Descuberto o mecanismo que explica por que a dor crónica xera depresión nalgunhas persoas e noutras non. Un estudo publicado en Science rexeita a idea de que sexa unha consecuencia directa desta enfermidade e afirma que a súa orixe se localiza no hipocampo cerebral.
Tras analizar escáneres humanos e experimentos animais, os investigadores descubriron que a dor persistente provoca cambios progresivos no hipocampo —unha rexión coñecida pola súa relación coa memoria—, o que determinaría se estes pacientes poderían desenvolver depresión co tempo.
Segundo o coautor deste estudo e investigador na Universidade de Warwick (Reino Unido), Jiangfeng Feng, a dor crónica adoita conducir a episodios ansiosos ou depresivos, pero antes do seu traballo non entendían por que lles ocorría a determinadas persoas.
“Os nosos achados suxiren que o hipocampo actúa como un centro de control que regula as respostas emocionais ante esta enfermidade”, sinala o experto. “A depresión non é inevitable e depende de como responda esta rexión”, apunta.
Relación dor e cerebro
A dor crónica afecta a máis do 20% dos adultos en todo o mundo e está estreitamente relacionada coa ansiedade e a depresión. Con todo, moitas persoas con dor persistente non desenvolven estas afeccións, e as razóns biolóxicas que explican esta diferenza seguen sen estar claras.
Para sabelo, os investigadores analizaron escáneres cerebrais de cohortes poboacionais, entre as que se inclúen datos do Biobanco de Reino Unido, e descubriron que as persoas que padecían dor crónica e que non tiñan depresión presentaban un volume do hipocampo lixeiramente maior xunto a unha maior actividade nesta rexión do cerebro.
Os cambios ían acompañados dun mellor rendemento en determinadas tarefas de aprendizaxe e memoria, o que suxire que o cerebro podería iniciar unha resposta compensatoria ante a dor crónica.
Pola contra, as persoas que padecían dor crónica e depresión presentaban un volume do hipocampo reducido, unha actividade alterada e un peor rendemento cognitivo. As análises lonxitudinais indicaron que estes cambios desenvolvíanse de forma progresiva co paso do tempo.
“O feito de que estes cambios se produzan de forma gradual suxire que están motivados pola propia experiencia da dor”, engade Feng. “Non se trata dunha vulnerabilidade preexistente, senón da resposta cerebral ante a dor crónica”.
Inflamación do hipocampo
Os investigadores levaron a cabo estudos paralelos en animais para comprender como se desenvolvían estes cambios e observaron unha progresión dos efectos condutuais. Primeiro apareceu unha maior sensibilidade á dor seguida dun comportamento ansioso, e despois síntomas depresivos. Estes cambios viñeron acompañados de alteracións na estrutura e actividade do hipocampo, o que demostra que a dor crónica remodela os circuítos cerebrais responsables da regulación emocional.
Durante este traballo, unha pequena rexión do hipocampo coñecida como xiro dentado mostrouse como un centro regulador importante. Nas primeiras fases da dor crónica, as neuronas creadas no xiro dentado volvéronse activas, o que suxire que o cerebro intentaba adaptarse á tensión continua.
Con todo, co tempo as células inmunitarias do cerebro —chamadas microglías— activáronse de forma anómala e pasaron de ofrecer respostas cerebrais adaptativas a unha sinalización disfuncional.
Cando os expertos suprimiron esta actividade en modelos animais, os síntomas depresivos melloraron e a función cerebral mantívose estable. Os resultados suxiren que actuar sobre a inflamación microglial podería axudar a previr esta enfermidade mental en persoas con dor crónica desde hai pouco tempo.
“O cerebro non se abafa pola dor crónica”, sinala o investigador. “Tenta regular o benestar emocional, e cando ese sistema se mantén en equilibrio, as persoas poden conservar a súa resiliencia mental”, conclúe.
