Hispania Nostra inclúe a Igrexa de Loboso, situada na Pastoriza, en Lugo, e a Fábrica de curtidos de Furelos, situada no municipio coruñés de Melide, na Lista Vermella de Hispania Nostra polo seu avanzado estado de abandono e o risco de perda dos seus valores históricos, arquitectónicos e patrimoniais.
Ambos bens reflicten dúas dimensións diferentes do patrimonio galego. Por unha banda, a antiga igrexa parroquial de Santo André de Loboso constitúe un exemplo do patrimonio relixioso rural vinculado durante séculos á vida comunitaria de varias aldeas da montaña lucense. Por outro, a fábrica de curtidos de Furelos testemuña a relevancia da industria do coiro en Galicia e o seu papel na economía cotiá do mundo rural entre os séculos XVIII e XIX.
93 elementos patrimoniais na Lista Vermella
Con estas novas incorporacións, Galicia alcanza os 93 elementos patrimoniais incluídos na Lista Vermella de Hispania Nostra e sitúase como a sexta comunidade autónoma con máis bens en risco, por detrás de Castela e León, Andalucía, Aragón, Castela-A Mancha e a Comunidade Valenciana.
Por provincias, A Coruña concentra o maior número de bens galegos incluídos na Lista Vermella, con 34 elementos, seguida de Lugo, con 26, Pontevedra, con 19, e Ourense, con 14. A distribución mostra que a deterioración patrimonial non se limita a un punto concreto do territorio, senón que afecta de forma transversal ao conxunto de Galicia, con bens relixiosos, civís, industriais e etnográficos que forman parte da memoria histórica e cultural da comunidade.
Un templo tardogótico en ruína na montaña lucense
A Igrexa de Loboso, dedicada a Santo André, é un pequeno templo de orixe tardogótica situada na beira do río Pequeno, no municipio da Pastoriza. Durante séculos foi o centro da vida parroquial das aldeas de Lavancos, Melle, Amoras e Arbillesa, xunto coa casa reitoral anexa.
A mediados do século pasado foi abandonada definitivamente e os seus bens mobles, así como as sepulturas do seu pequeno cemiterio, foron trasladados a unha nova construción xunto á estrada principal. O templo, dunha soa nave rectangular, conserva un grande arco gótico apuntado cara ao presbiterio, unha sancristía, unha porta de medio punto no muro sur e unha fachada con porta adintelada, óculo superior e espadana dun só arco.
A pesar de estar catalogada conforme á Lei 5/2016 do patrimonio cultural de Galicia, a igrexa atópase en estado de ruína xeneralizada. Carece de cuberta, acumula cascotes, presenta muros gretados e a vexetación invadiu o interior, con árbores crecendo dentro do propio templo.
Unha antiga fábrica de curtidos ameazada polo derrube
A Fábrica de curtidos de Furelos, situada na marxe sur do río Furelos, no municipio de Melide, é unha edificación preindustrial dedicada ao tratamento e curtiduría de peles e á fabricación de solas e outros produtos elaborados con pel de becerro. Segundo a Asociación de Patrimonio Industrial Buxa, foi fundada en 1817 por Andrés Varela dás Seixas e mantívose en funcionamento ata a década de 1960.
O conxunto conserva a organización propia deste tipo de instalacións, con planta baixa cuadrangular e semisoto, edificacións en tres dos seus lados e un gran patio aberto de traballo cunha fonte lavadoiro no centro. Entre os seus elementos máis salientables atópanse o portalón de acceso, dúas grandes chemineas, unha delas coroada por pináculos, os píos ou pilas de pedra, o secadero de peles e o almacén de casca, material necesario para obter o tanino empregado no curtido.
Actualmente, a fábrica atópase en estado de abandono e ruína, salvo unha pequena dependencia ao norte que aínda é utilizada por unha explotación gandeira. O conxunto carece de teitume e forxados, está invadido pola vexetación e presenta derrubamentos parciais, con risco de caída estendido a toda a edificación se non se actúa de xeito urxente.
Máis de 1.634 bens patrimoniais en risco en toda España
A última actualización da Lista Vermella de Hispania Nostra sitúa por enriba dos 1.634 o número de bens patrimoniais ameazados en España. Este dato reflicte a fraxilidade de numerosos elementos do patrimonio cultural e natural, cuxa conservación se ve comprometida polo abandono, a deterioración progresiva ou a falta de actuacións que freen a súa degradación.
A través da Lista Vermella, Hispania Nostra identifica e dá visibilidade a estes bens en risco, co propósito de concienciar á sociedade e favorecer a implicación de administracións, propietarios e cidadanía na súa protección, recuperación e posta en valor.
