A obesidade, que afecta a 650 millóns de persoas no mundo, inflúe no desenvolvemento de enfermidades cardiometabólicas e aumenta o risco de cancro. Un grupo de investigadoras, entre as que se atopan a galega Cintia Folgueira do Centro Nacional de Investigacións Oncolóxicas (CNIC) e do Centro Nacional de Investigacións Cardiovasculares (CNIC) descubriron unha das formas nas que o organismo queima a graxa de tipo marrón, ou graxa parda, e convértea en calor. Este mecanismo protexe contra a obesidade e contra as enfermidades metabólicas relacionadas coa mesma.
Dirixido la xefa do Grupo de Interacción entre as Enfermidades Metabólicas do CNIO, Guadalupa Sabio, o estudo asegura que o mecanismo agora identificado está controlado pola proteína chamada MCJ, presente nas mitocondrias (os orgánulos da célula onde se produce enerxía). Sabio e Folgueira descubriron que, cando se elimina a proteína MCJ en ratos con obesidade, estes animais producen máis calor e perden peso. As investigadoras tamén conseguiron reducir o peso de ratos con obesidade só trasplantándolles graxa sen esa proteína.
Graxa parda e obesidade
A obesidade aparece ben por unha inxestión excesiva de alimentos, ou ben por un gasto enerxético total inadecuado. Hoxe sábese que o tecido adiposo –a graxa corporal–, ademais de almacenar enerxía, ten un papel crucial na xestión desa enerxía por parte do organismo. “O tecido adiposo é un órgano complexo que actúa de regulador do metabolismo de todo o corpo, e por tanto é probable que modular a súa función sexa unha vía para combater a obesidade”, escriben as autoras en Nature Communications.
Hai dous tipos de tecido adiposo: o branco e o pardo. O tecido adiposo branco sobre todo almacena enerxía, mentres que a graxa parda –as súas células teñen máis mitocondrias e iso dálles un ton marrón– é responsable da xeración de calor ou termoxénese, o proceso que mantén a temperatura corporal e que se activa en resposta ao frío ou outros estímulos.
Diversos estudos na última década mostraron que activar a graxa parda protexe contra a obesidade e as enfermidades metabólicas. “Desde hai tempo –explica Sabio– pénsase que se podería previr a obesidade conseguindo que esta graxa gaste máis enerxía ao xerar calor. Así que o primeiro é entender o seu funcionamento”.
“Descubrir novos mecanismos de produción de calor na graxa parda é unha das dianas máis interesantes no estudo da obesidade”, asegura Sabio.
Como queimar graxa parda
Durante moito tempo pensouse que a graxa parda utilizaba un único mecanismo para xerar calor, pero hoxe sabemos que isto non é así. Os mecanismos son varios. A investigación liderada por Sabio e Folgueira descubriu un deles, controlado por unha proteína mitocondrial chamada MCJ.
A investigación do CNIO descubriu que, cando se elimina a proteína MCJ en ratos con obesidade, os animais producen máis calor e perden peso. É máis, bastou trasplantar aos animais graxa parda sen a proteína MCJ para reducir o seu peso.
Evitar patoloxías asociadas á obesidade
As investigadoras observaron ademais “que os animais sen MCJ na graxa parda están protexidos fronte aos problemas de saúde que provoca a obesidade, como diabetes ou aumento de lípidos en sangue”, explican ambas as científicas. Por iso pensan que a proteína MCJ pode ser unha nova diana terapéutica para corrixir patoloxías asociadas á obesidade.
“Dita protección” explica a investigadora do CNIO Beatriz Cicuéndez, primeira autora do artigo, “débese á activación dunha vía de sinalización esencial para a adaptación a o estrés causadp pola obesidade. Esta vía provoca un aumento do consumo de graxas, azucres e proteínas, o que se coñece como catabolismo, para producir calor na graxa parda. É un mecanismo que tamén sucede en persoas cunha graxa parda moi activa”.
Bloquear a proteína MCJ en pacientes con obesidade
A investigación busca agora desenvolver unha terapia para bloquear esta proteína en pacientes con obesidade, pero para iso primeiro deben investigar se a proteína MCJ ten funcións vitais noutros tecidos. Ao mesmo tempo, comenta Guadalupe Sabio, “estamos a tentar ver se estes cambios na graxa afectan o crecemento tumoral ou á caquexia –perda de músculo e graxa– que aparece tamén ás veces relacionada co cancro”.
Hola como entrar en los estudios de la proteína quema grasa