“É incómodo, da menor pracer”… A maioría dos adolescentes coñece o preservativo, pero tamén moitos non os usan, a pesar dos riscos que iso supón. Esa é unha das conclusións dun estudo realizado en centros educativos de Pontevedra polos investigadores Javier Paz e Manuel Varela publicado na Revista Internacional de Androloxía. Só o utilizan un 35,9% dos mozos enquisados. O uso apenas aumentou un 0,6% nos últimos 15 anos. Outros estudos, segundo se indica na propia publicación, tamén apuntan ao mesmo dato, malia que con porcentaxes de entre o 33% e o 48%: a maioría non usa métodos anticonceptivos. E é que, en pleno cuarto de século XXI, o método máis común polo que obteñen información é a través do boca a boca, das amizades.
A baixa taxa de uso de anticonceptivos segue a ser preocupante para os expertos. De feito, o coñecemento diminuíu na última década. No estudo realizado polos mesmos autores en 2010, o 87,3% coñecían o condón, mentres que na actualidade a cifra diminúe ata o 79,2%. Tamén diminuíu o coñecemento da pílula anticonceptiva, que se atopa no 58,8%. “Como pregunta complementaria, preguntamos se habían utilizado algún, e nos atopamos que o 64,1% non”, destacan os autores. É algo que contrasta con publicacións como a realizada en Portugal pola Escola Superior de Saúde de Viseu, onde apuntaban a que o 81,3% dos enquisados utilizaban algún método anticonceptivo, co preservativo como o máis frecuente.
O abuso sexual na adolescencia
Sobre o coñecemento de enfermidades de transmisión sexual (ETS), o único do que a maioría tiña constancia é o virus da inmunodeficiencia humana (VIH). Tamén coñecen a gonorrea o 35% e a sífilis o 25,2%. De feito, o 77,4% dos mozos apuntan a que a intención coa que se usa o preservativo é previr unha ETS. O outro principal motivo é o risco de embarazo. O 78,9% tamén sabía que hai risco de embarazo no caso de manter relacións sexuais durante a menstruación e o 65,9% xa tiñan en conta que non ter sangrado menstrual non significa que xa non poden ter un bebé. O 80,5% saben a donde acudir en caso de ter algún problema deste tipo.
O consentimento, como tamén levan indicando outras enquisas, é outro punto preocupante. Un 6,5% opinan que non é imprescindible o consentimento da parella e un 7,5% non rexeitou a violencia machista. O 13,8% das rapazas referiron ser obxecto de abuso sexual, algo que tamén sufriron o 4,2% deles. O 20,8% sinalaron que tamén o presenciaran noutras persoas. Tamén se lles preguntou polo pracer que obtiveron das relacións. Entre aqueles que tiveron sexo, o 54,9% responderon que non foron pracenteiras fronte ao 45,2% que consideran que si o foron.
Falta de educación sexual
A educación sexual é crucial e é algo que reclaman, a través dunha materia de Educación Sexual que estea implementada no Currículo Escolar, o 88,5% dos estudantes. Para os autores, é recomendable incrementar os coñecementos sobre enfermidades de transmisión sexual e para métodos anticonceptivos. “Tamén é importante darlles información sobre o pracer e os modelos positivos de sexualidade”, apuntan os autores.
O problema é que, en moitas ocasións, a información vén de fontes que poden ser confusas ou non fiables. Para o 55,7% dos enquisados, recorreron algunha vez á pornografía porque aseguran que proporciona máis coñecementos para ter un encontro sexual. Ademais, comezan a ver pornografía pronto, aos 13 anos, a pesar da visión prexudicial e violenta que poden deixar sobre o sexo. Malia iso, a información provén principalmente das amizades (77,6%), Internet (64,7%) e as redes sociais (55,9%). Con todo, tamén souberon máis grazas á familia (44,6%), profesores (27,3%) e a consulta de libros (22,2%).
No caso da familia, é destacable que a nai foi a preferida dos enquisados (76,1%), antes que o pai (53,2%) e cunha gran diferencia cos irmáns (19,9%). Sobre os centros escolares, a información recibida foi, segundo o 53,7%, escasa. O 23,9% asegura non ter recibido ningunha.
Mitos sexuais
A pesar da información que poidan recibir, mantéñense moitos mitos sexuais, pero especialmente neles. O 65,6% das mozas afirman que o pene grande non proporciona máis excitación, e o 72,5% asegura que ter uns pechos máis voluminosos tampouco implican maior satisfacción. Con todo, nos homes a percepción apenas cambiou na última década: no estudo publicado en 2010, o 36,1% dos varóns non pensaban que un pene grande implica máis satisfacción. Agora, é un 34,4%. Empeora máis no caso desta percepción sobre os pechos. En 2010, un 60% deles consideraba que non tiña nada que ver ter máis pechos con obter maior satisfacción. Agora, só o pensan o 27,5%.
“Temos que seguir insistindo en que procede evaluar a implantación da materia de Educación Sexual nos centros escolares”, destacan Paz e Varela, que consideran esencial tras constatar o baixo coñecemento que existe no eido da sexualidade. Segundo estes, é necesario implementar mellores programas educativos para promover un enfoque que teña en conta as desigualdades e iniquidades sociais sen olvidar o apartado científico da mesma.
Referencia: Javier Paz-Esquete, Manuel Varela-Salgado. A second study about sexual knowledge and attitudes of Galician adolescents. Revista Internacional de Androloxía. 2025; 23(1): 25-37. doi: 10.22514/j.androl.2025.002.
