Galicia é a comunidade con maior proporción de mulleres nos centros de investigación pública. Así o reflicte o informe Científicas en cifras 2025 que vén de presentar o Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades. Co gallo do 8M, o Goberno publica este estudio que analiza a situación feminina no eido da Investigación e Desenvolvemento (I+D) en España. No territorio galego, a presenza feminina xa é a maioría no sector público, pero non chega o 30% nas empresas privadas.
O obxectivo do informe é proporcionar un diagnóstico actualizado da igualdade de xénero na ciencia, onde Galicia destaca por ser a comunidade onde as “mulleres están sobrerrepresentadas” no ámbito da administración pública, segundo resalta o Ministerio. Neste sector, que inclúe organismos como centros e institutos de investigación, o 61,3% do cadro de persoal na comunidade son mulleres. En segundo lugar estaría Cantabria, cun 59,7% de científicas nas entidades públicas.
Pola contra, as mulleres galegas só son o 27,8% do colectivo investigador de empresas privadas, unha das proporcións máis baixas do país, xunto con Baleares —27,8%—, Canarias —27,3%— e Estremadura —26,9%—. No que respecta a ensinanza superior, a presenza feminina en Galicia supón un 44,2%, unha proporción que “non variou de xeito significativo nos últimos anos”, acorde o informe.
Paridade no sector público do país
Xa con respecto ao resto do país, o informe destaca, entre outros datos, que a representación feminina na Administración Pública acadou a paridade cun 50,5% de investigadoras. Isto supón un avance notable neste sector fronte ao 31,2% do tecido empresarial privado. É dicir, unha presenza de mulleres baixa. Como consecuencia destes datos, a media de investigadoras en España sitúase no 39,6%, apenas un punto porcentual por encima dos datos de 2014.
Por outra banda, o documento tamén conclúe que a integración da perspectiva de xénero na investigación alcanza un 79,5% nas universidades públicas fronte ao 4% nas privadas. Ademais, as políticas de prevención e actuación fronte ao acoso sexual e por razón de sexo, así como as de conciliación da vida persoal, laboral e familiar como instrumentos ao servizo da igualdade, implementáronse de forma xeneralizada nas universidades e nos organismos públicos de investigación.
Teito de cristal
Outro dos datos que lanza o informe é sobre índice de teito de cristal, que mide a dificultade das mulleres para acceder aos postos máis altos da carreira investigadora. Segundo o documento, este reduciuse significativamente nos últimos 5 anos —pasando de 1,73 no curso 2018-2019 a 1,57 en 2022-2023— polo que se se manteñen os ritmos de descenso actuais, as mulleres alcanzarían a mesma representación que os homes nos niveis máis altos da carreira investigadora nunha media de 15 anos.
Actualmente, a representación de mulleres en postos de liderado mellorou e un exemplo diso é que a porcentaxe de reitoras pasou do 22% en 2018 ao 27%.
No curso 2022-2023, a porcentaxe de catedráticas é da 27% fronte ao 20% de 2012-2013 e as profesoras de investigación en Organismos Públicos de Investigación (OPIs) representan a 26,6% fronte ao 23,9%, no mesmo período de tempo.
Participación en estudos superiores
Nos últimos anos, a participación feminina en estudos superiores experimentou tamén un incremento significativo. En Grao, a porcentaxe de mulleres pasou do 54, 2% en 2014-2015 ao 57 % en 2023-2024. En Máster, creceu do 53,3% ao 56,4%, e en Doutoramento superou ou limiar do 50% (do 49,6 % ao 50,2 %). Con todo, este avance non se reflicte de maneira equitativa en todas as disciplinas.
Desde ou curso 2018-19 apréciase un cambio de tendencia en enxeñería e arquitectura, a área máis masculinizada, en todos vos niveis de estudos. En grao pasou do 25,0 % non curso 2017-18 ao 28,1% de 2023-24, en máster do 28,6% ao 31,2% e en doutoramento do 29,5% ao 31,1 %.
Lei da Ciencia de 2022
O informe tamén analiza vos impactos dá Lei dá Ciencia de 2022 e outras normativas recentes na igualdade de xénero dentro do sector. Neste sentido, destaca que, desde a aplicación da Lei, a participación de mulleres en comisións de avaliación creceu do 42,7% en 2020 ao 44,5% en 2023, garantindo unha maior equidade na asignación de recursos.
Unha dás novidades desta edición é un estudo de percepcións a través de enquisas e grupos focais, permitindo complementar a análise cuantitativa coa experiencia directa do persoal investigador. O informe manifesta a persistencia das barreiras estruturais as que as mulleres se enfrontan na súa carreira profesional e a existencia de puntos de vista contrapostos entre as vivencias de mulleres e homes.
Por exemplo, as mulleres valoran considerablemente peor que os homes as medidas de conciliación entre a vida laboral e persoal, e perciben máis dificultades que eles no acceso a oportunidades en condición de igualdade de méritos. Ademais, o acoso sexual e por razón de sexo aparece como un problema que afecta maioritariamente as mulleres e ao que os homes son menos sensibles e do que son menos conscientes.
