Hoxe en día podemos atopar lentes de sol a prezos moi alcanzables en bazares, grandes superficies, por internet ou mesmo en estacións de servizo, o que suscita as lóxicas dúbidas dos usuarios. Protexeranme ben? é unha das preguntas máis habituais aos profesionais das ópticas. Aínda que ese tipo de lentes adoitan cumprir cuns mínimos de protección fronte á radiación ultravioleta, a calidade visual que proporcionan é nefasta.
Os centros ópticos son establecementos sanitarios regrados, polo que todos os seus produtos deben cumprir cuns estándares mínimos: os marcados CE e UKCA. Alí, o profesional sanitario óptico-optometrista está capacitado para orientar o cliente baseándose nas súas demandas visuais e a súa fisionomía facial.
Normativas e protección
As lentes solares son consideradas “equipos de protección individual” pola regulación europea vixente. Ademais, esta normativa establece cinco niveis de filtro solar. A categoría 0 transmite entre o 80% e o 100% da luz. En contraste, a categoría 4 só permite o paso do 3% ao 8%, polo que non son aptas para conducir. A categoría 3 é a máis utilizada, xa que resulta adecuada para a maioría de situacións e si permite a condución.
Entón, canto máis escuras, máis protexen? Non, optar por un grao ou outro de absorción lumínica depende máis ben da súa finalidade. As de categoría 4 están indicadas para contornas con moita luz —alta montaña ou deserto—, pero poden reducir a visibilidade noutras condicións. Independentemente dese factor, todas as lentes que cumpren a normativa protexen fronte á radiación ultravioleta.
Calidade visual
Usar lentes de sol pode dar a sensación de que nos “resta visión”. Débese a que unha lente tintada é un filtro selectivo de luz: deixa pasar un tipo de radiación e atenúa outro. Por iso, é importante explicar un par de conceptos relacionados coa visión.
A agudeza visual é esa medida que se obtén para saber “canto vemos”. Avalíase pedindo aos individuos examinados que digan as letras, cada vez máis pequenas, que aparecen na pantalla. Alcanzar un nivel en torno ao 100% é o ideal. Con todo, esta proba realízase con letras negras sobre fondo branco —no alto contraste—, polo que non ten en conta como pode variar a calidade visual noutras condicións de iluminación.
En segundo lugar, a sensibilidade ao contraste defínese como a capacidade de diferenciar obxectos do fondo que os rodea. É máis difícil distinguir letras negras sobre fondos grises que sobre fondos brancos.
E por último, temos os defectos refractivos, que afectan tanto á nosa agudeza visual como á sensibilidade ao contraste e entre os que se atopan a miopía, a hipermetropía e o astigmatismo. Usar lentes de sol sen gradación cando se sofre algunha destas afeccións pode levar mesmo a ver peor que sen elas.
Depende da cor con que se mire
Tendo todo isto en conta, abordaremos agora outra pregunta habitual na óptica: se o feito de que a lente teña unha cor determinada modifica ou mellora a protección. En realidade, ese cromatismo pode afectar o contraste e a sensación de luminosidade, xa que a lonxitude de onda que mitiga cada cor é diferente.
Así, mentres que o gris atenúa todas as lonxitudes de onda, tintados como o marrón ou o verde non aplanan tanto a curva de absorción. Por iso, a percepción visual adoita ser moi luminosa con tons marróns, moi escura con tons grises e máis natural con tons verdes.
Lentes orgánicas ou de cristal?
Pero non só inflúe o cromatismo na calidade visual: tamén é importante fixarse de que están feitas as lentes. Aínda que as máis habituais son de material orgánico —plásticos— tamén se poden atopar no mercado modelos con lentes minerais —cristal—, fabricadas basicamente a partir de sílice, sosa e cal.
Existen diferenzas entre ambos os materiais. As lentes orgánicas son máis lixeiras e ofrecen maior resistencia ao impacto, mentres que as minerais soportan mellor o raiado e presentan menor dispersión cromática. Por conseguinte, as propiedades ópticas destas últimas favorecen a calidade visual do usuario.
E as lentes polarizadas?
Estas lentes bloquean a luz que chega ao ollo nun ángulo determinado tras reflectirse nunha superficie, como unha estrada ou a auga, reducindo así os reflexos. Están especialmente recomendadas para conducir e para usar en contornas mariñas.
Con todo, poden ser desaconsellables en certas situacións. Por exemplo, bloquean a luz das pantallas, facendo que as vexamos máis escuras ou mesmo totalmente negras, o cal obriga a rotalas para mellorar a visibilidade. Tampouco son ideais se practicarmos deportes de inverno, xa que a eliminación dos reflexos pode dificultar a detección de placas de xeo.
Outras características para ter en conta
E, por último, á hora de adquirir as lentes, tampouco debemos pasar por alto estas prestacións:
Lentes solares degradadas. Adoitan absorber contorna ao 85% de luz na súa zona escura e un 10% na área máis clara. Danlle un toque elegante ás lentes, o cal non impide que protexan adecuadamente fronte aos raios ultravioleta. Aínda que no verán ou días solleiros non son as máis recomendables, poden ser nosas aliadas con tempo nubrado.
Lentes espello. Incorporan unha nova capa sobre a súa superficie que reflicte a luz e reforza a protección. Por desgraza, este tratamento estrágase e ráiase con facilidade.
Lentes contra reflexos en cara interna. Outorga maior claridade na visión ao eliminar a luz reflectida por detrás do usuario. Adoitan atoparse en lentes de sol de gran tamaño ou en modelos que destacan pola calidade óptica das súas lentes.
Ante a dúbida, insistimos: consulte ao seu óptico-optometrista.
*Jacobo García Queiruga é profesor interino na Área de Optometría (OD, MSc, PhD) da Universidade de Santiago de Compostela. Verónica Noya Padín é investigadora predoutoral da área de Optometría da Universidade de Santiago de Compostela.
Cláusula de divulgación: As persoas asinantes non son asalariadas, nin consultoras, nin posúen accións, nin reciben financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo, e declararon carecer de vínculos relevantes máis aló do cargo académico citado anteriormente.
