O tempo que tarda España en aprobar a cobertura pola Seguridade Social de tratamentos innovadores para pacientes oncolóxicos autorizados por Europa duplicouse en só cinco anos. En 2018, o tempo de agarda eran 395 días. En 2023, houbo 721 días de demora en incluír na carteira do Servizo Nacional de Saúde estes fármacos novos contra o cancro.
“É unha situación inxusta”, clama a bióloga e doutora galega Marisol Soengas, referencia internacional na loita contra o melanoma e que vén de participar en Madrid nunhas xornadas organizadas pola Asociación Española de Investigación sobre o Cancro (ASEICA), organización da que foi presidenta.
Alí, Soengas puxo o acento no empeoramento da situación para os pacientes oncolóxicos que agardan a chegada de novos fármacos. España é o primeiro país europeo en pacientes con cancro en ensaios clínicos e o terceiro a nivel global, só superado polos Estados Unidos e China.
Porén, existen problemas para que eses tratamentos avanzados cheguen a quen está a agardar por eles. España tarda un 45% máis que en 2018 en dar o visto e prace para que a Seguridade Social reembolse o custo de compostos antitumorais que xa contan o aval da Axencia Europea do Medicamento (EMA).
Durante a súa intervención nas xornadas, a científica galega remarcou que, alén das cifras, os atrasos teñen consecuencias reais nas persoas porque “poden supoñer unha perda de oportunidades terapéuticas, progresión da enfermidade ou menor supervivencia”.
Para a doutora nada en Agolada, España ten o talento para liderar internacionalmente a investigación e tratamento das doenzas oncolóxicas, pero ten que “garantir que a innovación chega a tempo e por igual a todas as persoas con cancro”.
ASEICA, da man do seu actual presidente, Rafael López, subliña a importancia de entender a innovación oncolóxica como unha cuestión que vai máis alá dos medicamentos, porque abarca tamén as tecnoloxías de diagnose avanzadas e os modelos asistenciais innovadores.
Por todo isto, recomendan avanzar cara a integración de tecnoloxías como a intelixencia artificial, a xenómica e a telemedicina como vías para mellorar de forma significativa a diagnose e o tratamento do cancro en España.
Até 10 anos en validarse
O proceso dun novo composto ou tecnoloxía para que pase do laboratorio á aplicación clínica pode demorar até dez anos. Como explica a doutora Soengas, vai desde a identificación de dianas antitumorais aos estudos preclínicos, os ensaios e, finalmente, a aprobación do seu uso a nivel internacional.
No caso da Unión Europea, este último paso depende da Axencia Europea do Medicamento (EMA), encargada de avaliar aspectos de seguridade, eficacia e balance do beneficio-risco. Unha vez recibido o visto e prace da autoridade comunitaria, é quenda dos países membros de incluír estes tratamentos na súa carteira de servizos. En España, a autorización da empresa farcemacéutica ten que, en primeiro lugar, pasar o filtro da Axencia Española de Medicamentos e Produtos Sanitarios (AEMPS).
De alí, ábrese un proceso de negociación do prezo e financiamento a través da Dirección Xeral de Carteira Común de Servizos do Sistema Nacional de Saúde e Farmacia e da Comisión Interministerial de Prezos dos Medicamentos e Produtos Sanitarios (CIMP), que conta con representantes de varias carteiras ministeriais do Goberno central e das comunidades autónomas.
Estas negociacións, rexidas pola Lei estatal de garantías e uso racional dos medicamentos e produtos sanitarios, son confidenciais e acostuman a ser definidas como opacas. Cando o medicamento é aprobado e o seu prezo xa está fixado, é o momento en que a Seguridade Social pode incluílo na súa carteira. Pero, como resalta ASEICA, aínda pode dilatarse máis o tempo en que chega ao paciente, xa que se abren novas frontes con posibles novas negociacións cas comunidades autónomas e mesmo a nivel dos hospitais.
