A Universidade da Coruña vén de recibir máis dun millón de euros para reforzar a investigación en computación e comunicacións cuánticas no Centro de Investigación en Tecnoloxías da Información e as Comunicacións (CITIC). Este financiamento, concedido no marco dunha convocatoria estatal cofinanciada pola Unión Europea, permitirá dotar ao centro de novas capacidades científicas nun ámbito considerado clave para o desenvolvemento tecnolóxico das próximas décadas.
O investimento fará posible a creación dunha infraestrutura avanzada que combinará tecnoloxías clásicas de computación con sistemas cuánticos, un enfoque que abre novas posibilidades para abordar problemas complexos que hoxe en día resultan difíciles ou mesmo imposibles de resolver. A computación cuántica permite procesar información dunha forma radicalmente distinta á actual, o que podería traducirse en avances significativos en ámbitos como a medicina, a seguridade dixital ou o deseño de novos materiais.
A incorporación destas capacidades reforza o papel do CITIC da UDC como axente innovador e abre a porta a novas oportunidades de colaboración con empresas, facilitando a transferencia de coñecemento e contribuíndo ao desenvolvemento económico e tecnolóxico da contorna.
Un centro con traxectoria
Neste contexto, a participación do CITIC na Cátedra ITG-UDC en Tecnoloxía Cuántica, asinada recentemente entre a Universidade da Coruña e o centro tecnolóxico ITG, reforza a aposta institucional por este ámbito, impulsando a investigación, a formación e a transferencia de coñecemento.
O director do CITIC, que dirixirá a Cátedra ITG-UDC na universidade, Manuel G. Penedo, destaca: “A axuda recibida permítenos avanzar cara a unha investigación máis ambiciosa e situarnos nunha posición destacada dentro do ámbito das tecnoloxías cuánticas. É unha oportunidade para crecer, colaborar e xerar coñecemento con impacto real”. Neste sentido, subliña: “A obtención desta infraestrutura é froito dunha traxectoria sostida do centro neste campo e dunha estratexia de especialización progresiva”.
A pertenza ao ecosistema cuántico
O CITIC desenvolveu nos últimos anos unha actividade científica relevante en computación cuántica, na que foi un dos centros pioneiros en Galicia xunto ao CESGA (Centro de Supercomputación de Galicia). Esta traxectoria materializouse na súa participación en proxectos competitivos como NEASQC (Next Applications of Quantum Computing), dirixido no centro polo investigador Vicente Moret Bonillo, así como a súa participación en iniciativas como o proxecto QEX, o primeiro Centro Europeo de Excelencia Cuántica, no que a participación española é integramente galega. No CITIC, QEX está dirixido por Diego Andrade e conta cun equipo de persoal investigador adscrito ao centro.
Así mesmo, este ano o investigador do CITIC Diego Andrade foi nomeado codirector do grupo de traballo de Quantum Computing de European Technology Platform for High Performance Computing (ETP4HPC), a plataforma que define a folla de roteiro tecnolóxico en materia de supercomputación en Europa. Isto consolida a presenza do centro nos principais foros europeos de computación de altas prestacións e tecnoloxías cuánticas.
Este conxunto de iniciativas supón un recoñecemento explícito a unha traxectoria consolidada e a un equipamento do que aínda dispoñen poucas organizacións e centros de investigación, situando ao CITIC nunha posición destacada no desenvolvemento de tecnoloxías cuánticas aplicadas.
Ámbitos de impacto
A consecución deste apoio supón un novo paso na estratexia do centro para consolidarse como axente relevante na investigación en computación cuántica en Galicia, con especial atención a ámbitos como a criptografía e as comunicacións seguras. Este avance enmárcase nunha liña de traballo orientada á aplicación destas tecnoloxías a problemas con impacto social real. Na mesma liña, o vicerreitor de Investigación e Transferencia da UDC, Jerónimo Puertas Agudo, resalta: “Estamos ante un investimento estratéxico que reforza o compromiso da UDC coa investigación de calidade e co desenvolvemento de tecnoloxías que marcarán o futuro. A aposta pola ciencia é avogar polo progreso da sociedade”.
Infraestrutura aberta e colaborativa
A infraestrutura está pensada para dar servizo a unha ampla comunidade investigadora. Poderán beneficiarse dela grupos de distintas áreas dentro da Universidade da Coruña, dende a enxeñería ou a informática ata as ciencias da saúde, así como entidades externas como centros tecnolóxicos ou empresas interesadas en explorar o potencial destas ferramentas. Deste xeito, créase unha contorna aberta que favorece a colaboración e facilita que os avances científicos poidan trasladarse de forma máis rápida á sociedade.
O proxecto contará tamén coa implicación de persoal investigador do propio CITIC, que axudará a trasladar de forma clara o potencial destas tecnoloxías. Tal e como explica Eduardo Mosqueira Rey, subdirector do CITIC e investigador do centro especializado na materia: “A computación cuántica está cada vez máis preto do noso día a día. Permitiranos, nun futuro non afastado, resolver problemas complexos en menos tempo e con maior precisión, o que pode ter un impacto directo en moito ámbitos, dende a saúde ata a industria”.
Álvaro Leitao Rodríguez, investigador Ramón e Cajal que traballa na aplicación de computación cuántica ao sector financeiro, sinala: “A nova infraestrutura permitiranos estudar as potenciais vantaxes cuánticas teóricas sobre unha contorna moito máis próxima á realidade, e avaliar que aspectos, metodolóxicos e/ou técnicos, son relevantes para trasladar as devanditas vantaxes computacionais á resolución de problemas prácticos complexos”.
Tres grandes ámbitos de desenvolvemento
A nova infraestrutura organizarase en tres grandes ámbitos complementarios. Por unha banda, permitirá experimentar con computación cuántica a través de sistemas específicos que reproducen o comportamento destas contornas de forma controlada. Por outro, incorporará capacidades en comunicacións cuánticas, unha tecnoloxía crave para garantir transmisións de información moito máis seguras. Finalmente, todo iso integrarase con sistemas de computación de alto rendemento xa existentes, o que permitirá combinar o mellor da informática clásica e a cuántica para abordar problemas complexos dun xeito máis eficiente.
