papel clave da enfermaría
A enfermaría de atención primaria, que acumula un intenso ano de traballo por mor da pandemia, sumado á escaseza de persoal case que crónica do sector, abordará de novo desde a primeira liña este novo gran salto adiante da pandemia. Un equipo de entre 200 e 300 persoas encargarase, como xa se fixo nas residencias, da campaña de vacinación.
Sobre a situación do colectivo, Álvaro Carrera admite que “a fatiga pandémica está pasando factura”. Alén das baixas por mor da infección do coronavirus, parte do persoal está a sufrir o duro impacto da pandemia en forma de problemas de saúde mental. “Os contratos de emerxencia melloraron algo a situación, pero seguimos estando con bastante estrés. O escenario cambia en función das áreas sanitarias, porque nas zonas con máis incidencia os hospitais consumen moitos recursos”, conclúe.
