Un equipo do Centro Oceanográfico de Vigo do Instituto Español de Oceanografía (IEO, CSIC), en colaboración coa Universidade de Vigo e o Instituto Francés de Investigación para a Explotación do Mar (IFREMER, polas súas siglas en francés), publicou un estudo no que se define o nicho ecolóxico —conxunto de condicións ambientais, relacións bióticas e funcións que determinan o papel que xoga cada especie dentro dun ecosistema— de distintas especies de fitoplancto nas Rías Baixas.
O estudo aguzosa especial atención a microalgas formadoras de floracións algales nocivas (FAN) frecuentes na zona, con impacto potencial sobre a saúde pública e a actividade marisqueira: Alexandrium minutum, Dinophysis acuminata e Pseudo-nitzschia spp., produtoras, respectivamente, de toxina paralizante (PSP), diarreica (DSP) e amnésica (AMP).
O traballo emprega observacións de alta resolución vertical, incluíndo mostras de fitoplancto recollidas co ‘Muestreador de Escala Fina’ deseñado no IFREMER. Este sistema permite obter simultaneamente 15 mostras, a intervalos de 20 centímetros, sen alterar a súa distribución natural, facilitando unha “mostraxe dirixida” en tempo real a capas de interese. Esta tecnoloxía permitiu detectar estruturas oceánicas e agregacións de organismos que pasan desapercibidos nos programas de seguimento convencionais onde se recollen mostras de auga a intervalos de varios metros.
Microhábitats das especies
Os resultados permiten detallar o microhábitat específico das especies obxectivo. Mentres que D. acuminata e Pseudo-nitzschia spp. proliferan estreitamente ligadas á dinámica de circulación do afloramento costeiro —evento no que augas profundas ricas en nutrientes ascenden cara á superficie— e a formación de termoclinas (estratificación térmica)—, A. minutum predomina en zonas resgardadas ou ‘sombras de afloramento’ e prolifera tras períodos de fortes choivas primaverais e formación dunha delgada (5-6 metros) capa superficial máis cálida e de menor salinidade (estratificación termohalina) con propiedades moi distintas da auga subxacente. Pero estas especies non están soas, senón que deben competir con especies acompañantes con estratexias adaptativas propias.
“A descrición da micro-estrutura vertical da columna de auga e a formación de múltiples microhábitats separados por unhas decenas de centímetros é clave para comprender a coexistencia de especies de fitoplancto con diferentes adaptacións para o aproveitamento de recursos comúns”, destaca Velasco Senovilla, investigadora do Centro Oceanográfico de Vigo do IEO e primeira autora do estudo. Así, observouse que Pseudo-nitzschia spp. e A. minutum poden coincidir temporalmente, pero ocupando distintas capas de augas onde poden explotar as súas características específicas.
Mellorar os sistemas de alerta
O estudo achega unha base científica clave para mellorar os sistemas de alerta temperá e a xestión dos peches preventivos da actividade marisqueira, ao identificar con maior precisión as condicións que favorecen cada tipo de floración. “Este traballo reforza a importancia de integrar escalas múltiples —temporais, espaciais e funcionais— no estudo do fitoplancto, con especial énfase nas estratexias adaptativas e interaccións físico-biolóxicas daquelas especies que representan un risco natural significativo para a explotación sostible dos recursos mariños nas Rías Baixas”, conclúe a autora.
Referencia: Upwelling-driven vertical segregation of co-occurring phytoplankton, including HAB species, revealed by niche analyses (Publicado en Harmful Algae)
