Todas as persoas teñen o dereito para decidir sobre a súa propia reprodución. Isto inclúe elixir se ter fillos, cando e cantos. Tamén implica poder decidir con coñecemento e ter acceso a métodos anticonceptivos seguros e efectivos. Este último punto presenta unha fenda entre homes e mulleres: por que eles non teñen anticonceptivos hormonais?
A nivel mundial, o 9% das mulleres non satisfai as súas necesidades anticonceptivas e case a metade dos embarazos non son planeados.
Enfocándonos nos anticonceptivos para os homes, estes teñen menos opcións que as mulleres: o condón e a vasectomía. O primeiro presenta unha eficacia do 87% e a vasectomía é un método cirúrxico.
A falta de anticonceptivos hormonais para homes impide un coidado reprodutivo completo. Ademais, deixa insatisfeitas as necesidades de saúde de ambos.
Ata o de agora as mulleres cargaron coa maior parte da responsabilidade para previr embarazos.
Para lograr equidade, os homes teñen que involucrarse máis no uso de anticonceptivos. Deben asumir esta responsabilidade xunto ás súas parellas.
Para iso é necesario que os servizos de planificación familiar conten cunha ampla gama de anticonceptivos de calidade. Os anticonceptivos hormonais para homes poderían conseguir que a responsabilidade anticonceptiva sexa realmente compartida entre homes e mulleres.
Desenvolvemento de anticonceptivos hormonais masculinos
Aínda que os científicos empezaron a investigar os anticonceptivos hormonais masculinos na década de 1970, aínda non se logrou comercializar ningún.
O desenvolvemento destes novos métodos está a avanzar lentamente debido, en gran medida, á falta de apoio financeiro. A maioría dos fondos para estas investigacións proveñen de institucións como o Instituto Nacional de Saúde Infantil e Desenvolvemento Humano Eunice Kennedy Shriver e centros académicos. Os gobernos e a industria farmacéutica contribuíron moi pouco. Isto débese a que non existen regras claras das autoridades regulatorias de saúde, como a FDA (Administración de Alimentos e Medicamentos de Estados Unidos) e a EMA (Axencia Europea de Medicamentos), para aprobar a comercialización de anticonceptivos hormonais para homes.
Coa fin de avanzar no desenvolvemento destes métodos e facelos dispoñibles é esencial que os responsables políticos, o financeiro e a industria impulsen o investimento.
Métodos efectivos, seguros e reversibles
Os anticonceptivos hormonais masculinos demostraron ser eficaces e reversibles. En diversos ensaios clínicos, estes métodos resultaron tan efectivos como as pastillas anticonceptivas que usan as mulleres.
No mundo da investigación xa se ten moita experiencia co uso de hormonas e coñécense ben os posibles efectos secundarios. Pódese garantir que estes métodos son seguros para a saúde dos homes a longo prazo.
Ademais, os anticonceptivos hormonais probaron ser aceptables —para homes e mulleres—, tanto en enquisas sobre métodos teóricos como en ensaios clínicos nos que se probaron. De feito, a aceptabilidade foi incluso maior en ditos ensaios.
A demanda dos anticonceptivos hormonais para homes podería ser igual á de métodos para mulleres xa comercializados. En España, por exemplo, só un 10% de enquisados indicou que non usaría nunca unha pílula anticonceptiva.
Os efectos secundarios son similares
En traballos con diferentes grupos de persoas os efectos secundarios foron clave para determinar se estes métodos serán utilizados.
Os anticonceptivos hormonais para homes poden causar efectos non desexados, pero adoitan ser poucos e similares aos das mulleres.
Nas primeiras investigacións usáronse doses moi altas de testosterona. Isto provocou consecuencias como cambios nalgúns valores sanguíneos. En estudos recentes, ao empregar outras substancias (proxestinas) e axustar as doses de testosterona, os efectos secundarios foron moito menores.
Os efectos máis comúns expresados nos ensaios clínicos son cambios de humor e acne.
Que tipo de método chegará antes ao mercado?
Durante anos, os anticonceptivos hormonais estudados foron inxeccións ou implantes. Agora estase probando un xel para usar na casa chamado NES/T que axuda a deter a produción de esperma. Combina dúas substancias, testosterona e acetato de sexesterona, e ponse na pel todos os días. É fácil de usar e case non ten efectos secundarios.
Tamén se tentaron desenvolver pílulas anticonceptivas para homes, xa que moitos preferirían tomar unha pastilla. Recentemente aprobouse unha, pero hai que inxerila dúas veces ao día, con comida. Non é moi práctico, e por iso se está traballando para crear unha pílula masculina máis amigable.
Con todo, o máis probable é que o xel NES/T chegue antes ao mercado. Xa está en etapas avanzadas, tivo bos resultados e é fácil de usar. A maioría dos homes incluíuno sen problemas na súa rutina.
Os resultados mostran que funciona moi ben e que homes e mulleres están contentos con el. Con todo, aínda se necesitan estudos con maior poboación para que se comercialice.
Estúdanse métodos non hormonais?
Os investigadores expuxeron así mesmo numerosas liñas de investigación de métodos anticonceptivos non hormonais para homes, pero atópanse moito menos avanzadas.
Algúns funcionan bloqueando o paso dos espermatozoides ao aplicar inxeccións dun xel especial nos condutos por onde pasan, como Vasalgel. Outros empregan medicamentos que deteñen a produción ou o movemento dos espermatozoides.
Mentres que as liñas hormonais levan anos probándose en humanos, as non hormonais atópanse aínda en fase de ensaios de laboratorio. Por iso, espérase que os primeiros se comercialicen antes.
Revolución nos dereitos reprodutivos
A equidade nos dereitos reprodutivos significa que homes e mulleres teñen as mesmas opcións e oportunidades. Así se promove unha sociedade máis xusta. O desenvolvemento de métodos anticonceptivos para homes é, despois de todo, tamén unha cuestión de saúde da muller.
Incluír o acceso aos anticonceptivos hormonais axudaría a equilibrar a responsabilidade anticonceptiva. Ademais, fortalecería os programas de planificación familiar ao ofrecer opcións máis variadas e equilibradas.
Doutra banda, a anticoncepción eficaz e reversible para homes reducirá os embarazos non planificados, especialmente en países onde se usan poucos anticonceptivos.
Se os homes asumen un papel máis activo será un avance cara á equidade nos dereitos reprodutivos.
Cláusula de divulgación: Piedad Gómez Torres non recibe salario, nin exerce labores de consultoría, nin posúe accións, nin recibe financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo, e declarou carecer de vínculos relevantes máis alá do cargo académico citado.
