Investigadores galegos participan nun proxecto europeo centrado no desenvolvemento dun test de diagnóstico de cancro de endometrio non invasivo. A través do Centro de Investigación e Tecnoloxía Matemática de Galicia (CITMAga)—un organismo impulsado polas tres universidades galegas— o equipo centrarase na produción de modelos matemáticos e algoritmos que axuden no proceso.
O de endometrio é o cuarto cancro máis común en mulleres e dos poucos cancros cuxa incidencia segue en aumento. A súa detección precoz é fundamental, xa que está directamente asociada á supervivencia das pacientes. Na actualidade non hai métodos de cribado dispoñibles para esta enfermidade e o diagnóstico só se realiza no caso de mulleres que presentan síntomas. Por este motivo, xorde a necesidade de establecer un proceso de cribado rigoroso, rápido e pouco invasivo para as pacientes.
Método non invasivo, fiable e rápido
O equipo de investigación do CITMAga, coordinado por María Ángeles Casares de Cal xunto a Antonio Gómez Tato, encárgase do desenvolvemento de modelos matemáticos e algoritmos que axuden no proceso. Tal como explica o profesor Gómez, “o diagnóstico de cancro de endometrio non é algo simple, senón que inclúe probas médicas invasivas, que requiren quirófano e anestesia. O obxectivo do proxecto é desenvolver un método non invasivo, fiable e rápido, para poder descartar, ou non, que a paciente teña cancro”.
Neste proxecto, unha vez extraídas mostras de mulleres con e sen a enfermidade, búscase o perfil das proteínas vencelladas ao cancro de endometrio. Para iso selecciónanse varios biomarcadores cos que se desenvolve o modelo matemático. Este vai permitir coñecer con alta probabilidade se a paciente presenta ou non a enfermidade.
Logo, as empresas europeas participantes no proxecto encargaranse de desenvolver un pequeno dispositivo para utilizar directamente nas consultas médicas. Deste xeito, identificando biomarcadores no fluído cervical das pacientes pódese axilizar o proceso e coñecer o diagnóstico na propia consulta, a través desta ferramenta personalizada.
Cambio no paradigma do diagnóstico
“Así, cando unha paciente presente algún síntoma compatible coa enfermidade, mediante unha simple análise dunha mostra obtida na consulta, poderase descartar ou non a presenza dun cancro endometrial e, polo tanto, evitar biopsias innecesarias”, asegura Gómez.
O primeiro paso foi validar o potencial duns biomarcadores previamente identificados nun estudo clínico realizado polo Instituto de Investigación Vall d´Hebron co apoio do Instituto de Saúde de Luxemburgo. As proteínas candidatas combínanse con datos clínicos mediante técnicas de aprendizaxe automática, grazas aos modelos desenvoltos polo investigadores do CITMAga no proxecto. Estes algoritmos serán utilizados polo dispositivo, de cuxo deseño e programación se encargarán empresas biotecnolóxicas de Turquía e Lituania. O proxecto rematará cun estudo clínico que se vai levar a cabo en diversas consultas hospitalarias de España e Turquía.
“O test de diagnóstico derivado deste proxecto permitirá un cambio no paradigma de como se diagnostica na actualidade o cancro de endometrio, beneficiando a pacientes, médicos e ao sistema de saúde”, salientan os profesores investigadores do CITMAga.
