Unha guía dos elementos en galego para o Ano da Táboa Periódica

A Real Academia Galega acolleu este luns a presentación dunha obra de referencia na que colaboran expertos en filoloxía e química

Co gallo do 150 aniversario da presentación da táboa periódica de Dimitri Mendeleiev, agroman polo mundo numerosas iniciativas para render homenaxe a un dos alicerces da química, xa que a ONU declarou 2019 como Ano Internacional da Táboa Periódica. En Galicia xa hai en marcha algunhas ideas, como o xenuíno proxecto da granxa A Cernada de Palas de Rei para darlle nome de elementos químicos ás vacas que nazan durante este ano. E a lingua non podía ser menos.

Este luns, a Real Academia Galega acolleu a presentación da Guía dos elementos químicos. Historia, propiedades e aplicacións,unha obra divulgativa que supón “”a primeira oferta de denominación normalizada e oficial dos nomes dos elementos químicos en galego”, subliña Manuel González, coordinador do Termigal, un servizo creado en 1997 por un acordo entre a Real Academia Galega e a Xunta de Galicia a través da Dirección Xeral de Política Lingüística e o CRPIH.

Publicidade

Alén do aspecto lingüístico, a guía é “unha obra fundamental para o profesorado universitario de Química, de Bioloxía e de Farmacia, para o relacionado con estas materias nos outros niveis de ensino, para os profesionais da industria química e farmacéutica, xornalistas especializados e mediadores da comunicación ou tradutores. Pero tamén é atractiva para calquera persoa porque pode ser lida como un relato, dá información pero que tamén esperta o interese do lector e divirte”, valora Manuel González.

A obra recolle tamén as achegas de mulleres ao longo da historia da química, como Lise Meitner, Marguerite Perey ou Ida Eva Tacke

A obra visibiliza tamén voces protagonistas da química, entre elas mulleres de grande importancia na historia do coñecemento, engaden os autores a só unhas semanas da celebración do Día da Muller e a Nena na Ciencia. É o caso, entre outras, de Ida Eva Tacke, codescubridora do renio; Marguerite Perey, descubridora do francio; ou Lise Meitner, codescubridora do protactinio e lembrada co nome dado a outro elemento, o meitnerio.

Este traballo conta con Manuel Rafael Bermejo, Ana González Noya e Marcelino Maneiro, profesores de química inorgánica da Universidade de Santiago como autores. Estes mesmos investigadores veñen realizando desde hai tempo as actualizacións da táboa periódica en galego. E tamén contou coa participación na revisión lingüística e terminolóxica das investigadoras Tania de Dios Miguéns, Beatriz Fariñas, Belén Poutón e Inés Veiga, un labor realizado desde o Servizo de Terminoloxía Galega (Termigal) que contribuirá a estandarizar as denominacións dos elementos químicos en galego.

O presidente da RAG, Víctor F. Freixanes, salientou que iniciativas como esta “deben entenderse no proceso de modernización, enriquecemento e actualización permanente da lingua”, un compromiso da Academia que se vén concretando tamén a través doutras accións como a incorporación ao Dicionario de terminoloxía específica das matemáticas, a informática ou as telecomunicacións, engade. “A lingua galega non pode manterse á marxe da realidade científica e tecnolóxica”, conclúe.

Os elementos en clave galega

“Ao longo do volume resáltase o importante papel da química na sociedade actual, con exemplos de múltiples aplicacións dos diferentes elementos, e moitos destes exemplos son próximos, escollidos en clave galega”, explican os autores. É o caso das minas de volframio ou dos ferreiros de Riotorto, entre outros.

Un por un, todos os elementos químicos coñecidos ata a actualidade van sendo descritos neste volume que afonda tamén no seu aspecto, a súa historia, o seu comportamento, a súa utilidade e a súa posible perigosidade, ademais de pescudar na orixe da súa designación. A do hidróxeno, que quere dicir xerador da auga, débeselle a Lavoisier, quen o obtivo por descomposición do vapor da auga con ferro roxo e comprobou logo que o H2 arde no ar para producir auga, recolle a guía.

O último elemento oficial é o 118, o oganesson, o de maior peso atómico sintetizado, que debe o seu nome ao físico nuclear ruso Yuri Oganessian. O libro incorpora a súa denominación xunto ás dos outros últimos descubertos, o nihonio, o moscovio, e o ténnesso, aprobadas recentemente pola Unión Internacional de Química Pura e Aplicada (IUPAC). Pecha a obra o unennio, nome provisional dun elemento ata o momento non sintetizado, aínda que os autores se mostran convencidos que non será o derradeiro: “Non dubidamos que, como predixo Mendeleev, a táboa periódica rexistre novas incorporacións”.

 

1 comentario

  1. Ola boas, onde se pode mercar?.
    Outra cousa, parece ser que as formas osíxeno e oxíxeno para o elemento químico son equivalentes, é isto posíbel?. Para min é o osíxeno (do grego xenerador de acedos)

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.

Relacionadas

00:03:49

F de Fala: as palabras que nos sosteñen

'Veiga', 'laverca' e 'Rábade' son palabras que herdamos de linguas perromanas, xermanas e árabes e que hoxe forman parte do léxico galego

Unha campaña de doazón de voz recollerá as variedades fonéticas e dialectais de Galicia

O obxectivo é acadar as máis de 1.000 horas de gravación precisas para que dispositivos como Siri, Alexa ou Google recoñezan as distintas cadencias lingüísticas

As 10 palabras do Nadal en galego que debes saber

Existen moitas expresións para referirnos aos enfeites, as tradicións ou o tempo. Descúbreas e engádeas ao teu vocabulario

Máis xornalismo e máis divulgación

Editorial de Gciencia polo seu décimo aniversario