Entender o envellecemento do sistema inmunitario é clave, xa que, coa idade, a composición das células inmunitarias cambia, de tal xeito que as súas funcións protectoras deterióranse. Este proceso provoca unha maior susceptibilidade a enfermidades.
A diferenza na resposta inmunitaria entre homes e mulleres é un aspecto que non foi estudado ata o de agora, pero que resulta vital para lograr un medicamento de precisión.
Segundo un novo estudo do Barcelona Supercomputing Center – Centro Nacional de Supercomputación (BSC-CNS), o envellecemento inmunolóxico segue dinámicas diferentes entre os dous sexos.
O achado, que ata o de agora só se observou de xeito global na poboación, identifica as células e os xenes responsables do proceso, e proporciona unha explicación molecular ás diferenzas.
Dinámicas distintas
Os resultados revelan que os cambios nas defensas inmunolóxicas das mulleres son máis pronunciados coa idade, cun aumento de células inmunitarias inflamatorias. Este fenómeno asóciase ás enfermidades autoinmunes, que desenvolven principalmente as mulleres, especialmente en idades avanzadas.
Doutra banda, o envellecemento do sistema inmunitario dos homes presenta globalmente cambios menos extensos. Observouse un aumento de determinadas células sanguíneas que presentan alteracións previas á leucemia, feito que explica a frecuencia elevada dalgúns tipos de cancros do sangue en homes de idade avanzada.
Durante a investigación analizáronse mostras sanguíneas de preto de 1.000 persoas de diferentes idades que cobren toda a vida adulta, grazas a unha tecnoloxía capaz de estudar cada célula individualmente. En total, as investigadoras examinaron a actividade de 20.000 xenes en máis dun millón de células sanguíneas. Esta investigación permitiu identificar como cambia o sistema inmunitario co paso dos anos, e detectar diferenzas claras entre sexos.
Maria Sopena-Rios, investigadora do BSC e primeira coautora do estudo, explica que as análises do sistema inmunitario ata ese momento levábanse a cabo a partir da media de moitas células á vez, o cal non permitía estudar os efectos progresivos do envellecemento. “Co análise célula a célula e unha mostra moito máis grande, puidemos detectar estes patróns e comparalos de xeito robusta entre sexos biolóxicos”, destaca a experta.
Ademais, o equipo utilizou algúns métodos computacionais avanzados que non se aplicaran nunca a conxuntos de datos tan complexos para xestionar, procesar e analizar un volume de datos desta magnitude. Os autores destacan o supercomputador MareNostrum 5 como peza crave para facer posible o estudo.
Mostra equilibrada
Aínda que existen evidencias de que o sistema inmunitario envellece de xeito diferente segundo o sexo, as autoras do estudo explican que as mulleres estiveron tradicionalmente infrarrepresentadas. Por primeira vez, as mostras entre homes e mulleres foron equilibradas nun estudo desta escala.
“Moitos estudos aínda non teñen en conta o sexo nas súas análises, ou directamente só utilizan datos de homes, de xeito que deixan preguntas clave sen resposta. A nosa investigación nace precisamente desta necesidade e combina unha mirada científica con perspectiva de sexo, datos inclusivos e un gran poder computacional”, afirma Marta Melé, líder do grupo de Transcriptómica e Xenómica Funcional do BSC e directora do estudo.
Cara a un diagnóstico personalizado
A investigación é un primeiro paso na incorporación do sexo biolóxico como variable clave na medicina de precisión do envellecemento e abre vías ao desenvolvemento de estratexias preventivas, diagnósticas e terapéuticas mellor adaptadas ás necesidades individuais de cada sexo.
Aida Ripoll-Cladellas, investigadora do BSC e primeira coautora do estudo, recalca o papel fundamental do sistema inmune en todo o organismo: “As diferenzas que observamos teñen un impacto xeneralizado moi importante en todo o corpo. Entender mellor o envellecemento do sistema inmune pode axudarnos a entender procesos que van máis aló do sangue e afectan a múltiples tecidos”.
O envellecemento non é un proceso homoxéneo en toda a poboación. Tratalo de forma individual axuda a entender como varía entre mulleres e homes. Este proceso é esencial para mellorar a saúde inmunitaria e promover un envellecemento saudable ao alcance de todos.
Referencia: Single-cell analysis of the human immune system reveals sex-specific dynamics of immunosenescence (Publicado en Nature Aging)
