Hai uns anos, unha tendencia en redes sociais retaba a xente para ver se podían levantarse do chan sen usar as mans. Agora, trátase de canto tempo poden manter o equilibrio sobre unha perna mentres cepillan os dentes. Estas peculiares “probas” prometen dicirnos como envellecemos, pero… fano realmente?
Cando falamos de “envellecer ben”, adoitamos referirnos tanto ao benestar físico como ao psicolóxico. Isto inclúe sentirse ben (benestar hedónico) e atopar significado e propósito (benestar eudaimónico). Participar en actividades e autocontrolarse contribúe a ambos.
Pero o envellecemento non se trata só da forza coa que se agarra ou da velocidade coa que se camiña. É unha complexa combinación de cambios físicos, cognitivos, emocionais e sociais, e ningunha proba por si soa abarca a totalidade.
Fisicamente, unha medida sinxela que recibe moita atención é a velocidade ao camiñar. Segundo un famoso estudo, as persoas que andan a máis de 1,32 metros por segundo teñen menos probabilidades de morrer nos tres anos seguintes. Isto, en broma, descríbese como “demasiado rápido para que a Parca o alcance”.
Doutra banda, unha velocidade de marcha máis lenta (por baixo de 0,8 metros por segundo) pode ser un signo de sarcopenia, unha afección que implica unha redución da masa muscular, a forza muscular e a función física. Son indicadores importantes da deterioración relacionada coa idade.
Aínda que estes marcadores son útiles, non son fáciles de medir na casa. A maioría das investigacións baséanse en equipos especializados, e o seu médico de cabeceira probablemente non teña un dinamómetro de forza de agarre gardado nun caixón. Pero poderían cronometrar canto tarda en levantarse e sentar cinco veces desde unha cadeira.
Como facer unha ITV ti mesmo
Entón, que podes facer de maneira realista para realizar un seguimento do teu propio envellecemento?
Para comprender verdadeiramente como envellecemos, é útil pensar máis aló da saúde física. A agudeza mental, a resiliencia emocional e a conexión social son igual de importantes. Unha idea útil é avaliar a aptitude cognitiva, que inclúe habilidades como a atención, a memoria e a flexibilidade.
Aquí hai algunhas probas cognitivas que podes probar na casa:
- Proba de trazado de liñas: conecta números e letras en secuencia (1, A, 2, B…) e cronometra o tempo que tardas. Isto mide a túa capacidade para alternar entre tarefas.
- Tarefa de Stroop: pon a proba a túa capacidade para ignorar información contraditoria. Tenta dicir a cor dunha palabra, non a palabra en si; é como dicir “vermello” cando ves a palabra “azul” impresa en vermello. É máis difícil do que parece!
- Desafío de dobre tarefa: camiña á túa velocidade habitual mentres contas cara a atrás desde 100 de tres en tres. Se a túa velocidade ao camiñar cambia significativamente, podería indicar tensión cognitiva.
Este tipo de tarefas pon a proba a capacidade do cerebro para xestionar as demandas contrapostas, unha capacidade clave que cobra maior importancia coa idade. Esta habilidade, coñecida como flexibilidade cognitiva, axuda a adaptarse a situacións cambiantes, alternar entre tarefas e xestionar as distraccións.
Probar estes tests é xenial, pero como sabes se estás a mellorar? Despois de todo, cando dedicaches tempo a mellorar a túa velocidade ao camiñar ou a túa capacidade de Stroop, ou mesmo a darlle á cabeza mentres dis o alfabeto galego en voz alta, é importante saber se estás a ver beneficios.
Algunhas medidas, como a postura sobre unha perna, poden variar moito dun día a outro, ou mesmo dunha hora a outra. Poderías mellorar con só repetilo, o que non significa necesariamente que esteas a envellecer mellor, senón que practicaches.
Outras, como a forza de agarre, cambian moi lentamente mesmo con adestramento de forza regular. E algunhas melloras son específicas da tarefa: mellorar na proba de trazado non implica necesariamente unha maior agudeza en Wordle.
Por iso é útil realizar a proba varias veces ao principio e logo repetila aproximadamente unha vez ao mes (de novo, un par de veces) para observar calquera mellora. Os cambios cognitivos poden tardar máis en notarse que os físicos, polo que as revisións regulares poden axudar a revelar o progreso co tempo.
Más un crebacabezas que unha proba
Non existe unha soa proba ou puntuación que poida reflectir o teu progreso envellecendo. Pénsao como un crebacabezas. A saúde física, a axilidade mental, o equilibrio emocional, a conexión social: todo importa e todo interactúa. E, por suposto, mesmo se o teu desempeño actual é bo, algúns cambios no futuro poderían escapar ao teu control. Ningunha proba pode predicir con certeza o que che espera.
Ao final, quizais o mellor sinal dun bo envellecemento non sexa o rápido que camiñas nin canto tempo podes manterte de pé, senón como sentes a túa vida. Estás comprometido, satisfeito, conectado?
Ferramentas como a Escala de Experiencias Positivas e Negativas poden axudar a avaliar o teu benestar emocional. Esta breve enquisa de 12 preguntas sobre os teus sentimentos cotiáns, desde a alegría e a calma ata a tristeza e a frustración, e ofréceche unha perspectiva tanto ao lado pracenteiro (hedónico) como do significativo (eudaimónico) do benestar.
Envellecer ben non se trata de superar un cronómetro nin de aprobar un exame de memoria. Trátase de coñecerte a ti mesmo (o teu corpo, a túa mente e os teus valores) e de facer pequenos cambios significativos que che axuden a sentirte máis ti mesmo.
Así que, adiante, mantente sobre unha perna se queres. Pero non esquezas conectar coa túa mente, o teu corpo, as túas emocións e o teu propósito.
Cláusula de divulgación: Os autores non traballan, consultan, posúen acción ou reciben financiamento de ningunha empresa ou organización que poida beneficiarse deste artigo e non revelaron ningunha afiliación relevante máis alá do seu nomeamento académico.
