Un estudo liderado polo CSIC, realizado en 54 persoas sas maiores de 55 anos, destaca como diferentes perfís de microbiota se asocian con variacións en áreas da cortiza cerebral relacionadas con funcións cognitivas como a memoria, a linguaxe e o procesamento emocional. Os resultados suxiren que a composición da microbiota podería influír no envellecemento cognitivo a través do eixo intestino-cerebro. Este achado, publicado na revista Scientific Reports, abre a porta a futuras investigacións sobre intervencións nutricionais para previr ou mitigar a deterioración cognitiva vinculada coa idade.
O traballo, pioneiro no seu ámbito, foi desenvolvido polo Grupo de Modelado Computacional da Intelixencia do Centro de Automática e Robótica (CSIC-UPM), en colaboración co grupo IMDEA-Food. Trátase do primeiro estudo que analiza a relación entre a microbiota intestinal e a actividade cerebral espontánea mediante electroencefalograma en repouso en persoas sas.
Así, a investigación permitiu identificar dous achados fundamentais segundo as áreas cerebrais nas que se descubriron diferenzas. Por unha banda, que a composición da microbiota intestinal podería influír na actividade do cerebro mesmo en ausencia de enfermidade. Á súa vez, qe esa actividade cerebral podería influír durante o envellecemento en funcións clave como a memoria, a linguaxe e a cognición social. Inclúen o recoñecemento de emocións, empatía, normas sociais e o razoamento moral. En conclusión, non todas as microbiotas son iguais, o que afecta á actividade cerebral mesmo en ausencia de enfermidade.
Eixo intestino-cerebro
A microbiota intestinal é o principal regulador do eixo intestino-cerebro, pero ata o de agora descoñecíase a súa influencia na actividade cerebral. Neste traballo, cuxo primeiro autor é José Ignacio Serrano e que liderou María Dolores do Castillo Sobrino, ambos do CAR-CSIC-UPM, suxírese que diferentes perfís de microbiota en persoas maiores de 55 anos sas se asocian con distintos patróns de actividade espontánea nas áreas corticais-mediais posteriores do cerebro. Isto tradúcese nunha maior predisposición a determinadas enfermidades ou condicións de saúde, mesmo cun microbioma san.
Estas áreas cerebrais están relacionadas coa memoria, a linguaxe e o procesamento emocional, o que evidencia que os perfís de microbiota non patolóxicos tamén se relacionan coa actividade cerebral asociada ás funcións cognitivas que adoitan deteriorarse coa idade. Así, unha modificación temperá da composición da microbiota, a través de cambios nutricionais, podería atrasar ou mellorar a deterioración cognitiva asociada ao envellecemento.
Posible influencia clave do nervio vago
O estudo identifica tres grupos de suxeitos sans (A, B, C) segundo a análise da súa microbiota intestinal. En dous deles (A e B) observouse unha predominancia do xénero Bacteroides, mentres que no terceiro (C) destacou o xénero Prevotella, asociados co tipo de dieta das persoas participantes.
A análise revelou diferenzas na actividade cerebral en repouso entre os grupos no referente á memoria episódica (recordos autobiográficos), a linguaxe e o procesamento emocional. Detectáronse variacións significativas, sobre todo entre os grupos A e B fronte ao C, nas áreas do precúneo (autoconciencia, memoria autobiográfica, funcións visoespaciales e percepción consciente), a cortiza cingulada posterior bilateralmente (orientación visoespacial, memoria, planificación e reflexión persoal) e o xiro fusiforme esquerdo (recoñecemento de palabras, obxectos e caras, comprensión da linguaxe). Estas diferenzas foron notables na banda theta, ondas relacionadas con procesos cognitivos.
Unha das hipóteses que se barallan propón que cada perfil de microbiota podería modular de forma diferente o sinal do nervio vago, unha das principais vías de comunicación entre o intestino e o cerebro, xerando así os patróns específicos de actividade cerebral observados en cada grupo.
Está demostrado que a estimulación do nervio vago supón beneficios terapéuticos en enfermidades do sistema nervioso central, como a epilepsia e a depresión. Ademais, coñécese a súa participación en procesos inflamatorios asociados con patoloxías como o Párkinson ou os trastornos do espectro autista. A modulación deste nervio, a través da estimulación e modificación do sinal que transmite, podería ser un dos mecanismos empregados pola microbiota para activar as fibras vagais aferentes que levan información desde o intestino ata o cerebro.
Referencia: Gut microbiota profiles are associated with different spontaneous cortical activity in healthy older people (Publicado en Scientific Reports)
