Un equipo científico liderado polo Instituto Español de Oceanografía (IEO-CSIC), con participación da Universidade de Vigo, documentou novos casos de coloración anómala en peixes mariños das costas españolas. A investigación, publicada na revista Marine Pollution Bulletin, inclúe ademais unha revisión global actualizada sobre a ambicoloración en peixes planos silvestres, unha alteración que provoca a aparición de pigmentación escura na cara do corpo que normalmente carece dela.
O estudo describe tres exemplares con anomalías pigmentarias recollidos entre 2025 e 2026 en augas de Galicia e Andalucía. Entre eles destaca un linguado senegalés (Asolla senegalensis) da ría de Vigo que presentaba unha ambicoloración case completa, con la cara inferior do corpo pigmentada en lugar de mostrar a seu habitual coloración esbrancuxada.
Os outros dous casos corresponden a un sargo común (Diplodus sargus), capturado en xaneiro de 2026 na baía de Baiona, que presentaba unha anomalía pigmentaria mixta, e a un peixe sapo (Halobatrachus didactylus) do golfo de Cádiz cunha perda de pigmentación compatible con albinismo oculocutáneo.
A identificación das tres especies confirmouse mediante técnicas de análise xenética. Ademais, o equipo documentou fotograficamente outros tres peixes con patróns de coloración inusuais durante observacións submarinas realizadas en 2025 na ría de Vigo. Estes últimos casos, correspondentes a sargos e maragotas (Labrus bergylta), considéranse posibles anomalías, xa que non pode descartarse que respondan a variacións naturais ou cambios fisiolóxicos de coloración.
Unha revisión mundial de 79 especies
O achado do linguado motivou unha revisión da literatura científica internacional sobre a ambicoloración en peixes planos silvestres, como linguados, rodaballos e sollas.
Estes peixes presentan unha marcada asimetría corporal, con ambos os ollos situados nun dos lados do corpo. Mentres que a cara superior adoita mostrar unha coloración que lles permite camuflarse sobre o fondo mariño, a inferior carece normalmente de pigmentación escura. A ambicoloración altera este patrón, provocando a aparición de manchas escuras ou unha pigmentación case completa na cara inferior.
Tras analizar un centenar de publicacións científicas, o equipo identificou rexistros de ambicoloración en 79 especies pertencentes a dez familias de peixes planos. Trátase da primeira revisión mundial desta anomalía en poboacións silvestres e constitúe unha referencia para futuras investigacións sobre os mecanismos que regulan a pigmentación destes peixes.
Poden estas anomalías informar sobre a saúde do océano?
A coloración dos peixes depende de complexos mecanismos xenéticos, hormonais e fisiolóxicos que regulan o desenvolvemento e funcionamento dos cromatóforos, as células responsables da pigmentación. As alteracións nestes procesos poden dar lugar a fenómenos como o albinismo, o melanismo ou a ambicoloración.
Aínda que son pouco frecuentes en poboacións naturais, distintos estudos relacionaron estas anomalías con factores xenéticos, alteracións durante o desenvolvemento e determinadas condicións ambientais, como a exposición a contaminantes, as variacións de temperatura ou as deficiencias nutricionais.
Con todo, os investigadores advirten de que os exemplares descritos neste traballo foron obtidos de forma oportunista e que non é posible establecer unha relación directa entre as súas anomalías pigmentarias e o estado ambiental das zonas onde foron atopados.
“As anomalías da pigmentación son fenómenos raros nas poboacións naturais, pero a súa documentación sistemática pode mellorar o noso coñecemento sobre os procesos biolóxicos que regulan a coloración dos peixes e achegar novas ferramentas para a vixilancia ambiental”, destaca Rafael Bañón, investigador do Centro Oceanográfico de Vigo do IEO e primeiro autor do estudo.
O equipo sinala que serán necesarios programas de seguimento a longo prazo, con metodoloxías estandarizadas e información sobre as poboacións e as condicións ambientais, para coñecer a frecuencia real destas anomalías e determinar se poden utilizarse como indicadores da saúde dos ecosistemas mariños.
Referencia: Pigmentation anomalies in marine fishes: novel marcas from Spanish coastal waters and a global synthesis of wild flatfish ambicolouration (2026), publicado no Marine Pollution Bulletin
