A lexionelose é unha enfermidade infecciosa producida pola bacteria Legionella pneumophilia, e as consecuencias da súa presenza no organismo van dende afeccións leves ata pneumonías mortais. Segundo a Organización Mundial da Saúde (OMS), en Europa detéctanse cada ano de 10 a 15 casos por cada millón de habitantes. Agora, a Consellería de Sanidade, a Universidade de Santiago de Compostela —a través do Centro Singular de Investigación en Tecnoloxías Inteligentes (CiTIUS)— e a Fundación Pública Galega de Investigación Biomédica colaborarán nun programa piloto para a vixilancia molecular desta patoloxía en Galicia, xa que actualmente non se dispón de vacinas, pero si existen tratamentos.
O obxectivo é coñecer o xenotipado das cepas ambientais clínicas humanas do microorganismo Legionella pneumophilia serogrupo 1-14 das mostras medioambientais do Laboratorio de Saúde Pública de Galicia, obtidas mediante a toma de mostras de auga dentro do Programa de vixilancia sanitaria da lexionelose, e nas mostras clínicas humanas nos servizos de microbioloxía do Sergas en pacientes coa enfermidade.
Así, os resultados permitirán entender a epidemioloxía da lexionela en Galicia, e facilitar o intercambio eficaz de información xenómica e epidemiolóxica —como data, sexo, idade, abrocho ou orixe xeográfica— entre profesionais de distintos ámbitos. Ademais, a información da epidemioloxía xenómica procesarase de forma conxunta en tempo real, o que permitirá a aplicación de control de gromos.
Causa: a auga contaminada
A forma máis común de transmisión da lexionela é a inhalación de aerosois contaminados por auga contaminada, en forma líquida ou sólida (xeo). Ten un período de incubación de dous a 10 días, aínda que nalgúns gromos se rexistraron ata 16 xornadas. Existen dúas formas de manifestar os síntomas: por unha banda, a febre de Pontiac —a manifestación non pulmonar—, que desaparece por si soa; e, por outra, a forma pulmonar —a máis común— inclúe febre, perda de apetito, dor de cabeza e malestar xeral. Segundo os datos da OMS, entre o 75% e o 80% dos casos notificados de lexionelose corresponde a persoas maiores de 50 anos, e entre o 60% e o 70% son homes.
Foco na prevención e no futuro
Este proxecto piloto contribuirá á protección de saúde da poboación galega, así como á vixilancia sanitaria da lexionelose en Galicia, permitindo unha comunicación eficaz dos resultados ás autoridades sanitarias, así como aos galegos e galegas. Así mesmo, preténdese aplicar no futuro programas semellantes a outros microorganismos responsables de toxinfeccións alimentarias onde se ve afectada a cadea alimentaria, como pode ser a listeria, salmonella ou norovirus.
A prevención
A prevención fronte á lexionelose precisa de medidas de control para minimizar a proliferación da Legionella pneumophilia. A OMS recomenda manter, limpar e desinfectar periodicamente as torres de enfriamento empregando agentes biocidas; instalar separadores de gotas; manter unha concentración idónea de cloro en instalacións de hidromasaxe; manter limpos os sistemas de auga fría e quente; e reducir o estancamento de auga abrindo semanalmente as billas dos edificios que non se empregan.
