Un equipo do Instituto Español de Oceanografía (IEO-CSIC) da Coruña estudou a diversidade e actividade do plancto microbiano no sistema de afloramiento do noroeste da península ibérica, un dos máis produtivos do Atlántico europeo. O estudo demostra que a materia orgánica disolta (DOM, polas súas siglas en inglés) é un factor crave que regula a composición e función destas comunidades microbianas, e revela unha estreita relación entre a química da auga e a presenza de determinados xenes microbianos asociados ao envellecemento das masas de auga.
“Estes microorganismos, invisibles pero esenciais, son verdadeiros reguladores do funcionamento do océano“, sinala Marta M. Varela, investigadora do IEO-CSIC e unha das directoras do estudo. “Comprender a súa diversidade e comportamento axúdanos a anticipar como responderán os ecosistemas mariños ante o cambio climático“.
Este traballo pon de manifesto o papel esencial do plancto microbiano —especialmente bacterias e arquexas— nos ciclos bioxeoquímicos do océano, con implicacións directas no ciclo do carbono e na regulación do cambio climático. En rexións de afloramiento como a estudada, caracterizadas por unha alta produtividade e forte variabilidade ambiental, os microorganismos actúan como reguladores dinámicos dos nutrientes.
Influencia química na vida microbiana
A investigación combina técnicas de secuenciación xenética e análises avanzadas da DOM, incluíndo espectrometría de masas de alta resolución, para caracterizar a composición taxonómica e funcional do microbioma mariño en paralelo coa DOM en distintos momentos do ano e a diferentes profundidades, desde a superficie iluminada ata máis de 5000 metros.
“Atopamos unha estreita relación entre a diversidade química da DOM e a composición microbiana en todas as capas do océano”, explica Mar Nieto-Cid, tamén investigadora do IEO-CSIC. “A DOM non só alimenta aos microorganismos, senón que tamén estrutura quen está presente e que funcións desempeña“.
Estacionalidade e profundidade
Os resultados mostran unha marcada estacionalidade na zona iluminada, onde as condicións de mestura invernal favorecen comunidades máis diversas e menos abundantes, cunha notable representación de Archaea. Mentres, na primavera-verán, baixo condicións de afloramiento e estratificación, obsérvanse comunidades que inclúen grupos dominantes como as Flavobacterias. Ademais, identificáronse subpoboacións microbianas que poderían ter funcións ecolóxicas diferenciadas, en resposta a cambios na hidrografía e a composición química da auga.
A maior profundidade, a diversidade química da DOM consolídase como un factor estruturador das comunidades microbianas, asociado a xenes funcionais vinculados ao envellecemento da auga. Paralelamente, observouse un descenso na actividade microbiana coa profundidade, acompañado dunha transformación na composición da DOM.
Os datos analizados proveñen da serie temporal RADIAIS do IEO-CSIC, así como de mostraxes realizadas durante dunha campaña oceanográfica no marco do proxecto MODUPLAN, cuxo obxectivo é a exploración da biodiversidade no océano profundo do Atlántico Norte e o seu posible papel no cambio global do océano.
