Máis do 60% da poboación sufrirá dor no lombo nalgún momento da súa vida. É, sen dúbida, a principal causa de discapacidade no mundo.
A columna vertebral está composta por 33 ósos coñecidos como vértebras, que están amontoados uns enriba dos outros. Divídese en cinco segmentos: cervical (no pescozo), torácico (á altura do peito), lumbar (á altura do abdome) e sacro (conectado coa pelve). O quinto, o cóccix, atópase na parte inferior da columna vertebral e provoca moita dor cando se lesiona.
As vértebras están conectadas por múltiples articulacións, incluídos os discos, que permiten que a columna vertebral se mova en múltiples direccións. Aínda que se pode pensar que a columna vertebral debería ser recta, en realidade cúrvase cara adiante e cara atrás de forma natural para poder realizar todas as súas funcións.
Con todo, hai moitas afeccións que poden facer que a columna vertebral se curve máis do que debería. Isto non só pode provocar dor, senón tamén toda unha serie de problemas de saúde.
Hipercifose
A columna vertebral tamén soporta o peso do corpo, protexe a medula espiñal e axuda o corpo a dobrarse, flexionarse e virar. A rexión torácica únese ás costelas e cúrvase naturalmente cara atrás; esta curva coñécese como cifose torácica.
Con todo, en ocasións, a curvatura da cifose torácica acentúase e faise máis visible, a miúdo como resultado da osteoporose (na que os ósos se debilitan), os cambios relacionados coa idade nos músculos das costas e as vértebras, ou unha mala postura prolongada.
O nome médico desta afección é hipercifose e é entre dúas e catro veces máis frecuente nas mulleres.
Unha postura encurvada cos ombreiros redondeados adoita ser un signo de hipercifose. Nalgúns casos, pode chegar a ser tan extrema que afecta a respiración, xa que o peito non pode inflarse correctamente. Tamén pode afectar á deglutición, xa que o pescozo se volve máis horizontal e o esófago pode estreitarse.
E, por suposto, adoitan aparecer dor e rixidez. Isto é habitual na maioría dos pacientes con curvatura anómala da columna vertebral, xa que as vértebras perden a súa capacidade de movemento e os nervios que saen da medula espiñal poden comprimirse.
Escoliose
Outro tipo de deformidade que pode producirse na columna vertebral afecta non só á súa flexión cara adiante e cara atrás, senón tamén cara aos lados.
A escoliose prodúcese cando as vértebras se curvan cara aos lados, viran entre si ou colapsan. Isto produce unha variedade de deformidades diferentes, que varían en tamaño e gravidade.
As causas subxacentes da escoliose son moi variadas. Ás veces, os ósos poden deformarse como resultado dun traumatismo, un cancro ou unha infección (como a tuberculose). A escoliose tamén pode estar presente desde o nacemento ou xurdir por mor de trastornos neurolóxicos nos primeiros anos de vida, como a parálise cerebral.
Ademais da dor de costas, os pacientes tamén poden notar signos posturais a medida que a escoliose evoluciona. As súas omoplatas ou caixa torácica poden sobresaír máis, e a roupa pode quedar diferente.
Vértebras desprazadas e fusionadas
As vértebras individuais de calquera parte da columna vertebral tamén poden desprazarse como resultado dun traumatismo, o desgaste ou determinadas afeccións de saúde (como a osteoporose). Isto significa que, en lugar de permanecer nunha posición normal, unha vértebra deslízase cara adiante e sáese da súa aliñación. A esta afección dáselle o nome longo e practicamente impronunciable de espondilolistese.
Ao facelo, este desprazamento pode provocar a compresión dos nervios. Se o nervio ciático, o máis grande do corpo humano, se comprime, pode provocar síntomas de ciática. Estes son, concretamente, dor, formigo ou entumecemento na parte posterior da perna ou do glúteo.
As vértebras da zona lumbar tamén poden fusionarse de forma anómala. Unha afección denominada espondilite anquilosante pode provocar inflamación nas articulacións e os discos da columna vertebral, que se endurecen co tempo. Outro nome para esta afección é columna de bambú, xa que a columna, agora ríxida e inflexible, aseméllase a un talo de bambú resistente.
Tratamento da dor de costas
O tratamento destas afeccións, e da dor que causan, dependerá en gran medida do tamaño da deformidade e da súa causa orixinal. Incluso unha pequena deformidade da columna vertebral pode ser significativa.
No caso da escoliose, por exemplo, os aparellos ortopédicos para corrixir a columna vertebral a medida que crece poden ser eficaces para tratar pequenos defectos en pacientes novos. Con todo, a miúdo requírese cirurxía correctiva para as deformidades máis grandes e aquelas que non responden ao uso de aparellos ortopédicos.
Ter en conta a postura e a saúde ósea tamén pode axudar a previr o desenvolvemento de problemas espinais no futuro. Facer exercicio para fortalecer as costas e os ombreiros e evitar encurvarse tamén son medidas eficaces. O tratamento de afeccións asociadas, como a osteoporose, con dieta, medicación e adestramento de resistencia tamén pode axudar.
Noutras situacións pode ser necesaria unha intervención cirúrxica, por exemplo, para descomprimir nervios que quedaron atrapados ou esmagados.
A columna vertebral é unha auténtica marabilla arquitectónica. Está lonxe de ser unha columna recta e ríxida, e é capaz de moito máis do que cabería esperar. Pero esta estrutura única pode dar lugar a problemas, especialmente cando as curvas naturais se converten en deformidades.
“Fortalece as túas costas, fortalece a túa vida” é un lema que todos deberiamos lembrar con frecuencia, e buscar asesoramento médico se xorde dor de costas.
*A versión orixinal deste artigo foi publicada en The Conversation UK polo profesor en Psicoloxía e Neurociencia da Universidade de Bristol Dan Baumgardt.
