A desfiguración facial é unha das discapacidades físicas máis devastadoras que pode sufrir o ser humano. Non só provoca un grave impacto psicolóxico e social nas persoas que a padecen, senón que repercute en actividades tan primordiais como falar, comer e ver. O hospital Vall d’Hebron de Barcelona acaba de anunciar a realización do primeiro transplante parcial de fronte do mundo cunha doante que recibiu a eutanasia. A receptora requiriu da complexa cirurxía tras sufrir unha necrose dos tecidos faciais por unha infección bacteriolóxica.
Segundo explican dende o hospital, doante e receptor deben compartir sexo e grupo sanguíneo e presentar unhas medidas antropomórficas da cabeza similares. A cara concentra a imaxe que o individuo proxecta cara a outros e vai moi ligada á identidade persoal, polo que tamén se require dunha exhaustiva avaliación por parte de profesionais de psiquiatría, psicoloxía e traballo social.
“Máxima complexidade”
“A cirurxía é de máxima complexidade”, indican dende o centro. A intervención, na que participou un centro de profesionais, require transplantar pel, tecido adiposo, nervios periféricos, musculatura facial e óso da cara. De feito, a operación pode durar de 15 a 24 horas. O obxectivo é reconectar todas as estruturas no receptor, creando unha nova fisionomía que cobre vida de novo, sexa funcional e poida desenvolver con normalidade as funcións vitais.
Tras a intervención, a paciente estivo un mes ingresada, primeiro na UCI da Unidade de Queimados e despois en Planta do Hospital de Traumatoloxía, Rehabilitación e Queimados. Os tempos de ingreso hospitalario fóronse acurtando nos tres transplantes de fronte que levou a cabo Vall d’Hebron: de tres meses de ingreso no primeiro paciente de 2010, a dous meses o segundo transplante de fronte en 2015 e un mes este último.
Tan pronto como é posible, comeza a rehabilitación facial para integrar nos músculos implantados toda a mobilidade da cara e recuperar paulatinamente funcións como mastigar, xesticular e falar. Trátase dun proceso diario, que a paciente continuará na súa casa e se prolongará no tempo, cuxa implicación é crucial para a recuperación funcional. Tras a intervención tamén se ofrece apoio psicolóxico para acompañar a receptora na reelaboración emocional da imaxe corporal, dos efectos da intervención e dos fármacos.
Medio cento en todo o planeta
Vall d’Hebron realizou tres dos seis transplantes de fronte que se levaron a cabo no Estado, e en todo o mundo efectuáronse 54. Só unha vintena de centros no mundo teñen capacidade para ser transplantadores faciais e só sete realizaron tres ou máis transplantes: necesítase experiencia e recursos asistenciais e de laboratorio. Un cento de profesionais participan en cada transplante de fronte, implica Cirurxía Plástica e Microcirurxía Reparadora, Transplante, Inmunoloxía, Laboratorios, Psiquiatría e Psicoloxía Clínica. Rehabilitación, Unidade de Coidados Intensivos e Anatomía Patolóxica, por citar só algunha das principais especialidades que participan.
