Unha análise prevé que os casos de cancro de próstata se dupliquen e pasen dos 1,4 millóns anuais en 2020 a 2,9 millóns en 2040. Os países de renda baixa e media serán os que rexistren un maior aumento. Esta é a advertencia dun grupo de expertos nun informe da Comisión da revista The Lancet sobre este tipo de tumor.

O documento, que se presentará no Congreso da Asociación Europea de Uroloxía (EAU 24) o próximo 6 de abril, indica que o número de mortes ao ano por este cancro aumentará un 85% en 20 anos, pasando de 375.000 mortes en 2020 a case 700.000 en 2040. É probable que as cifras reais sexan moito máis elevadas que as rexistradas debido ao infradiagnóstico e ás oportunidades perdidas para a recompilación de datos nos países con menos recursos.

De feito, o estudo indica que a maioría das mortes por este tumor produciranse nestes países de rendas baixas e medias. Os decesos por cancro de próstata diminuíron na maioría dos países de renda alta desde mediados da década de 1990.

“Este tumor é xa unha importante causa de morte e discapacidade, e representa o 15% de todos os cancros masculinos. É a segunda causa máis frecuente de morte por cancro nos homes do Reino Unido e a forma máis común de cancro masculino en máis da metade dos países do mundo”, segundo Nick James, autor principal da Comisión, catedrático de Investigación do Cancro de Próstata e Vexiga no Instituto do Cancro de Londres. “A medida que máis poboación masculina chegue á idade madura e á vellez, haberá un incremento inevitable dos casos. Por iso é preciso empezar a planificar e tomar medidas xa”, engade.

Publicidade

Mellorar os programas de detección precoz

James destaca que é evidente que “a detección precoz e os programas de educación, axudarán a salvar vidas e a previr os problemas de saúde derivados deste tipo de tumor nos próximos anos. Isto é especialmente certo para os países de ingresos baixos e medios, que terán a maior parte dos casos futuros”.

Nos países de renda alta, o cribado do cancro de próstata adoita realizarse mediante unha análise de sangue que mide os niveis dunha proteína chamada antíxeno prostático específico (PSA).

Con todo, as probas de PSA adoitan detectar un tumor que pode non causar nunca síntomas e non necesitar tratamento. O método actual de diagnóstico do cancro de próstata no Reino Unido e en moitos outros países de renda alta baséase na ‘elección informada’ da proba do PSA: os homes maiores de 50 anos que non presentan síntomas da enfermidade poden solicitar ao seu médico que lles faga unha proba do PSA, despois de falar con el dos riscos e beneficios.

A Comisión argumenta que hai probas que suxiren que este enfoque conduce a un exceso de probas nos homes maiores de baixo risco, pero non aumenta a detección nos homes máis novos con maior risco.

Os autores tamén advirten sobre as enormes variacións na probabilidade de que aos homes se lles diagnostique un tumor avanzado coa estratexia de ‘elección informada’ da proba do PSA. Por exemplo, a Auditoría Nacional do Cancro de Próstata en Reino Unido descubriu que, en 2022, a 1 de cada 8 homes (12,5%) con este tumor se lles diagnostica un cancro de próstata avanzado en Londres, mentres que en Escocia a máis de 1 de cada 3 (35%) se lles detecta tarde.

No seu lugar, os expertos recomendan utilizar a resonancia magnética en combinación coa proba do PSA para examinar os homes con alto risco nos países de ingresos altos, como os que teñen antecedentes familiares da enfermidade, os de orixe africana e os portadores da mutación BRACA2.

Argumentan que este enfoque reduciría tanto o sobrediagnóstico como o sobretratamento, á vez que detectaría enfermidades potencialmente letais. A resonancia magnética (IRM) é eficaz para obter imaxes dos cancros e pode servir para saber se a enfermidade é agresiva e pode poñer en perigo a vida do paciente.

Con todo, engaden, as biopsias son máis eficaces para identificar os cancros agresivos, polo que a IRM por si soa non debe utilizarse para investigar a aqueles con alto risco de enfermidade.

Persoal especializado e equipamento

O informe pon tamén de relevo que o tratamento óptimo require persoal especializado e equipamento que apoie o diagnóstico, a cirurxía e a radioterapia para tratar o cancro de próstata localizado, e a radioterapia e a terapia hormonal para a enfermidade metastásica.

Un dos principais obstáculos para mellorar a atención deste tipo de cancro nos países con ingresos medios e baixos é a falta de persoal formado e de instalacións especializadas.

A ampliación das capacidades de diagnóstico precoz nestes países aumentará as taxas de detección en estadio temperán, o que incrementará aínda máis a demanda de cirurxía e radioterapia. Por tanto, “necesítanse medidas urxentes para aumentar a capacidade cirúrxica e de radioterapia nestes países”.

No caso dos homes con enfermidade metastásica, un diagnóstico precoz e o inicio máis temperán da terapia hormonal reducirán o número de mortes e evitarán complicacións graves como a dolorosa compresión da medula espiñal e a retención urinaria, que pode provocar infeccións e danos renais.

Desigualdades étnicas

Os autores da Comisión subliñan a necesidade de seguir investigando para coñecer mellor o cancro de próstata nos homes que non son de orixe europea branca, a fin de poder mellorar a detección e a atención nestes grupos.

A investigación e os coñecementos sobre este tipo de tumor céntranse en gran medida en individuos de raza branca, e a maioría dos estudos realizáronse en países de renda alta. Con todo, os homes negros, especialmente os de ascendencia africana occidental, teñen un maior risco de desenvolver cancro de próstata que os brancos ou asiáticos, aínda que as razóns non están claras.

Tamén hai unha maior taxa de mortalidade por este cancro entre os negros, pero non se sabe se isto se debe ás diferenzas nas taxas de casos ou a outros factores, como a diferente bioloxía da enfermidade ou factores sociais como a privación ou o racismo. Necesítanse máis datos para identificar os factores que impulsan estas tendencias.

Os autores da Comisión piden que se rexistre obrigatoriamente a orixe étnica nos ensaios clínicos e que estes reflictan a mestura étnica das poboacións estudadas para garantir que os resultados se aplican a todos os grupos. Os autores da Comisión tamén piden ensaios que examinen o cribado, o diagnóstico precoz e o tratamento do cancro de próstata nos países de rendas medias e baixas