Galicia recibiu esta fin de semana unha aparición estelar: en tan só 24 horas, a costa das Rías Baixas foi escenario do regreso dunha manda de entre oito e dez candorcas. Unha das interaccións con embarcacións produciuse na ría de Pontevedra, preto do Grove, onde chegaron a romper o temón dun veleiro; o suceso repetiuse no norte da ría de Vigo. Así foi a chegada, por terceiro ano consecutivo, do grupo liderado pola avoa Toñi, un exemplar de 60 anos, e do coñecido macho Pingu. Segundo a Coordinadora para o Estudo dos Mamíferos Mariños (CEMMA) tamén estaban presentes Gladis Dalila, Gladis Branca e Gladis Tarik, á espera da confirmación de máis exemplares, como o cachorro que acompañaba ao grupo. Os avistamentos realizáronse na costa da Vela, na contorna comprendida entre as illas de Ons e Cíes.
Toñi é a gran protagonista da historia, identificada como a matriarca do grupo. Pero hai unhas semanas, a CEMMA anunciaba un ataque contra este exemplar: chegou ao Estreito con marcas compatibles con ulceracións causadas polo disparo de perdigóns, posiblemente bólas de chumbo de postas para xabaril de nove milímetros de diámetro. Cada cartucho carga nove bólas, que coinciden coas marcadas na aleta. Así, conclúen que estas feridas están realizadas a menos de 15 metros de distancia. A pesar do dano, a avoa segue a surcar os mares galegos.
Máis de 30 avistamentos en verán
A aplicación GT Orcas, dependente da CEMMA, permite dispoñer da información necesaria sobre os avistamentos e interaccións das candorcas, ademais de ofrecer un mapa coas zonas de máis actividade da especie. A aplicación rexistra máis de 30 avistamentos entre xullo e agosto, con máis rexistros no sétimo mes do ano. Nas Rías Altas, foron moitas as notificacións de interaccións con contacto físico, sobre todo nas augas fronte á cidade da Coruña e O Vicedo. Os novos rexistros producidos na fin de semana do 29 e 30 de agosto súmanse á lista de avistamentos rexistrados en Galicia.
Por que volven as candorcas?
O biólogo mariño da CEMMA Alfredo López explica nunha peza deste xornal que a presenza de candorcas nas rías galegas están relacionadas coa busca de alimento, concretamente do atún vermello, a súa presa principal, que marca o ritmo dos seus desprazamentos. Dende o Estreito de Xibraltar, viaxan ata o Golfo de Biscaia e fan escala en Galicia ou regresan cara ao sur, seguindo rutas varias tras este peixe. “As candorcas sempre se moverán segundo o alimento“, sinala o experto. O seu método de captura consiste en navegar cara a mar aberto, a uns 200 ou 300 metros de profundidade, para logo acurralar os bancos de atún e empurralos cara á costa, onde lles resulta moito máis doado capturalos e alimentarse.
Interaccións, non ataques
Dado os numerosos rexistros de interaccións entre candorcas e embarcacións durante este verán, cabe destacar a diferencia entre estas accións coa palabra “ataque”. Estes cetáceos non amosan unha actitude agresiva durante estas situacións, senón que son resposta a un estímulo; neste caso, son os humanos a bordo das embarcacións. Entre os comportamentos máis habituais están nadar xunto aos barcos, ás veces chegando a tocalos. O principal obxectivo das candorcas adoita ser o leme, unha pela esencial para manobrar o barco, pero non deseñada para soportar presións tan intensas. O contacto cun animal de varias toneladas fai que a estrutura absorba unha gran cantidade de enerxía e, se a forza exercida supera a súa capacidade de torsión, o material, sexa madeira ou metal, pode chegar a romper.
Con todo, a CEMMA manda unha mensaxe clara fronte á presenza das candorcas nas costas galegas: non se lles debe atacar, tal e como aconteceu coa avoa Toñi na súa chegada ao Estreito. É por iso que Alfredo López conclúe que “nin manteñen unha actitude agresiva, nin se van comer a ninguén”; simplemente son unha forma máis de contacto entre o ser humano e a fauna mariña.
