Non, a ‘inmunidade colectiva’ non nos vai salvar da Covid-19

Por Gideon Meyerowitz-Katz, epidemiólogo

É difícil predicir cousas nunha pandemia. A situación cambia tanto a diario que todo o que crías saber a semana pasada está mal ao final do día. As cousas están a cambiar tan rápido que mesmo as certezas sólidas das que pensabamos que estabamos seguros (a taxa de reprodución, os síntomas da infección, a clave para facer unha boa corentena) son sospeitosas e deben ser reevaluadas.

Publicidade

Pero entre toda esta incerteza, podo dicir con toda seguridade que hai unha cousa que nunca pensei que tería que escoitar: a discusión sobre a inmunidade colectiva. Era para min tan inesperado que a primeira vez que un xornalista me preguntou se era efectiva para o coronavirus, literalmente rin a gargalladas porque supuxen que estaba a chancear.

E con todo, aquí estamos. Innumerables artigos e artigos de opinión sobre a doenza COVID-19 están a argumentar que, aínda que sexa potencialmente arriscado, lograr a inmunidade colectiva podería ser unha resposta á nosa crise. Moitos destes artigos e opinións en redes enmarcan a inmunidade do rabaño como unha estratexia preventiva que pode deter o maremoto da enfermidade.

Publicidade

Todo isto é simplemente unha parvada. A inmunidade colectiva sen unha vacina non é, por definición, unha medida preventiva.

Déixenme explicalo.

A inmunidade de rabaño é un concepto epidemiolóxico que describe o estado no que unha poboación, xeralmente de persoas, é dabondo inmune a unha enfermidade de xeito que a infección non se propagará dentro dese grupo. Noutras palabras, suficientes persoas non poden contraer a enfermidade, xa sexa a través da vacinación ou por unha inmunidade natural, e así protexen ás persoas vulnerables .

Por exemplo, pensemos na parotidite epidémica (paperas, en castelán, hoxe incluída na vacina triple vírica SPR). Falamos dunha enfermidade moi infecciosa que, aínda que é relativamente benigna, é moi incómoda e ás veces causa complicacións para toda a vida. Pero se pode previr cunha vacina altamente efectiva que fixo que a enfermidade sexa incriblemente rara na era moderna.

Por que moitos pacientes curan e os anciáns, especialmente, non?

As ‘paperas’ teñen unha taxa reprodutiva básica (R0) de 10-12 , o que significa que nunha poboación que é completamente susceptible (ninguén é inmune ao virus), cada persoa infectada transmitirá a enfermidade a 10-12 persoas.

Isto significa que sen a vacinación, aproximadamente o 95 por cento da poboación se infectaría co paso do tempo. Pero mesmo con algo que é tan infeccioso, aínda hai algunhas persoas, o 5 por cento da poboación, que non enferman, porque unha vez que todos os demais son inmunes, non hai ninguén de quen contraer a enfermidade.

Podemos aumentar ese número ao vacinar, porque a vacina fai que as persoas sexan inmunes á infección, pero tamén evita que as persoas infectadas transmitan a enfermidade a moitas outras persoas. Se podemos lograr que suficientes persoas sexan inmunes á enfermidade, entón deixará de propagarse na poboación.

E iso é inmunidade colectiva, en poucas palabras.

Para a parotidite necesita que o 92 por cento da poboación sexa inmune á enfermidade para que se deteña por completo. Isto é o que se coñece como o limiar de inmunidade do rabaño.

Alemaña prepara un estudo a gran escala para coñecer a inmunidade da poboación

A doenza COVID-19 é, afortunadamente, moito menos contaxiosa que as ‘paperas’, cun R0 estimado de aproximadamente de 3. Con este número, a proporción de persoas que necesitan ser infectadas é menor pero aínda alta, representando arredor do 70 por cento de toda a poboación. O que nos leva a saber por que a inmunidade do rabaño nunca podería ser unha medida preventiva.

Se o 70 por cento da poboación está infectada cunha enfermidade, por definición non temos unha prevención. Como pode ser? Pois tan sinxelo como que iso significa que a maioría das persoas no teu país están enfermas! E a parvada esperanzadora de que podes alcanzar ese 70 por cento simplemente infectando aos mozos é simplemente absurda. Se só os mozos son inmunes, terías grupos de persoas maiores sen ningunha inmunidade, o que fai que sexa incriblemente arriscado para calquera persoa maior de certa idade saír da súa casa para que non se infecten. E isto para sempre, non nunha franxa temporal: para toda a vida desas persoas.

Tamén paga a pena pensar nas repercusións deste escenario desastroso: as mellores estimacións sitúan a taxa de mortalidade por infección do SARS-CoV-2 en torno ao 0,5-1 por cento. Se o 70 por cento dunha poboación enteira enferma, iso significa que entre o 0,35 e o 0,7 por cento de todos nun país poderían morrer, o cal é un resultado catastrófico. Ademais, habería unha enorme cantidade de persoas moi enfermas, o que tamén ten enormes implicacións para un país e os seus servizos sanitarios.

O triste feito é que a inmunidade colectiva non é unha solución aos nosos problemas de pandemia. Si, pode suceder eventualmente de todos os xeitos, pero esperar que nos salve a todos non é realista. O momento de discutir a inmunidade do rabaño é cando temos unha vacina desenvolvida (e nin sequera un segundo antes), porque nese momento poderemos deter realmente a epidemia.

Ata que teñamos unha vacina, calquera que estea a falar da inmunidade colectiva como unha estratexia preventiva para COVID-19 simplemente está trabucado. Afortunadamente, hai outras formas de previr a propagación de infeccións, que se restrinxen a evitar ás persoas enfermas.

Así que quede na casa, mantéñase seguro e practique o afastamento físico tanto como sexa posible.

Gideon Meyerowitz-Katz é epidemiólogo que traballa en enfermidades crónicas en Sydney, Australia. GCiencia traduce e publica este artigo polo seu especial interese