O cancro colorrectal actualmente é o segundo responsable do maior número de mortes por cancro a nivel mundial (9,3%), só por detrás do de pulmón. Segundo a Sociedade Española de Oncoloxía Médica, este tumor será o máis diagnosticado en España durante 2026, cunha estimación de 44.132 novos casos. Un novo estudo liderado por un equipo de Vall d’Hebron Instituto de Oncoloxía (VHIO) relaciona os cambios epixenéticos provocados por dieta, tabaco e exposición a pesticidas co desenvolvemento de cancro de colon en persoas menores de 50 anos.
O estudo, publicado en Nature Medicine, é o primeiro que aborda o impacto de factores non xenéticos neste tumor de inicio temperán a través de firmas epixenéticas. É dicir, a través dos patróns específicos de modificacións químicas no ADN influenciados polo mundo que nos rodea. Os investigadores compararon as marcas epixenéticas de metilación en pacientes con cancro colorrectal de aparición temperá coas de pacientes de inicio tardío. Confirmaron factores de risco previamente identificados como dieta ou tabaco.
Tamén atoparon unha asociación significativa co picloram, un herbicida de uso estendido. Demostraron, a partir de datos poboacionais, que os condados dos Estados Unidos con maior utilización deste pesticida rexistran taxas máis altas de cancro colorrectal en adultos novos, mesmo ao ter en conta factores socioeconómicos e o uso doutros pesticidas.
“O cancro colorrectal de aparición temperá ten características clínicas e patolóxicas diferenciadas en comparanza con este tumor en pacientes de maior idade. Con todo, a nivel xenómico, as alteracións moleculares son similares e non se identificaron alteracións específicas”, explica Jose Antonio Seoane, xefe do Grupo de Bioloxía Computacional do Cancro do VHIO e investigador sénior do estudo. “As causas do aumento da incidencia do cancro colorrectal en adultos novos non están claras”.
A influencia do exposoma
As hipóteses emerxentes suxiren que as exposicións ambientais e relacionadas co estilo de vida, coñecidas como o exposoma, poderían desempeñar un papel clave. Con todo, os esforzos por identificar factores de risco modificables específicos do cancro colorrectal cedo tiveron un éxito limitado. A maioría dos estudos comparan casos temperáns con controis da mesma idade e detectan os mesmos factores de risco descritos para o cancro colorrectal de inicio tardío.
Entre os factores que poden afectar o cancro colorrectal temperán, estudáronse algúns como o tabaquismo, a dieta ou o microbioma. O equipo destaca que os resultados teñen algunhas limitacións. Segundo eles, débese en parte a que non sempre se mediron de forma precisa as exposicións ambientais ao longo da vida, o que dificulta relacionalas claramente co risco de cancro. No entanto, estudos recentes detectaron cambios específicos na metilación do ADN provocados por estas exposicións. Isto abre novas liñas para entender mellor a enfermidade.
A principal conclusión da investigación é a utilidade da epixenética como unha ferramenta para medir a exposición ambiental nos tecidos. Os resultados, conclúe Seoane, “sentan unha base sólida para abordar as exposicións ambientais e os factores relacionados co estilo de vida co fin de reducir o risco, destacando a importancia de impulsar intervencións preventivas tanto a nivel individual como de políticas públicas”.
Referencia: Epigenetic fingerprints link early-onset colon and rectal cancer to pesticide exposure (Publicado en Nature Medicine)
Seguro que non é por culpa das vacinas da Covid? (Modo retranca: On)