A Real Academia Galega de Ciencias (RAGC) celebrou na tarde do mércores o acto de apertura do curso coa entrega dos Premios de Investigación Fundación Barrié-RAGC. Sete equipos das tres universidades públicas galegas recibiron o recoñecemento da Academia, quen galardoa a través destes premios as mellores investigacións de Galicia. O acto de entrega celebrouse no Pazo de San Roque, en Santiago. “A ciencia non avanza a base de xestos espectaculares, senón grazas a un labor constante, rigoroso e moitas veces silencioso“, manifestou o presidente da RAGC, Juan Lema, durante o seu discurso de inicio de curso.
“A RAGC forma parte dese esforzo colectivo por construír un futuro mellor baseado no coñecemento, no pensamento crítico e no compromiso co ben común, capaz de responder aos retos do presente. As múltiples distincións e recoñecementos recibidos polas nosas académicas e académicos son motivo de orgullo colectivo, pero tamén unha proba clara da solidez e do nivel da ciencia que se fai en Galicia”, destacou Lema.
Ao evento, celebrado no Pazo de San Roque (Santiago), asistiron diversas autoridades como o conselleiro de Ciencia, Román Rodríguez; o subdelegado do Goberno na Coruña, Julio Abalde; a presidenta da Fundación Barrié, Pilar Romero; o reitor da Universidade de Santiago, Antonio López; a vicerreitora do Campus de Ferrol e Responsabilidade Social, Ana Isabel Ares; a presidenta do Consello da Cultura Galega, Rosario Álvarez; entre outros representantes de institucións políticas, culturais, científicas e académicas galegas.
Clase maxistral centrada na catálise
No transcurso do acto, o académico da RAGC e catedrático de Química Física da Universidade de Santiago (USC) Arturo López Quintela impartiu unha lección maxistral na que abordou a catálise como un dos piares fundamentais da química moderna e da industria.
“Nas últimas décadas asistimos á redución dos materiais catalíticos a escala nanométrica. Este cambio non é unicamente unha mera diminución de tamaño. Ao reducir a escala, a relación superficie-volume aumenta drasticamente, expondo un maior número de átomos activos e mellorando de forma notable a actividade catalítica”, explicou. Esta estratexia permitiu diminuír a cantidade necesaria de metais nobres con bos resultados e tamén favoreceu unha redución dos custos.
Entrega de Premios
Durante o evento entregáronse os Premios de Investigación Fundación Barrié-RAGC nas tres cateogorías: Ciencias Básicas, Técnicas e Sociais. Os tres traballos distinguidos recibiron unha dotación de 5.000 euros cada un, e concedéronse ademais varios accésit en cada unha das tres categorías. O presidente da RAGC fixo especial fincapé no éxito desta segunda convocatoria, con 133 candidaturas presentadas. Destacou o carácter “innovador e cun alto impacto científico e social” dos traballos premiados. “A temática destas investigacións amosa unha ciencia conectada coa realidade e cos grandes desafíos actuais”, apuntou.
“A colaboración coa RAGC e a convocatoria destes premios responden á convicción da Fundación Barrié de que a investigación é un motor indispensable para o desenvolvemento social e económico de Galicia”, salientou a presidenta da Fundación Barrié. Romreo puxo en valor o ecosistema investigador galego para xerar coñecemento de calidade e traducilo a solucións que melloren a vida das persoas. “A ciencia galega avanza grazas ao talento, ao rigor e á perseveranza dos profesionais que a fan posible, e esta iniciativa quere ser unha contribución á consolidación dunha Galicia máis innovadora e máis competitiva”, concluíu.
Premiados na categoría de Ciencias Básicas
O premio en Ciencias Básicas recaeu no equipo que María Mayán lidera dende o Centro de Investigación en Nanomateriais e Biomedicina (CiNBIO) da Universidade de Vigo (UVigo). O grupo foi galardoado pola identificación dunha proteína como potente diana terapéutica para loitar contra un tipo de mutación xenética presente en cancros como o melanoma, o de mama ou o colorrectal. Amósase capaz de frear o crecemento de certos tumores e evitar a aparición de resistencia aos fármacos.
“Aa resistencia ao tratamento é un dos retos máis importantes en oncoloxía, por iso proxectos encamiñados a entender os mecanismos implicados e a buscar solucións son tan relevantes para poder chegar a curar o cancro ou, polo menos, cronificalo. Ademais, esta investigación exemplifica o potencial transformador da ciencia feita en Galicia para abordar problemas reais”, manifestou Mayán.
Nesta área concedéronse dous accésit. Un foi para o equipo de Manuel Souto, do Centro Singular de Investigación en Química Biolóxica e Materiais Moleculares (CiQUS) USC. Desenvolveu un novo composto orgánico para conseguir baterías máis rendibles, económicas e sostibles. A súa proposta ten importantes vantaxes ambientais, económicas e tecnolóxicas fronte aos eléctrodos inorgánicos tradicionais.
O segundo accésit foi para Hamza Al-Shdaifat, da facultade de Matemáticas da USC. O seu traballo céntrase nos novos conceptos de integrais e derivadas de utilidade para resolver problemas complexos en física e enxeñaría, a través do modelado de fenómenos.
Premiados na categoría de Ciencias Técnicas
O premio na categoría de Ciencias Técnicas foi para o grupo de Cristina Gallego, do Centro de Investigación Interdisciplinar en Tecnoloxías Ambientais (CRETUS) da USC. O grupo propón un xeito innovador e sustentable de aproveitar a pel do peixe, empregándoa para obter xelatina de alta calidade para o os sectores alimentario, farmacéutico e cosmético. “Este recoñecemento é unha demostración de que o traballo científico permite avanzar cara a un futuro máis sustentable e afrontar problemas reais que nos afectan a todos”, apuntou a investigadora.
Outorgouse un accésit a un equipo do Centro de Investigación en Tecnoloxías Navais e Industriais (CITENI) do Campus de Ferrol da UDC liderado por Javier Pernas. Usando a intelixencia matemática, desenvolveu unha metodoloxía para optimizar a planificación de tarefas no proceso de construción de buques, con aplicación noutros sectores como o aeroespacial ou a construción modular.
Premiados na categoría de Ciencias Sociais
O premio en Ciencias Sociais foi para o equipo de Iria González, da Escola de Enxeñaría Industrial da UVigo, que traballa na xestión sostible da denominada última milla no comercio electrónico. É a fase final e máis crítica do proceso, o transporte do pedido desde o derradeiro centro de distribución ata a entrega ao cliente, cun alto impacto ambiental. A investigación proporciona ferramentas e directrices para facilitar o deseño e posta en marcha de estratexias sustentables nesta fase. “Para nós este premio é un recoñecemento á aposta pola sostibilidade e un impulso para seguir a traballar nesta liña”, sinalou.
Outorgouse un accésit ao grupo de María Garrido, da facultade de Ciencias Económicas e Empresariais da USC. Analizaron o impacto das prácticas ambientais no rendemento, no risco e na resiliencia das pemes. A partir dunha mostra de máis de 500 pemes galegas, observaron que as prácticas ambientais, e especialmente as laborais, poden xerar efectos positivos nalgúns indicadores económicos e na capacidade de resistencia das pemes en contextos de crise.
