Moitos debaten estes días sobre un posible quecemento súbito estratosférico que podería afectar a Galicia. O concepto foi mencionado polo meteorólogo estadounidense Ben Noll na rede social X, onde advertiu que “se prognostica un repetino evento de quecemento estratosférico que acadará o seu punto máximo arredor do 25 de novembro”. Aínda que a mensaxe procede do outro lado do Atlántico, o fenómeno tamén se pode extrapolar a Europa. Segundo MeteoGalicia, se finalmente confirma, podería ter impacto no territorio durante a segunda quincena de decembro.
O quecemento súbito estratosférico é aínda un concepto experimental, o que explica parte do debate que xera. En termos sinxelos, trátase dun proceso no que a estratosfera se quenta moi rápido, en poucos días, con incrementos de temperatura de varias decenas de graos. Este forte quecemento pode debilitar ou romper o vórtice polar, a estrutura que mantén o frío concentrado no Ártico. Cando ese “remuíño” se altera, o frío pode desprazarse a latitudes máis baixas e favorecer a aparición de ondas de frío en Europa.
“A probabilidade de episodios de aire frío é maior cun quecemento súbito estratosférico”, explican dende MeteoGalicia. Pode producirse unha fin de semana con frío e neve en Galicia sen que teña relación directa con este fenómeno, pero todo indica que podería actuar como un mecanismo que incrementa a probabilidade de episodios invernais máis marcados.
O quecemento previsto producirase a finais de semana, arredor do 27 e 28 de novembro, a uns 30 ou 50 quilómetros de altura, onde os ventos estratosféricos se reverterán e pasarán de soprar de oeste a leste. Con todo, os seus efectos aínda tardarán dúas ou tres semanas en trasladarse á troposfera, onde se manifestan as condicións meteorolóxicas que vivimos. Dende MeteoGalicia sinalan que o resultado final podería ser unha configuración moi invernal: moito frío e tempo húmido.
Unha explicación meteorolóxica máis profunda
A partir de outubro, as temperaturas no hemisferio norte comezan a descender de forma marca, especialmente nas zonas polares, iniciando a transición cara ao inverno. Nesta dinámica destaca o papel do vórtice polar: unha área moi fría e de baixa presión, situada sobre as latitudes máis altas durante o inverno norte. “O vórtice polar confina todo o aire frío das latitudes polares”, explica o técnico do servizo meteorolóxico galego.
Este fenómeno repítese cada inverno por perda de radiación, causada polas poucas horas de luz. Como consecuencia, a estratosfera nestas zonas arrefría e pode alcanzar temperaturas que roldan os -60ºC. Cando se instala un anticiclón persistente durante máis dunha semana, a circulación atmosférica favorece a calor procedente de capas inferiores ascenda ata a estratosfera e eleve a súa temperatura.
Así, un quecemento súbito estratosférico maior prodúcese cando estes anticiclóns de bloqueo conseguen reducir a intensidade dos ventos estratosféricos ata o punto de debilitalos e facer que cambien de dirección, pasando a circular no sentido contrario ás agullas do reloxo. É nese momento cando o fenómeno pode ter unha maior repercusión en superficie.
Cando o vórtice polar se desestabiliza, o aire que permanecía confinado na estratosfera pode desprazarse cara a latitudes moito máis baixas. “Normalmente produce temperaturas moito máis baixas do normal e semanas de chuvias bastante intensas“, explica o técnico. Con todo, tamén pode xerar unha serie de borrascas que, finalmente, non teñan impacto directo en Galicia. “Hai probabilidade, pero non é moi alta”, matiza. Galicia é só un pequeno punto dentro das latitudes medias, polo que, se o aire frío se dispersa cara ao leste de Europa, é posible que non nos afecte. Será necesario agardar para comprobalo con precisión.
